Dù đóng góp vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng thực tế tiếp cận vốn của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) vẫn là một bài toán đầy trắc trở. Theo báo cáo thẩm định dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) - do Bộ Tài chính soạn thảo, vừa được Bộ Tư pháp đăng tải, tỷ trọng dư nợ dành cho khu vực này hiện chỉ duy trì ở mức 19-20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Con số này được đánh giá là quá khiêm tốn so với số lượng áp đảo của DNNVV trong cấu trúc doanh nghiệp cả nước.

Nguyên nhân cốt lõi không nằm ở sự thiếu hụt nguồn cung vốn, mà ở “nút thắt” trong phương thức thẩm định. Hiện nay, các tổ chức tín dụng vẫn chủ yếu dựa trên phương pháp truyền thống: có tài sản bảo đảm mới có vốn. Trong khi đó, đa số DNNVV lại có quy mô nhỏ, sức chống chịu yếu và đặc biệt là thiếu tài sản thế chấp đủ giá trị. 

Kết quả khảo sát năm 2025 của Bộ Tài chính cho thấy, mức độ hấp thụ chính sách thực tế vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp.

Để hóa giải điểm nghẽn này, tại dự thảo Luật sửa đổi, Bộ Tài chính đã đề xuất một giải pháp mang tính cách mạng: Thí điểm cơ chế Sandbox cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền.

Đây được xem là bước chuyển mình từ tư duy "nhìn vào tài sản" sang "nhìn vào hiệu quả kinh doanh". Việc thực hiện cơ chế thử nghiệm này không chỉ đáp ứng yêu cầu của Bộ Chính trị về thúc đẩy chia sẻ dữ liệu trong quản lý nhà nước mà còn đẩy mạnh chủ trương phát triển thị trường tài chính hiện đại.

Theo Bộ Tài chính, khi dòng tiền và dữ liệu kinh doanh được minh bạch hóa, ngân hàng có thể đánh giá chính xác năng lực trả nợ của doanh nghiệp mà không cần quá khắt khe về tài sản hữu hình. Điều này không chỉ khơi thông nguồn lực tài chính mà còn tạo động lực để các doanh nghiệp số hóa quy trình quản trị, phù hợp với xu thế chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hiện nay.

Tín dụng chảy mạnh, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khát vốn

Vì sao doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn ‘đứng ngoài’ dòng vốn tín dụng?

Không dừng lại ở việc thay đổi tiêu chí cho vay, dự thảo Luật còn hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính đa tầng. Các công cụ tài chính sáng tạo như tài chính hỗn hợp, đồng tài trợ, đồng đầu tư sẽ được bổ sung để phù hợp với đặc thù của từng nhóm doanh nghiệp.

Song song đó, mô hình tổ chức của Quỹ Bảo lãnh tín dụng và Quỹ Phát triển DNNVV cũng sẽ được cải tổ toàn diện. Mục tiêu là biến các quỹ này thành "bệ đỡ" thực thụ, giúp doanh nghiệp tăng khả năng tín nhiệm khi tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Đặc biệt, việc nghiên cứu thành lập Quỹ Bảo lãnh tín dụng ở cấp trung ương được kỳ vọng sẽ tạo ra cơ chế bảo lãnh thống nhất, mạnh mẽ và chuyên nghiệp hơn.

Góp ý cho dự án Luật, Hiệp hội DNNVV Việt Nam nhấn mạnh rằng, để chính sách cho vay theo dòng tiền thực sự đi vào đời sống, cần có hướng dẫn cụ thể về việc chấp nhận các loại tài sản vô hình, quyền tài sản và tài sản hình thành trong tương lai làm vật đảm bảo. Đồng thời, thủ tục vay vốn cần được số hóa toàn diện để giảm bớt gánh nặng hành chính.

Việc sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ DNNVV lần này không chỉ là yêu cầu cấp thiết để tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà còn là nền tảng để thể chế hóa các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân. Khi "dòng vốn" được lưu thông dựa trên chính "dòng tiền" sinh lời của doanh nghiệp, đó chính là lúc nội lực của nền kinh tế được giải phóng một cách mạnh mẽ nhất.

Huyền Anh