Theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến ngày 28/8, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025, với khoảng 77,3% quy mô tập trung vào sản xuất, kinh doanh. 

Tín dụng tăng tốc, thanh khoản ngắn hạn bớt căng thẳng

Trước đó, báo cáo của TCBS Research cho thấy tín dụng toàn ngành đến hết quý II đạt 15,56 triệu tỷ đồng, tăng 9% so với đầu năm. Riêng quý II tăng thêm khoảng 811.000 tỷ đồng, gấp 1,7 lần mức tăng của quý I.

Đà tăng trưởng ghi nhận sự phân hóa sâu sắc giữa các nhà băng. Nhóm nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém bứt phá mạnh mẽ nhờ hạn mức cấp bù vượt trội để tài trợ doanh nghiệp và dự án lớn. 

Tiêu biểu là VPBank tăng 23,2% từ đầu năm và dẫn đầu mức tăng thêm với 223 nghìn tỷ đồng, HDBank tăng 21,8%, MB tăng 13,2%. Xét về tốc độ, NCB dẫn đầu ngành với mức tăng 30,7% trên nền tái cơ cấu, trong khi Techcombank và MSB đã dùng gần hết room sau nửa năm với mức tăng lần lượt 15,2% và 11,4%. 

Trái lại, khối ngân hàng thương mại nhà nước duy trì đà tăng 5 đến 5,5%, còn nhóm tái cơ cấu như Saigon Bank, Sacombank hay Eximbank chỉ tăng từ 1,1% đến 3%. TCBS Research nhận định rào cản tăng trưởng nửa cuối năm nằm ở nguồn vốn, bởi tiền gửi mới tăng 5,5% sau 6 tháng, chỉ bằng sáu phần mười tốc độ giải ngân tín dụng.

Điểm tựa hiện nay là áp lực thanh khoản ngắn hạn đã dịu bớt. Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam (Vira) ghi nhận lãi suất liên ngân hàng bình quân giảm mạnh trong tuần từ 7 - 11/9. Lãi suất qua đêm bằng đồng Việt Nam giảm tới 3,1 điểm %, từ 4,6%/năm ngày 4/9 xuống 3,5% ngày 7/9, còn 2,5% ngày 8/9 và duy trì ở mức 1,5% từ ngày 9/9 đến hết tuần. Lãi suất kỳ hạn 1 tuần về 3%, kỳ hạn 2 tuần còn 3,8% và kỳ hạn 1 tháng lùi về 5,5%. 

Lãnh đạo Bộ Tài chính cũng cho biết tính đến ngày 22/8, huy động vốn bằng tiền đồng tăng 8,77%, cao hơn mức tăng trưởng dư nợ 8,38%.

Đánh giá diễn biến này, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital nhận định đây là tín hiệu tích cực ban đầu cho thấy dòng tiền đang quay trở lại hệ thống sau giai đoạn căng thẳng, thời điểm một số ngân hàng từng phải đẩy lãi suất huy động 6 tháng lên 9%.

Dẫu vậy, tại thị trường dân cư, mặt bằng lãi suất tiền gửi của các ngân hàng thương mại cổ phần vẫn neo cao, phổ biến từ 7%/năm cho kỳ hạn từ 6 tháng. Với khách hàng gửi số tiền lớn, lãi suất thực tế có thể lên tới 8,5 - 9,2%/năm cho kỳ hạn 6 - 12 tháng.

Nhu cầu vốn khổng lồ, cần đa dạng hoá nguồn lực

Nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng trở nên cấp thiết khi hàng loạt dự án quy mô lớn bước vào giai đoạn giải ngân. Là địa bàn chiếm hơn 37% tổng huy động và khoảng 31% dư nợ toàn nền kinh tế với 165 tổ chức tín dụng, Hà Nội ghi nhận tín dụng 8 tháng tăng 13,05%, vượt mặt bằng chung cả nước.

Tại Hội nghị giải pháp tài chính ngân hàng phục vụ kinh tế Thủ đô tổ chức ngày 12/9, nhiều ngân hàng lớn như Agribank, Vietcombank, BIDV, VietinBank, NCB, MSB, TPBank và MB đã đồng loạt ký kết thu xếp vốn cho các công trình hạ tầng, đô thị lớn. Tiêu biểu như dự án tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội có tổng mức đầu tư khoảng 17.000 tỷ đồng, nơi NCB và Agribank cùng tham gia tài trợ. Trong đó, NCB đảm nhiệm vai trò đầu mối thu xếp vốn với hạn mức dự kiến tối thiểu 6.800 tỷ đồng đến hết năm 2027.

Tương tự, Vietcombank Chi nhánh Hà Nội và Tổng Công ty Vận tải Hà Nội hợp tác tài trợ đầu tư phương tiện, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xe buýt điện. Hay như MSB và Công ty TNHH Thành phố Công nghệ Xanh Hà Nội hợp tác nghiên cứu, thu xếp tài chính và tín dụng cho dự án Khu đô thị Thành phố Công nghệ Xanh Hà Nội.

Khẳng định quyết tâm cung ứng vốn, ông Tạ Kiều Hưng, thành viên HĐQT, Tổng Giám đốc NCB cho biết các công trình trọng điểm quốc gia đòi hỏi nguồn vốn rất lớn về cả quy mô lẫn tốc độ giải ngân. NCB đã chuẩn bị bài bản nguồn lực và giải pháp tài chính đồng hành cho từng dự án, không chỉ tại Hà Nội mà còn ở khu vực TP.HCM với các dự án văn hóa, hạ tầng như Công viên Bến Nhà Rồng - Khánh Hội, Cây xanh Bến Bạch Đằng hay Quảng trường Trung tâm Thành phố.

Tín dụng bỏ xa tiền gửi tới 3,5 điểm %, ngân hàng gánh áp lực vốn đắt

Trước cơn khát vốn trung dài hạn, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn thẳng thắn chỉ rõ tín dụng ngân hàng không thể và không nên là nguồn vốn duy nhất cho mọi nhu cầu phát triển. Tính đến hết năm 2025, tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam đã lên tới 146%, mức cao nhất trong nhóm các nước thu nhập trung bình thấp.

Thống đốc nhấn mạnh các dự án quy mô lớn, vòng đời dài cần kết hợp hài hòa giữa vốn chủ sở hữu, tín dụng, đầu tư công, mô hình PPP và các kênh thị trường vốn, trái phiếu, tài chính xanh, ODA nhằm giảm tải áp lực kỳ hạn lên hệ thống ngân hàng. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và chuẩn hóa pháp lý để được giải ngân nhanh chóng. 

Để hỗ trợ các công trình lớn, cơ quan quản lý cũng đưa ra nhiều đề xuất nới trần cho vay lên tới 52% vốn tự có đối với một số dự án tại Hà Nội, hoặc loại trừ dư nợ của các tập đoàn như Vingroup, Sun Group, Masterise khỏi chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng hàng năm.

Phân tích về bức tranh thanh khoản, Chứng khoán ACB (ACBS) cho rằng các giải pháp ngắn hạn như thị trường mở hay tiền gửi Kho bạc chỉ giải tỏa áp lực tức thời. Nền tảng ổn định bền vững phải đến từ tiền gửi có kỳ hạn, trái phiếu và vốn vay quốc tế.

Trong tháng 8, các ngân hàng thương mại đã phát hành khoảng 23.200 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất bình quân lên tới gần 8,9%/năm, cho thấy chi phí vốn dài hạn neo cao vẫn là rào cản ngăn lãi suất cho vay giảm diện rộng. 

ACBS khuyến nghị NHNN nên điều hành linh hoạt, nới lỏng chính sách để tháo gỡ nút thắt thanh khoản trong bối cảnh chênh lệch cung cầu vốn vẫn tiếp diễn.

Thanh Hoa