Việc giảm thuế, phí không chỉ là những con số trên báo cáo mà thực chất là dòng tiền mặt giúp các đơn vị duy trì sản xuất, bảo toàn nguồn lực trước khi chạm tới giới hạn chịu đựng.

Trợ lực thiết thực cho doanh nghiệp

Số liệu từ Cục Thuế, trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng số tiền thuế được giảm ước khoảng 55.125 tỷ đồng.

Cụ thể, việc hạ thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) từ 10% xuống 8% cho một số nhóm hàng đã giữ lại cho doanh nghiệp khoảng 21.890 tỷ đồng. Quan trọng hơn, gánh nặng chi phí vận hành đã được giải tỏa đáng kể khi thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu được đưa về mức 0 đồng mỗi lít, tương đương khoản hỗ trợ 26.635 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt 0% đối với xăng giúp giảm thêm 3.700 tỷ đồng chi phí. Quyết định chấm dứt thu lệ phí môn bài từ đầu năm 2026 cũng giúp các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh tiết kiệm được 2.900 tỷ đồng. 

Những con số này chính là minh chứng cho một chính sách thực thi hiệu quả, giúp GDP 6 tháng đầu năm bứt phá ở mức 8,18%. Đây không chỉ là thành tích về tăng trưởng mà còn cho thấy sự đúng đắn khi Chính phủ chấp nhận giảm thu ngân sách ngắn hạn để nuôi dưỡng nguồn thu dài hạn.

Sự linh hoạt còn thể hiện qua Nghị quyết 34/2026/NQ-CP ban hành ngày 30/6, kéo dài việc giảm thuế xăng dầu đến hết tháng 9/2026. Dù ngân sách dự kiến giảm thu thêm 15.400 tỷ đồng, nhưng đổi lại, doanh nghiệp có thêm sự ổn định về chi phí logistics và năng lượng để tự tin triển khai các kế hoạch kinh doanh quý III.

Dù các chính sách hỗ trợ thuế đang phát huy tác dụng cực lớn, tuy nhiên, các chuyên gia nhận định những tháng cuối năm, nền kinh tế vẫn còn đối diện với nhiều khó khăn. Trong bối cảnh đó, khảo sát từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng chỉ ra một thực trạng đầy trăn trở của khu vực kinh tế tư nhân. Đó là, hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp vẫn mang đặc trưng là "đông nhưng nhỏ" với gần 70% đơn vị có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng, 81,4% sử dụng chưa tới 10 lao động.

Đáng báo động hơn, hiệu quả sinh lời của khu vực này đang ở mức rất thấp khi tỷ suất lợi nhuận năm 2023 chỉ đạt khoảng 1,4%. Các doanh nghiệp đang bị kẹt trong một vòng xoáy áp lực ngạt thở từ chi phí nhân công, vật liệu cho đến phí logistics đều tăng, trong khi người dân lại thắt lưng buộc bụng khiến đầu ra gặp khó. Khi sức chống chịu đi đến giới hạn, những hỗ trợ mang tính nguyên tắc chung chung sẽ không còn đủ sức nặng để vực dậy các đơn vị đang bên bờ vực thẳm.

Khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở khả năng tiếp cận vốn. Dù ngân hàng đã triển khai nhiều gói tín dụng ưu đãi như gói lâm thủy sản 185.000 tỷ đồng hay gói nhà ở xã hội 145.000 tỷ đồng, nhưng rào cản về thủ tục thẩm định và tài sản thế chấp vẫn là bức tường ngăn cách doanh nghiệp với dòng vốn.

Trước thực trạng trên, VCCI đã đưa ra 11 kiến nghị mang tính đột phá, nhấn mạnh vào việc "định lượng hóa" các chính sách thay vì chỉ dừng lại ở các quy định mang tính nguyên tắc. Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI, đề xuất cần mở rộng diện ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho cả khối doanh nghiệp vừa trong ngành sản xuất, công nghiệp hỗ trợ. Việc giữ lại dòng tiền sau thuế chính là nguồn vốn giá rẻ thực chất nhất để tái đầu tư.

Về vấn đề vốn, VCCI đề nghị Chính phủ ban hành khung định giá tài sản vô hình, quyền sở hữu trí tuệ và đơn hàng để làm tài sản bảo đảm. Nếu không có khung định giá cụ thể, các tổ chức tín dụng sẽ tiếp tục dè dặt giải ngân. Đồng thời, cần có mức ưu đãi tín dụng định lượng rõ ràng, ví dụ cấp bù lãi suất tối thiểu 2%/năm cho doanh nghiệp sản xuất và 3%/năm cho các dự án chuyển đổi xanh hoặc thực hành ESG.

Cần những bước đi thực tế để chính sách không nằm trên giấy

Để hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 245/2026 quy định về gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất năm 2026 nhằm tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân phục hồi, phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh.

TS Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia kinh tế nhận định, chính sách gia hạn thuế là một bước đi cực kỳ đúng đắn. Theo ông, việc giãn hoãn thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền thuê đất thực chất là những khoản "vay không lãi suất" từ Nhà nước. Trong bối cảnh dòng tiền kinh doanh cạn kiệt, nguồn vốn "0 đồng" này chính là “nguồn máu” cốt lõi giúp doanh nghiệp duy trì mạch sống mà không phải gánh thêm chi phí tài chính.

GS.TS Hoàng Văn Cường: Nới lỏng tài khóa và cắt giảm thuế để giữ đà tăng trưởng cao

Đồng quan điểm, Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân cho rằng sau hơn một năm thực hiện Nghị quyết 198/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, các bộ ngành cần rà soát ngay những chính sách chưa đi vào thực tiễn. Ông nhấn mạnh việc hỗ trợ thuế, tiếp cận đất đai, hỗ trợ công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được thực hiện nhanh, quyết liệt hơn nữa. Các quy định hỗ trợ cần được phân loại theo đặc thù từng ngành để doanh nghiệp nhỏ không bị "bỏ rơi" do quy mô thực chất không đáp ứng được các tiêu chuẩn quá cao.

Cục Thuế cho biết, ngay sau khi nghị định 245/2026 có hiệu lực, Cục Thuế đã ban hành Công điện yêu cầu cơ quan thuế các cấp triển khai đồng bộ các nội dung của nghị định trên phạm vi cả nước. Chính sách có hiệu lực từ ngày 27/6 và được thực hiện đến hết ngày 30/12.

Cụ thể, doanh nghiệp có thể được lùi thời hạn nộp thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân thêm 5 tháng, thuế thu nhập doanh nghiệp thêm tối đa 3 tháng. Đây là cơ hội để các đơn vị tái cấu trúc dòng tiền, dồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh cuối năm.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, nếu thiếu sự quyết liệt trong khâu thực thi tại địa phương, chính sách sẽ khó phát huy hết tác dụng. Thực tế, gần đây nhiều địa phương đã tổ chức các cuộc đối thoại để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Điển hình tại Huế , TP.HCM…, cộng đồng doanh nghiệp cho biết ngoài chính sách hỗ trợ về thuế, họ cần những giải pháp định lượng cụ thể hơn về lãi suất, về định giá tài sản và sự hỗ trợ trực tiếp vào chi phí chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Chỉ khi chính sách được "may đo" vừa vặn với thực lực của doanh nghiệp, đà tăng trưởng kinh tế mới thực sự bền vững và mạnh mẽ.

Thanh Hoa