Tại báo cáo Triển vọng Thị trường Hàng hóa mới nhất công bố hôm 28/10, Ngân hàng Thế giới dự báo giá năng lượng sẽ tăng 32% trong năm 2026 theo kịch bản cơ sở. Năm 2027, giá sẽ giảm 12%.

Như vậy, so với dự báo hồi tháng 4, giá năng lượng dự kiến đã được điều chỉnh tăng 7% cho năm 2026 và 14% cho năm 2027. Theo Ngân hàng Thế giới, điều này phản ánh tình trạng gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông kéo dài hơn nhưng cường độ thấp hơn. 

Giá dầu Brent bình quân dự kiến đạt mức gần 100 USD/thùng trong quý IV, do thị trường dầu toàn cầu vẫn thiếu hụt trong bối cảnh thiếu tàu chở dầu và các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tiếp diễn. Qua đó, giá dầu Brent bình quân cả năm 2026 cũng tăng lên 91 USD/thùng. Sang năm 2027, giá bình quân được dự báo sẽ giảm xuống còn 79 USD/thùng.

Tiêu thụ dầu toàn cầu được dự báo giảm 2,6 triệu thùng/ngày (2,5%) trong năm 2026, mức giảm lớn thứ ba từng được ghi nhận, sau năm đại dịch 2020 và biến động thị trường dầu năm 1980. 

Theo Ngân hàng Thế giới, tiêu thụ giảm trong năm nay phản ánh sự gián đoạn sản xuất hóa dầu do thiếu nguyên liệu đầu vào và hạn chế xuất khẩu, việc thay thế dầu trong một số quy trình công nghiệp do giá cao, đồng thời cho thấy nhu cầu nhiên liệu vận tải giảm khi xe điện được sử dụng nhiều hơn, đặc biệt tại Trung Quốc. 

“Tiêu thụ dự kiến phục hồi khoảng 2% trong năm tới khi các hoạt động sử dụng nhiều dầu phục hồi. Tuy nhiên, những thay đổi về hành vi và chính sách thúc đẩy chuyển dịch khỏi dầu mỏ có thể để lại tác động lâu dài, làm giảm cường độ sử dụng dầu trong hoạt động kinh tế”, báo cáo chỉ ra.

Nguồn cung dầu toàn cầu được dự báo giảm 5,5 triệu thùng/ngày (5,2%) trong năm 2026. Đây là mức giảm lớn nhất trong hơn 4 thập kỷ, nếu không tính cuộc suy thoái toàn cầu năm 2020. Theo Ngân hàng Thế giới, mức tăng sản lượng khiêm tốn tại các nền kinh tế phát triển như Canada và Mỹ, cũng như tại Mỹ Latinh và Caribe, chỉ bù đắp được một phần nhỏ tổn thất sản lượng rất lớn ở Trung Đông. 

Ngân hàng Thế giới giả định, trong năm tới, các biện pháp điều chỉnh hoạt động đã giúp tăng xuất khẩu dầu thô từ khu vực Vịnh trong những tháng gần đây sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, cho phép lượng hàng vận chuyển tăng dần.

Trong khi đó, sản lượng sản phẩm dầu đã lọc trên toàn cầu có thể phục hồi chậm hơn. Công suất xử lý của các nhà máy lọc dầu dự kiến trở lại mức trước xung đột vào khoảng giữa năm 2027, khi hoạt động sửa chữa nhà máy lọc dầu và cơ sở xuất khẩu tại Trung Đông và Nga tiến triển, đồng thời công suất lọc dầu ở những nơi khác được mở rộng. 

Với giả định không có thêm thiệt hại lâu dài đối với hạ tầng dầu mỏ, sản lượng dầu toàn cầu được dự báo đạt khoảng 106 triệu thùng/ngày trong năm 2027, đưa thị trường trở lại trạng thái dư cung đáng kể vào quý II.

Giá khí tự nhiên tại châu Âu dự kiến tăng 58% trong năm nay, sau đó được kỳ vọng chỉ giảm 8% trong năm tới, xuống 17,5 USD/MMBtu (triệu đơn vị nhiệt Anh) – cao hơn đáng kể so với dự báo hồi tháng 4 năm nay.

Giá than được dự báo tăng 25% trong năm 2026 do nhu cầu mạnh hơn và các hạn chế nguồn cung. Giá than năm 2027 được dự báo giảm 4%, khi nhu cầu sử dụng than làm nhiên liệu thay thế suy yếu trong bối cảnh giá năng lượng nói chung giảm và năng lượng tái tạo mở rộng. Tiêu thụ than toàn cầu dự kiến giảm nhẹ trong năm tới, chủ yếu do mức giảm tại châu Âu. Sản lượng than nhích lên nhờ sản lượng tăng tại Trung Quốc và Ấn Độ.

Ngân hàng Thế giới dự báo giá hàng hóa cơ sở trên giả định xung đột tại Trung Đông không leo thang đáng kể. Đồng thời, năng lực xuất khẩu dầu của Nga được giả định sẽ cơ bản trở lại bình thường trong năm tới, các cuộc tấn công ảnh hưởng đến vận tải biển ở Biển Đen giảm bớt. Tác động có thể có của El Niño đối với nông sản được đánh giá dựa trên các đợt El Niño rất mạnh trong quá khứ. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu được giả định duy trì ở mức vừa phải, phù hợp với đồng thuận gần đây của các tổ chức dự báo khu vực tư nhân.

Đỗ Kiều