Gáo dừa, xơ dừa, lá dừa, thân dừa… từng chỉ bỏ đi, nhưng thời gian gần đây lại được nhiều người tận dụng để làm thành những vật dụng hữu ích, góp phần gia tăng giá trị ngành dừa và bảo vệ môi trường (BVMT) khi hạn chế được nguồn rác thải từ quá trình trồng và chế biến dừa.

Tận dụng gáo dừa

Nông dân Nguyễn Ngọc Trường (xã Long Thới, huyện Chợ Lách) được biến đến là người đã biến gáo dừa thành những vật dụng đựng thức ăn hoặc đồ uống cho gia cầm.

Thời gian đầu, anh Trường đến các nhà trong xóm xin và lượm những gáo dừa đã bỏ đi về cắt tỉa lại và quấn dây kẽm vào làm đồ đựng thức ăn, nước uống cho gà. Sau này, khi lượng gáo dừa tăng, anh làm và mang ra chợ bán cho những cơ sở có nhu cầu. Do có ít người làm gáo dừa thành đồ đựng thức ăn, trong khi đây là sản phẩm thân thiện với môi trường và vật nuôi nên sản phẩm anh làm ra không đủ bán.

Thấy rằng đây là nghề tương đối ổn nên anh quyết tâm gắn bó và phát triển. Sau khi bàn bạc cùng gia đình, anh Trường quyết định xin vay vốn từ Chương trình xóa giảm nghèo để phát triển mô hình làm gáo dừa. Tuy nhiên đối với trái dừa, cái duy nhất anh Trường cần là phần gáo, nhưng để có được một số lượng lớn gáo dừa là điều rất khó nên buộc phải mua cả trái dừa. Sau khi mua trái dừa, anh cạy cơm dừa, bán cho công ty, giữ lại gáo.

Bình quân 2 vợ chồng 1 ngày làm được khoảng 1.000 cái. Giá bán gáo dừa là 1,8 - 2 ngàn đồng/ cái. Sản phẩm gáo dừa của gia đình anh Trường đã có mặt ở nhiều nơi, tại các đại lý ở trong và ngoài địa phương.

Gia đình anh đã đầu tư mua sắm máy móc phục vụ việc cắt tỉa gáo dừa được nhanh hơn, thuận lợi hơn và tỷ lệ hao hụt thấp. Bình quân mỗi tháng, gia đình anh giao cho đại lý 50.000 - 100.000 gáo dừa.

Với nghề này, gia đình anh đã giải quyết việc làm cho 12 lao động nhàn rỗi tại địa phương, với mức thu nhập 3 - 4 triệu đồng/người/tháng. Hiện, gia đình anh đang có mong muốn được chính quyền hỗ trợ thành lập HTX để giải quyết thêm nhiều việc làm cho người dân, giải quyết tốt hơn bài toán ô nhiễm môi trường nông thôn.

Thúc đẩy ngành thủ công mỹ nghệ

Cũng tận dụng phế phụ phẩm từ cây dừa, cơ sở sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ (TCMN) Tám Tuấn của bà Nguyễn Thị Lệ (ấp 10, xã Tân Thạch, huyện Châu Thành) lại làm ra những sản phẩm mỹ nghệ từ gỗ dừa. Hiện, cơ sở sản xuất của bà đã cho ra thị trường khoảng 10.000 sản phẩm mỹ nghệ từ gỗ dừa, là những vật dụng trong nhà bếp, như: Đũa, muỗng, nĩa, giá, sạn, chén, tách… và các vật trang trí khác.

Những năm gần đây, cơ sở của bà còn tập trung vào làm những sản phẩm có tính nghệ thuật cao nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu. Điều đặc biệt là những sản phẩm này được làm từ nguyên liệu tự nhiên, không sử dụng bất kỳ hóa chất nào, nên rất an toàn cho người sử dụng, không gây ô nhiễm môi trường.

Với diện tích hàng chục nghìn ha dừa, Bến Tre hiện thu hút không ít hộ gia đình, doanh nghiệp làm TCMN từ phế phụ phẩm của cây dừa. Ngoài ra, còn có các HTX được thành lập tại Phước Long (Giồng Trôm), Quới Điền (Thạnh Phú)... Mỗi HTX trên lại có đến hơn chục vệ tinh khác đang hoạt động rải rác đều khắp các huyện.

Không chỉ mở ra cơ hội làm ăn cho nhiều hộ gia đình, thời gian qua, nghề sản xuất hàng TCMN từ phế, phụ phẩm của cây dừa ở Bến Tre đã tạo việc làm ổn định cho một lượng lớn lao động ở nông thôn, nhất là những lao động nghèo, không nghề nghiệp, ít đất canh tác.

Ngoài giá trị kinh tế, nghề sản xuất hàng TCMN từ dừa còn góp phần quan trọng trong việc BVMT, hạn chế nguồn rác thải từ quá trình sản xuất và chế biến dừa, từ đó thúc đẩy phát triển du lịch ở Bến Tre.

Như Yến