Tại Hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” diễn ra ngày 6/5, các chuyên gia đầu ngành đã cùng mổ xẻ bài toán nguồn vốn trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Theo nhận định của các chuyên gia, khi dư địa tín dụng dần chạm ngưỡng, vai trò của các ngân hàng thương mại và định chế tài chính đang có sự thay đổi mang tính bước ngoặt nhằm dẫn dắt dòng vốn vào khu vực kinh tế tư nhân, vốn chiếm tới 97% số lượng doanh nghiệp nhưng vẫn đối mặt với khoảng trống tài chính lớn.

Ông Trần Hoài Nam - Phó Tổng Giám đốc Thường trực HDBank cho hay, để đạt mức tăng trưởng GDP khoảng 10% mỗi năm, tín dụng toàn hệ thống cần duy trì mức tăng từ 18% đến 20%. Tuy nhiên, dự báo trong năm 2026, con số này chỉ xoay quanh mức 15% do những giới hạn mang tính cấu trúc của hệ thống tài chính hiện tại. 

Đáng chú ý là quy mô tín dụng trên GDP của Việt Nam đã lên tới khoảng 150%, mức rất cao so với bình quân khu vực, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới chỉ đóng góp khoảng 10% GDP. Thực trạng này cho thấy hệ thống ngân hàng đang phải “gánh” phần lớn nhu cầu vốn từ ngắn hạn đến dài hạn của nền kinh tế.

Trước áp lực từ các chuẩn mực an toàn vốn quốc tế như Basel II và Basel III, cùng với yêu cầu siết chặt chỉ tiêu thanh khoản, ông Trần Hoài Nam khẳng định rằng vai trò của ngân hàng thương mại không còn dừng lại ở việc cung ứng vốn đơn thuần. Thay vào đó, các ngân hàng đang chuyển dịch mạnh mẽ sang chức năng dẫn dắt và kiến tạo.

Sự chuyển dịch này được thể hiện rõ qua ba định hướng chính bao gồm việc ưu tiên dòng vốn vào các lĩnh vực chất lượng cao như tài chính xanh và kinh tế số, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa quản trị theo tiêu chuẩn ESG để tiếp cận nguồn vốn dài hạn. Song song với đó, các ngân hàng còn đóng vai trò cầu nối với thị trường vốn quốc tế thông qua các nghiệp vụ vay hợp vốn hoặc phát hành trái phiếu.

Đồng quan điểm về sự mất cân đối của hệ thống tài chính, ông Nguyễn Đức Thông - Tổng Giám đốc SSI Securities Corporation, cho rằng sự phụ thuộc quá lớn vào ngân hàng đang là điểm nghẽn lớn cho khu vực tư nhân. Hiện nay, gần 50% dư nợ là trung và dài hạn nhưng 80% nguồn vốn huy động lại là ngắn hạn, tạo ra sự lệch pha về kỳ hạn và áp lực lớn lên hệ thống thanh khoản.

Kinh tế số là động lực tái cấu trúc, tháo gỡ “nút thắt” thâm dụng vốn

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp rào cản do thiếu tài sản bảo đảm và mức độ minh bạch tài chính chưa đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm toán độc lập. Tổng Giám đốc SSI Securities Corporation chỉ ra một nghịch lý là khu vực kinh tế tư nhân đóng góp hơn 50% GDP nhưng lại chịu khoảng trống tài chính lên tới gần 21% GDP. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng một “đường cao tốc vốn” mới, nơi thị trường chứng khoán và trái phiếu phải trở thành kênh dẫn vốn song hành cùng ngân hàng.

Kết luận về triển vọng phát triển, các chuyên gia khẳng định rằng việc hình thành một hệ sinh thái tài chính cân bằng và đa tầng là yếu tố sống còn. Trong đó, sự phối hợp nhịp nhàng giữa ngân hàng thương mại trong vai trò kiến tạo và công ty chứng khoán trong vai trò kết nối sẽ giúp khu vực kinh tế tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó hội nhập sâu rộng và bền vững vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thanh Hoa