Năm 2026 được xác định là năm "bản lề" đặc biệt quan trọng với những mục tiêu đầy tham vọng, tăng trưởng GDP từ 10% trở lên và kiểm soát lạm phát ở mức 4,5%. Tuy nhiên, tại Tọa đàm “Vai trò ngành Ngân hàng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” ngày 8/5, một thực trạng thẳng thắn đã được nhìn nhận: "Mạch máu" tín dụng dù đang chảy mạnh nhưng vẫn có những "điểm nghẽn" khiến doanh nghiệp khó hấp thụ.

Phát biểu tại Tọa đàm, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà khẳng định ngành Ngân hàng đóng vai trò là "huyết mạch", có trách nhiệm phân bổ nguồn lực hiệu quả để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn thừa nhận: “Nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng”.

Dẫn chứng cho nhận định này, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) đưa ra những con số biết nói: Đến cuối tháng 4/2026, dư nợ nền kinh tế đạt trên 19,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 18% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tín dụng cho khu vực SME đạt gần 3,8 triệu tỷ đồng.  Dù con số này chiếm khoảng 20% tổng dư nợ, nhưng nếu so với vai trò đóng góp vào GDP và số lượng áp đảo của khối SME trong nền kinh tế, tỷ trọng này vẫn chưa tương xứng với nhu cầu thực tế.

Nguyên nhân của sự "lệch pha" này, theo bà Tùng, đến từ áp lực rủi ro kỳ hạn khi 80% vốn huy động là ngắn hạn, trong khi nhu cầu vốn của doanh nghiệp lại là trung và dài hạn. Bên cạnh đó, nền kinh tế đang phụ thuộc quá lớn vào ngân hàng (tỷ lệ tín dụng/GDP lên tới 145%), trong khi thị trường vốn (trái phiếu, cổ phiếu) chưa phát triển đủ mạnh để chia sẻ gánh nặng này.

Cái khó của ngành Ngân hàng không chỉ nằm ở nội tại mà còn đến từ những "vòng xoáy" bất định của kinh tế toàn cầu. TS. Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê (NHNN) cảnh báo: “Các xung đột địa chính trị tại Trung Đông có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế Việt Nam từ 0,6 - 1,5 điểm phần trăm”.

Áp lực lạm phát dự báo có thể chạm mức 4,9% (vượt mục tiêu 4,5%) cùng sức ép tỷ giá khiến việc điều hành chính sách tiền tệ rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan". Các ngân hàng một mặt muốn đẩy mạnh cho vay để hỗ trợ tăng trưởng, mặt khác phải siết chặt quản trị rủi ro để bảo vệ an toàn hệ thống. 

Chính sự thận trọng tất yếu này vô hình trung tạo nên rào cản đối với các SME – nhóm đối tượng thường có tài sản đảm bảo yếu và dòng tiền thiếu ổn định.

Giữa bối cảnh đầy thách thức, mô hình của Agribank nổi lên như một điểm sáng về việc dẫn vốn vào các lĩnh vực khó. Ông Vương Văn Quý, Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng Agribank chia sẻ, đến nay, dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng đạt 1,3 triệu tỷ đồng, phục vụ hơn 2,7 triệu khách hàng.

Cách nào gỡ "nút thắt" vốn cho doanh nghiệp?

Kinh nghiệm của Agribank cho thấy, để doanh nghiệp và ngân hàng "tìm thấy nhau", không chỉ cần lãi suất thấp mà cần sự đồng hành thực chất. Đó là việc gắn cấp tín dụng với quản lý dòng tiền, chuyển dịch sang tín dụng xanh và nông nghiệp công nghệ cao. Đây chính là "chìa khóa" để vừa mở rộng quy mô, vừa kiểm soát được nợ xấu trong bối cảnh rủi ro thiên tai, dịch bệnh luôn rình rập.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên trong năm 2026, các chuyên gia tại Tọa đàm thống nhất rằng không thể chỉ dựa vào “đôi vai” của ngành Ngân hàng.

NHNN cam kết sẽ tiếp tục điều hành tín dụng chủ động, linh hoạt, hướng dòng vốn vào các động lực tăng trưởng mới như chuyển đổi số, kinh tế xanh. Tuy nhiên, như bà Phạm Thị Thanh Tùng nhấn mạnh, cần có một "giải pháp tổng thể" từ các cấp, các ngành.

Đó là việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công để tạo hiệu ứng lan tỏa cho khu vực tư nhân; là việc cải cách thủ tục hành chính để nâng cao khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp; và quan trọng nhất là phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp để giảm bớt áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Khi những "điểm nghẽn" về cơ chế được tháo gỡ và thị trường vốn phát triển cân bằng, dòng máu tín dụng mới có thể chảy đều khắp các chi mạch của nền kinh tế, đưa con tàu GDP Việt Nam cán đích tăng trưởng 10% trở lên như kỳ vọng.

Huyền Anh