Trong tháng đầu năm 2025, hai sản phẩm chủ lực ngành thuỷ sản là tôm và cá tra đã đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường trọng điểm, trong đó Trung Quốc và Hong Kong (Trung Quốc) vẫn duy trì là thị trường lớn nhất nhập khẩu hai sản phẩm này.

Đối với tôm, theo số liệu Hải quan Việt Nam, xuất khẩu trong tháng đầu năm 2025 tăng 28%, đạt kim ngạch 311 triệu USD. Con tôm Việt Nam đã có mặt tại 107 thị trường và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam, tại thị trường Trung Quốc, ngay từ tháng 1/2025, khả năng tiêu thụ của tầng lớp trung lưu có sự suy giảm đáng kể, bởi khi tăng trưởng kinh tế chậm lại, thu nhập của người lao động trung cấp và bình dân giảm, chi phí sinh hoạt tăng, người tiêu dùng ngày càng chú ý đến hiệu quả chi phí và protein thủy sản đang dần chuyển từ "ưa thích" sang "tùy chọn".

Tại thị trường Mỹ, con tôm Việt Nam đang giữ thế cạnh tranh thứ hai, sau nhà cung ứng tôm Indonesia, kể từ khi Ấn Độ và Ecuador thu hẹp lượng xuất khẩu tôm sang thị trường này. Đối với sản phẩm tôm còn vỏ, nguồn cung của Việt Nam vào Mỹ tăng nhẹ so với năm trước. Còn sản phẩm tôm bóc vỏ, nguồn cung của Việt Nam tăng 21%, nguồn cung từ Ecuador và Ấn Độ tăng nhẹ (mỗi nước 2%), nguồn cung của Indonesia giảm 15%. Ấn Độ tiếp tục thống trị phân khúc sản phẩm này với thị phần 57%.

Theo dự báo của các chuyên gia, năm 2025, ngành xuất khẩu tôm của Việt Nam có những tín hiệu tích cực hơn như sự phục hồi của một số thị trường chính (Mỹ, Nhật Bản, EU) khi doanh số xuất khẩu tôm Việt Nam đều tăng; đặc biệt là những thay đổi về chính sách thuế của Mỹ đối với một số nước như Ecuador, Trung Quốc... có thể là cơ hội để doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam tăng sản lượng và tăng kim ngạch.

Đại diện VASEP cho rằng, nếu có động lực hỗ trợ và tháo gỡ những bất cập nội tại trong sản xuất, chế biến xuất khẩu tôm năm 2025 có thể duy trì mức tăng trưởng 5-10%, hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch trên 4 tỉ USD.

Ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn Thủy sản Minh Phú nhận định: Sau thời gian nỗ lực triển khai các biện pháp kéo giảm giá thành sản xuất, khoảng cách chênh lệch giá tôm nguyên liệu của Việt Nam với Ecuador, Ấn Ðộ ngày càng thu hẹp. Vụ tôm năm 2025 có dấu hiệu rất khả quan nhờ thời tiết thuận lợi, tôm ít bị bệnh, tỷ lệ hao hụt thấp; mặt hàng tôm nguyên liệu loại 30 con/kg, đồng thời sản phẩm tôm chế biến giá trị gia tăng của Việt Nam đang chiếm ưu thế cạnh tranh trên thị trường... Ðây là những thuận lợi nếu có sự chuẩn bị tốt về nguyên liệu, vốn đầu tư thì ngành hàng chế biến và xuất khẩu tôm Việt Nam năm 2025 có nhiều khả năng đạt trên 4 tỉ USD theo kế hoạch đề ra.

Mặc dù vậy, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu tôm cũng phải đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại của Mỹ, có thể bao gồm thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng sản phẩm, khiến doanh nghiệp Việt Nam phải tuân thủ các tiêu chuẩn ngặt nghèo hơn về vệ sinh an toàn thực phẩm, dẫn đến tăng chi phí sản xuất và kiểm tra.

Do đó, VASEP khuyến nghị, trong bối cảnh thương mại quốc tế thay đổi liên tục, các doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch dự phòng nhằm tránh nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, xây dựng các kênh cung ứng bền vững và linh hoạt, bao gồm nguồn nguyên liệu trong nước và nhập khẩu nguyên liệu khi cần thiết để tránh tình trạng thiếu hụt.

Đồng thời, chủ động cập nhật và nắm bắt thông tin thị trường, điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu linh hoạt trong bối cảnh mới, luôn đảm bảo chất lượng thủy sản xuất khẩu, tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc hiệu quả để giữ uy tín và tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng.

Hồng Hương