Yên Cường vốn là xã thuần nông và thuộc vùng trũng nhất của huyện Ý Yên nên việc phát triển kinh tế, nhất là sản xuất nông nghiệp còn có những khó khăn nhất định. Việc sản xuất nhỏ lẻ, hiệu quả kinh tế thấp khiến đời sống của người dân dậm chân tại chỗ trong thời gian dài.

"Về đích" sau 3 năm 

Tuy nhiên, vào năm 2011, khi được lựa chọn là một trong 7 xã điểm xây dựng nông thôn mới (NTM) của huyện, Yên Cường xác định tập trung tổng lực các giải pháp để phát triển toàn diện kinh tế nông thôn, trong đó nâng cao thu nhập của nhân dân là giải pháp then chốt, xuyên suốt để xây dựng NTM mới bền vững.

Trong sản xuất nông nghiệp, xã thu hút doanh nghiệp trong nước đầu tư xây dựng chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, nâng cao chất lượng, hiệu quả kinh tế và vệ sinh an toàn thực phẩm. Mặt khác, xã liên kết với doanh nghiệp nước ngoài để hỗ trợ người dân, mở rộng đầu ra cho nông sản. Yên Cường đã hình thành được vùng sản xuất rau an toàn theo công nghệ Nhật Bản kết hợp sản xuất phân hữu cơ.

Ngoài rau an toàn, xã Yên Cường còn thành công trong chế biến, ép dầu lạc, giải quyết vấn đề tiêu thụ sản phẩm lạc của địa phương, cung ứng ra thị trường hàng chục nghìn lít dầu mỗi năm.

Yên Cường vốn là vùng đất trồng màu với lạc là cây chủ lực, sản lượng lạc nhân chất lượng cao bình quân từ 1.100 - 1.200 tấn/năm. Tuy nhiên, việc tiêu thụ lạc nhân trước đây thường không tránh khỏi bị ép cấp, ép giá vào vụ thu hoạch rộ, gây thiệt hại cho người trồng. Vì vậy, người dân Yên Cường đã học cách chế biến dầu lạc để nâng cao giá trị sản phẩm.

Cách làm này đã giúp tăng giá trị của sản phẩm lạc của nông dân lên gấp 3-5 lần so với bán lạc thô, không bị phụ thuộc vào thương lái hay thị trường nông sản lên xuống thất thường.

Cùng với sản phẩm dầu lạc, người dân Yên Cường còn chế biến thêm dầu đậu nành, dầu vừng và kẹo lạc để đa dạng hóa sản phẩm từ nguồn nguyên liệu địa phương.

Nhờ đẩy mạnh phát triển kinh tế, chỉ sau 3 năm được lựa chọn là một trong những xã điểm xây dựng NTM của huyện, Yên Cường đã được công nhận là xã đạt chuẩn. Kể từ đó, diện mạo nông thôn được thay đổi theo hướng khang trang, sạch đẹp hơn. Đời sống của người dân được nâng lên, thu nhập ổn định.

Mục tiêu về đích xã NTM đã hoàn thành, nhưng chặng đường xây dựng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu vẫn còn dài, nên xã Yên Cường tiếp tục đầu tư, nâng cao các tiêu chí. Trong đó, xã tập trung cao độ vào việc cải thiện và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tinh thần, đầu tư vào việc phát triển hệ thống y tế và giáo dục để mọi người dân đều được hưởng lợi.

Theo lãnh đạo UBND xã, tiêu chí về NTM có nâng cao thì đời sống tinh thần và thu nhập của người dân mới tăng theo. Đó là mục tiêu và cũng là động lực để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Yên Cường cùng nhau nỗ lực phấn đấu, nhằm hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu về phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn.

Ngoài phát triển kinh tế, xã thực hiện sửa chữa và làm mới 5 tuyến đường gồm: Tu Cổ - Yên Bình, An Liêm - Yên Bình, Xi Phông - Cầu Thượng, cầu Chui - thôn Thượng và tuyến đường vào lò đốt rác với tồng nguồn vốn đầu tư 2,5 tỷ đồng. Xã luôn đảm bảo tốt về an ninh chính trị, an ninh nông thôn, trật tự an toàn xã hội; khu dân cư văn hóa đạt chất lượng tốt.

Đến năm 2019, Yên Cường đã được công nhận hoàn thành19/19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí xã NTM nâng cao. Xã có thôn Phú Bình đã được công nhận là thôn NTM kiểu mẫu. Thu nhập bình quân đầu người đạt 47,8 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 1,45%.

Nâng chất vùng đất màu

Thành công trong quá trình xây dựng NTM ở Yên Cường phải kể đến việc xã đã lấy HTX là động lực để phát triển nông nghiệp hàng hóa, thúc đẩy mở rộng thị trường cho nông sản địa phương.

Theo đó, HTX dịch vụ nông nghiệp đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt người dân sản xuất đi đôi với liên kết cùng doanh nghiệp. Trong đó, HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Nam Cường khuyến khích người dân tích tụ ruộng đất, trồng rau an toàn theo công nghệ Nhật Bản; HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Bắc Cường đảm trách nhiệm vụ sản xuất phân hữu cơ phục vụ sản xuất.

Mô hình này đã thu hút được khoảng 2.500 lao động. Toàn bộ thành viên của 2 HTX đều được các chuyên gia Nhật Bản, các doanh nghiệp hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, cải tạo đất cũng như sản xuất phân hữu cơ, kỹ thuật canh tác rau hữu cơ và rau an toàn.

Trong đó, sản lượng phân hữu cơ do HTX Bắc Cường sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp, rác thải sinh hoạt, phân gà, lợn, bò đạt trên 100 tấn/năm. Còn HTX Nam Cường sản xuất 9ha rau, tập trung vào cây cải bó xôi và hành hoa.

Diện tích 6 ha hành hoa cho sản lượng khoảng 60 tấn, tổng giá trị thu được gần 300 triệu đồng/vụ; diện tích trồng rau cải bó xôi 3ha cho sản lượng 31 tấn, tổng giá trị thu hoạch 150 triệu đồng/vụ.

Sản phẩm được CTCP thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao thu mua, ngoài ra còn xuất vào các siêu thị và bếp ăn tập thể.

Theo ước tính của UBND xã, giá trị trên 1 ha đất canh tác rau màu cao gấp nhiều lần so với trồng lúa. Mô hình liên kết này đã tạo ra cuộc “cách mạng” trong tư duy và thực tiễn sản xuất nông nghiệp ở Yên Cường. Từ việc phụ thuộc vào hóa chất, sản xuất nhỏ lẻ, người dân đến nay đã tham gia vào chuỗi giá trị bền vững và hiện đại.

Những hiệu quả từ mô hình liên kết người dân - HTX - doanh nghiệp đã giúp Yên Cường từng bước thành công trong thực hiện mục tiêu tổ chức sản xuất, trở thành điển hình trong xây dựng NTM nâng cao để các xã khác học tập.

Như Yến