Sau gần 10 năm triển khai thực hiện, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) đã đạt được những kết quả tích cực, toàn diện. Bộ mặt nông thôn thay đổi toàn diện cả về hình thức lẫn đời sống kinh tế và tinh thần, góp phần cấu trúc lại cơ cấu kinh tế, lao động tạo động lực cho không chỉ phát triển tại chỗ mà còn thúc đẩy các địa phương, vùng, ngành khác.

Thành quả một chặng đường

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam cho biết, tính đến tháng 6/2020, cả nước đã có 5.177 xã đạt chuẩn NTM, chiếm 58,2%; tăng 371 xã (tương đương 4,2%) so với cuối năm 2019.

Có 9 tỉnh, thành phố có 100% số xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM; bình quân cả nước đạt 16,2 tiêu chí NTM/xã.

Đặc biệt, đã có 127/664 đơn vị cấp huyện (chiếm khoảng 19,1%) đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn NTM. Bên cạnh 2 tỉnh Nam Định, Đồng Nai đã được Thủ tướng công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, hiện nay còn có tỉnh Thái Bình đang trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, công nhận tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2016 - 2020.

Trong công tác xây dựng NTM chặng đường vừa qua, các HTX nông nghiệp đã đóng góp vai trò hết sức quan trọng, không chỉ nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn là một yếu tố cơ bản góp phần tạo nền tảng thúc đẩy phát triển NTM.

Bởi lẽ, trong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM, tiêu chí số 13 về hình thức tổ chức sản xuất đã nêu rõ: để đạt được tiêu chí này, mỗi xã ít nhất phải có 1 HTX hoặc THT hoạt động hiệu quả, số hộ nông dân tham gia là thành viên và có góp vốn chiếm 50% tổng số hộ nông dân trên địa bàn, để từ đó nâng cao thu nhập cho người dân.

Thực tế, trong những năm gần đây, với yêu cầu tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp, kinh tế HTX đã có bước phát triển mới về số lượng, hiệu quả; hoạt động được nâng cao, với đủ các loại hình dịch vụ thúc đẩy sản xuất kinh doanh ở khu vực nông thôn phát triển.

Đánh giá cao những kết quả đã đạt được của Chương trình, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh "xây dựng NTM đã thực sự là luồng gió mới, trở thành phong trào mạnh mẽ, rộng khắp trong cả nước, được hệ thống chính trị và đông đảo nhân dân nhiệt tình hưởng ứng, tích cực tham gia. Với sự nỗ lực này, cả nước đã hoàn thành các mục tiêu 5 năm (2016 - 2020) của Chương trình sớm hơn 2 năm so với kế hoạch".

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ ra một số hạn chế trong công tác xây dựng NTM thời gian qua như vẫn còn một số vùng, địa phương đạt kết quả kém so với mặt bằng chung; chưa gắn chặt với quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa - hiện đại hóa; liên kết nông dân với doanh nghiệp và HTX còn hạn chế...

Mục tiêu của năm then chốt

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Phó Thủ tướng nhấn mạnh năm 2020 là năm then chốt thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM để hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ còn lại của giai đoạn 2016 - 2020 theo hướng nâng cao chất lượng, ngày càng đi vào chiều sâu.

Theo đó, các bộ, ngành Trung ương cần tập trung chỉ đạo, đôn đốc các địa phương theo địa bàn được phân công đẩy nhanh tiến độ thực hiện, để phấn đấu hoàn thành các mục tiêu còn lại của Chương trình trong năm 2020.

Đến cuối năm 2020, phấn đấu cả nước có ít nhất 60% số xã đạt chuẩn NTM và còn dưới 600 xã đạt dưới 10 tiêu chí, có thêm ít nhất có thêm 15 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ.

Ngoài ra, nâng cao hiệu quả triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (chương trình OCOP) và phấn đấu có 2.400 sản phẩm được chuẩn hóa theo chương trình OCOP. Các chương trình OCOP phải phát triển theo hướng tập trung đi sâu vào chất lượng, củng cố kiện toàn 100% doanh nghiệp, HTX tham gia chương trình OCOP, sản xuất theo chuỗi giá trị...

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu các vùng, địa phương phải tập trung rà soát các mục tiêu, chỉ tiêu còn lại của Chương trình giai đoạn 2016 - 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có kế hoạch, lộ trình và giải pháp cụ thể để thực hiện, trong đó tập trung vào một số chỉ tiêu như các tỉnh phải có ít nhất 1 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ/công nhận đạt chuẩn NTM; 100% các huyện của cả nước có xã được công nhận đạt chuẩn NTM trong năm 2020.

Đặc biệt, tăng cường thực hiện đề án phát triển 15.000 HTX, liên hiệp HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả, đẩy mạnh phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm, du lịch nông thôn gắn với phát huy và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống dân tộc...

Tiếp tục đôn đốc, chỉ đạo các địa phương triển khai 11 nội dung thành phần của chương trình để hoàn thành các tiêu chí xây dựng NTM theo hướng nâng cao chất lượng, đi vào chiều sâu và bền vững.

Phó Thủ tướng khẳng định việc xây dựng NTM là quá trình liên tục và lâu dài nên không được phát triển một cách hình thức, mà phải lấy phát triển kinh tế thay đổi bộ mặt, đời sống nông thôn làm trung tâm, không chạy theo thành tích.

Trong đó, việc phát huy vai trò động lực của các HTX, doanh nghiệp về vốn đầu tư phát triển lực lượng lao động, sản xuất và thị trường tiêu thụ là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu.

Trong giai đoạn tiếp theo "cần lượng hóa các tiêu chí, xây dựng các tiêu chí phù hợp với điều kiện thực tiễn, nguồn lực của địa phương, từng vùng, từng khu vực; phù hợp về địa hình, lịch sử, văn hóa, đặc biệt là trình độ phát triển kinh tế. Bộ tiêu chí cần có các tiêu chí "cứng", tiêu chí "mềm" để dễ triển khai thực hiện", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thông tin thêm về Chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2021 - 2025, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho biết, Bộ NN&PTNT đã tổ chức nhiều đoàn công tác đến địa phương lấy ý kiến cho Chương trình, sau đó sẽ tiếp tục tổ chức lấy ý kiến bộ ngành.

Minh Khuê