Trong ba ngày 2-4/3/2016, hai Trung tâm hỗ trợ VKFTA được khánh thành tại Hà Nội và Tp.Hồ Chí Minh sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp hai nước vận dụng hiệu quả hiệp định, thúc đẩy giao dịch thương mại và đầu tư.

Trong khi phía doanh nghiệp Hàn Quốc đang tỏ ra hết sức nhanh nhạy, “sốt sắng” trong việc nắm bắt và triển khai hiệp định thì phía Việt Nam, các doanh nghiệp phản ứng có phần còn chậm chạp và bị động.

Lợi ích thực của doanh nghiệp

Trước khi kí kết hiệp định thương mại song phương với Việt Nam, Hàn Quốc đã kí hiệp định thương mại tự do với toàn khối ASEAN. Tuy vậy, tính bảo hộ trong FTA Hàn Quốc- ASEAN rất cao, làm giảm lợi ích thực của doanh nghiệp hai bên.

Sự ra đời củaVKFTA- hiệp định thương mại tự do kiểu mới, thế hệ sau của FTA Hàn Quốc- ASEAN, đã mở rộng hơn nữa quan hệ giữa hai quốc gia trong lĩnh vực kinh tế – thương mại, tạo môi trường thương mại rộng khắp, nâng cao lợi ích thực của doanh nghiệp hai nước.

Theo thống kê, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam- Hàn Quốc đã lần đầu tiên đạt mức 2 tỉ USD vào năm 2.000, tăng trưởng đạt mức 30 tỉ USD vào năm 2014.

Năm 2015, tổng kim ngạch XNK của Việt Nam- Hàn Quốc tăng mạnh so với năm trước: Xuất khẩu tăng 24,3%, đạt 22,7 tỉ USD; nhập khẩu tăng 22,7%, đạt 9,8 tỷ USD. Việt Nam đã trở thành đối tác xuất khẩu lớn thứ 3 của Hàn Quốc (sau Trung Quốc và Mĩ), đồng thời là đối tác nhập khẩu lớn thứ 10 của Hàn Quốc.

Ông Đỗ Thắng Hải, Thứ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam cho biết: “Kim ngạch giao dịch thương mại giữa hai nước năm 2015 đạt khoảng 37,6 tỉ USD. Việt Nam trở thành quốc gia có giao dịch thương mại lớn thứ 4 và là đối tác đầu tư lớn thứ 3 của Hàn Quốc. Hàn Quốc trở thành quốc gia giao dịch thương mại lớn thứ 3 và là đối tác thu hút đầu tư số 1 của Việt Nam”.

Về đầu tư, Việt Nam là quốc gia đứng thứ 4 trong số các đối tác đầu tư của Hàn Quốc, nhưng là đối tác lớn nhất trong ASEAN. Quy mô đầu tư của Hàn Quốc vào Việt Nam năm 2015 là 962 dự án với tổng số vốn là 6,73 tỉ USD (Số dự án tăng 40%, mức đầu tư giảm 8% so với năm ngoái). Theo lũy kế năm 2015, khu vực Hàn Quốc đầu tư lớn nhất là tỉnh Bắc Ninh (5,66 tỷ USD), tiếp sau đó là Hà Nội (5,41 tỷ USD) và Đồng Nai (5,09 tỷ USD)…

Hàn Quốc hiện đang đầu tư vào Việt Nam ở các lĩnh vực chủ yếu như: chế biến chế tạo, kinh doanh bất động sản, xây dựng, vận tải, nghệ thuật- giải trí, khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến chế tạo chiếm tới 87,9% vốn đầu tư của Hàn Quốc.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI, nhận định: “Với việc áp dụng thuế ưu đãi trong thương mại Việt Nam và Hàn Quốc thông qua VKFTA, hàng hóa sẽ có thể nâng cao sức cạnh tranh khi được cắt giảm thuế và giảm giá xuất khẩu”.

Cụ thể, VKFTA giúp thay đổi luồng cung cấp thành phẩm và nguyên vật liệu, giá cả hàng hóa sản xuất ở Hàn Quốc sẽ trở nên cạnh tranh hơn. Các mặt hàng máy giặt, điều hòa, bàn là điện, nồi cơm điện và mỹ phẩm dưỡng da đang phải chịu mức thuế từ 20%-30% sẽ chỉ còn 16%-24%.

Việc áp dụng VKFTA sẽ giúp hàng hóa sản xuất trong nước của Việt Nam có sức cạnh tranh về giá khi tiến vào thị trường một nước thứ 3 (nhập khẩu nguyên liệu sẽ được hưởng ưu đãi thuế và nhanh chóng thông quan)”

Quản lý xuất xứ là rào cản lớn nhất cho các doanh nghiệp trong việc vận dụng VKFTA

Còn vướng mắc ở quản lý xuất xứ

VKFTA giúp giảm giá thành sản xuất và tạo lợi nhuận mới nhờ các ưu đãi về thuế trong thương mại. Tuy vậy, các DN cần phải có chứng nhận xuất xứ hàng hóa để hưởng ưu đãi thuế. Sự phức tạp và khó khăn trong quản lý xuất xứ chiếm 47,4%, là rào cản lớn nhất cho các doanh nghiệp thương mại trong việc vận dụng FTA bên cạnh các khó khăn khác như thiếu nhân lực chuyên môn và cách thức vận dụng FTA.

Để giải quyết thực trạng này, chính phủ Hàn Quốc đã thực hiện một loạt các giải pháp thông qua các chính sách hỗ trợ đa dạng như phổ cập miễn phí hệ thống quản lý xuất xứ, tư vấn 1:1 về quản lý xuất xứ, xác nhận của bên thứ 3 trên giấy chứng nhận xuất xứ, thực hiện tư vấn FTA tại chỗ…nhằm nâng cao mức độ tín nhiệm và mức độ hoàn thành trong quản lý xuất xứ.

Kết quả thu được rất khả quan, tỉ lệ vận dụng FTA vào hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Hàn Quốc, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), năm 2015 đã đạt mức cao kỉ lục, chiếm 65%.

Chủ tịch KORCHAM cho biết hiện có 4.500 doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh ở Việt Nam. Đây sẽ là các doanh nghiệp đóng vai trò cầu nối giữa các doanh nghiệp ở cả hai nước, tận dụng các ưu thế của VKFTA để mở rộng quan hệ kinh tế, thương mại.

Sự công phu trong nghiên cứu thị trường, các chính sách kinh tế, dự đoán, các nỗ lực hành động thiết thực và kịp thời để nâng cao năng lực của các doanh nghiệp (đặc biệt là các SME)- lực lượng hạt nhân hiện thức hóa các cam kết và ưu đãi từ FTA, đưa ra những chỉ dẫn kịp thời của Hàn Quốc xuống các doanh nghiệp của họ có lẽ phần nào khiến các doanh nghiệp Việt Nam bâng khuâng, còn các cơ quan bộ ban ngành có liên quan của ta phải suy ngẫm.

Phương Nguyên