Sau khi chịu áp lực điều chỉnh mạnh, thị trường chứng khoán Việt Nam đã nhanh chóng hồi phục. VN-Index tăng hơn 100 điểm trong chưa đầy một tháng và đang tiến về vùng 1.900 điểm.

Dòng tiền chưa thực sự đồng thuận

Nếu chỉ nhìn vào diễn biến của chỉ số dường như khá tích cực. Tuy nhiên, phía sau mức tăng này cho thấy chỉ số hồi phục nhanh nhưng thanh khoản vẫn ở mức thấp và đà tăng phụ thuộc nhiều vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Đây chính là tín hiệu khiến giới phân tích thận trọng hơn khi VN-Index tiến gần vùng đỉnh cũ.

Ông Bùi Văn Huy, Tổng Giám đốc FIDT cho rằng VN-Index đang xuất hiện trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng”, tức chỉ số nhìn bề ngoài tích cực nhưng mức độ lan tỏa của dòng tiền chưa tương xứng.

Theo chuyên gia này, 1.900 điểm vẫn là ngưỡng quan trọng cần theo dõi bởi đây vừa là vùng điểm cao, vừa là mốc tâm lý đáng kể của thị trường. Trong khi đó, việc chỉ số tăng nhưng thanh khoản không cải thiện cho thấy lực cầu chưa thực sự thuyết phục.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý bởi trong một xu hướng tăng bền vững, việc chỉ số đi lên thường cần đi cùng sự cải thiện của thanh khoản và độ rộng. Khi ngày càng nhiều cổ phiếu tham gia vào xu hướng tăng, thị trường sẽ có nền tảng tốt hơn để hấp thụ lượng cung ở các vùng giá cao.

Ngược lại, nếu VN-Index tiếp tục tăng chủ yếu nhờ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, rủi ro nằm ở chỗ chỉ cần nhóm trụ điều chỉnh, chỉ số có thể chịu áp lực đáng kể dù nhiều cổ phiếu khác chưa tăng quá mạnh.

Đây cũng là lý do nhà đầu tư không nên đồng nhất “VN-Index tăng” với “thị trường đã khỏe trở lại”.

Thực tế, trong giai đoạn thị trường phân hóa, việc chỉ số tăng đôi khi có thể tạo cảm giác an toàn giả. Nhà đầu tư nhìn thấy VN-Index hồi phục mạnh sẽ dễ có tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội, trong khi danh mục của nhiều cổ phiếu vẫn chưa thực sự hồi phục tương ứng.

Một nghịch lý khác là nhiều cổ phiếu đã giảm 20-30% sau nhịp điều chỉnh trước đó. Mức chiết khấu này khiến định giá của một số doanh nghiệp trở nên hấp dẫn hơn, nhưng không có nghĩa tất cả đều đã trở thành cơ hội mua.

Cổ phiếu giảm sâu chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Nếu giá giảm do lợi nhuận suy yếu, dòng tiền kinh doanh xấu đi hoặc triển vọng ngành thay đổi, mức giảm 20-30% có thể chưa phải đáy. Ngược lại, nếu doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận, bảng cân đối lành mạnh và giá cổ phiếu giảm chủ yếu do yếu tố thị trường, mức chiết khấu có thể mở ra cơ hội tích lũy.

Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, vấn đề quan trọng không phải là tìm cách đoán chính xác đáy của VN-Index mà là xác định những cổ phiếu có khả năng phục hồi trước khi dòng tiền lớn quay trở lại.

Một yếu tố khác khiến thị trường chưa thể hoàn toàn yên tâm là môi trường tiền tệ quốc tế. Theo giới chuyên môn, rủi ro chính sách tiền tệ vẫn chưa được giải tỏa, khi khả năng Fed nâng lãi suất trong năm 2026 vẫn còn được đặt ra, thậm chí kịch bản tăng lãi suất ngay trong tháng 9 chưa hoàn toàn bị loại trừ. Điều này đồng nghĩa dòng vốn vào các thị trường mới nổi vẫn có thể biến động mạnh theo kỳ vọng chính sách của các ngân hàng trung ương lớn.

Do đó, việc VN-Index tiến gần 1.900 điểm trong khi chất lượng dòng tiền chưa cải thiện đang tạo ra một bài toán khó. Thị trường có thể tiếp tục tăng, nhưng để vượt 1.900 điểm một cách bền vững, cần nhiều hơn việc một vài cổ phiếu vốn hóa lớn kéo chỉ số.

Cầm tiền nên gom hàng hay tiếp tục chờ?

Với nhà đầu tư đang cầm tiền mặt, trạng thái hiện tại không nhất thiết đồng nghĩa với việc phải đứng ngoài hoàn toàn.

Ngược lại, đây có thể là giai đoạn thích hợp để chuẩn bị danh mục và giải ngân có điều kiện, thay vì chờ đến khi tất cả tín hiệu đều trở nên rõ ràng mới mua.

Một trong những câu chuyện quan trọng nhất của chứng khoán Việt Nam trong năm nay là quá trình nâng hạng thị trường. FTSE Russell dự kiến đưa Việt Nam từ thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026, qua đó mở ra kỳ vọng về dòng vốn mới từ các quỹ đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, nâng hạng không đồng nghĩa dòng tiền ngoại sẽ lập tức đổ vào toàn bộ thị trường. Các quỹ thường tập trung vào những doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu về vốn hóa, thanh khoản, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và triển vọng tăng trưởng. Do đó, nếu dòng vốn ngoại quay trở lại, lợi ích nhiều khả năng cũng sẽ phân hóa mạnh.

Đây là lý do nhóm ngân hàng và các doanh nghiệp đầu ngành vẫn có thể được quan tâm hơn, bên cạnh một số cổ phiếu vốn hóa lớn hưởng lợi từ câu chuyện nâng hạng.

Tuy nhiên với nhà đầu tư cá nhân, việc chạy theo những cổ phiếu đã tăng mạnh vì kỳ vọng nâng hạng lại tiềm ẩn rủi ro. Khi câu chuyện đã được phản ánh phần lớn vào giá, biên an toàn sẽ thu hẹp.

Thay vào đó, chiến lược phù hợp hơn là tìm những doanh nghiệp có hai yếu tố cùng tồn tại: nền tảng cơ bản tốt và mức định giá chưa phản ánh đầy đủ triển vọng lợi nhuận. Đây cũng là lý do những cổ phiếu đã giảm mạnh nhưng kết quả kinh doanh vẫn ổn định đáng được đưa vào danh sách theo dõi.

Với thị trường chung, ông Bùi Văn Huy cho rằng 1.900 điểm tiếp tục là vùng thử thách quan trọng. Nếu thanh khoản vẫn thấp và độ rộng không cải thiện, việc VN-Index vượt qua vùng này một cách bền vững sẽ khó khăn hơn. Ngược lại, nếu dòng tiền cải thiện và sự lan tỏa mở rộng sang nhiều nhóm ngành, khả năng hình thành một nhịp tăng mới sẽ đáng tin cậy hơn.

Như vậy, tín hiệu nhà đầu tư cần chờ không đơn thuần là VN-Index vượt 1.900 điểm. Quan trọng hơn là cách thị trường vượt qua vùng này. Nếu chỉ số vượt 1.900 điểm nhưng thanh khoản tiếp tục thấp, số lượng cổ phiếu giảm vẫn áp đảo và mức tăng chủ yếu đến từ một vài bluechip, đó chưa phải tín hiệu xác nhận đủ mạnh.

Còn nếu thanh khoản tăng lên cùng với độ rộng cải thiện, nhiều nhóm ngành đồng loạt vượt nền tích lũy và nhóm cổ phiếu dẫn dắt duy trì được sức mạnh, xác suất của một xu hướng tăng bền vững sẽ cao hơn.

VN-Index trước hai phép thử: Fed và cú hích nâng hạng FTSE

Trong trường hợp đó, việc giải ngân sẽ có cơ sở hơn rất nhiều so với việc mua chỉ vì sợ bỏ lỡ. Với nhà đầu tư đang có tỷ trọng tiền mặt cao, chiến lược hợp lý có thể là chia nhỏ các lần giải ngân, ưu tiên những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt và chỉ nâng tỷ trọng khi thị trường xác nhận xu hướng.

Ngược lại, nếu thanh khoản tiếp tục suy yếu, VN-Index không vượt được vùng 1.900 điểm và áp lực bán quay trở lại ở nhóm vốn hóa lớn, việc duy trì một phần tiền mặt vẫn là lựa chọn cần thiết.

Nhìn rộng hơn, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có những động lực trung và dài hạn đáng chú ý, từ triển vọng tăng trưởng kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp đến câu chuyện nâng hạng. Tuy nhiên, những yếu tố tích cực đó không thể loại bỏ hoàn toàn các nhịp điều chỉnh trong ngắn hạn.

Nhà đầu tư có thể bắt đầu tích lũy từng phần ở những cổ phiếu hội tụ đủ yếu tố về định giá, tăng trưởng và dòng tiền, nhưng vẫn cần giữ lại nguồn lực để ứng phó nếu thị trường xuất hiện một nhịp rung lắc mới.

Hải Giang