Theo các chuyên gia và lãnh đạo ngân hàng, để "hạ nhiệt" chi phí vốn, bên cạnh việc nới lỏng quy trình giải ngân cho doanh nghiệp, ngành ngân hàng buộc phải giải quyết bài toán nợ xấu và tối ưu chi phí vận hành. Đồng thời, tận dụng "máy bơm" tiền từ đầu tư công để khơi thông thanh khoản.

Áp lực "kép" đè nặng lên chi phí vốn

Trong những tháng đầu năm, thị trường tài chính chứng kiến sự chuyển dịch rõ rệt của dòng vốn. Theo khảo sát, lãi suất huy động tăng đã ngay lập tức kéo theo đà tăng của lãi suất cho vay. Tại nhiều ngân hàng thương mại cổ phần, mặt bằng lãi suất cho vay bình quân đã vượt ngưỡng 9%/năm.

Cụ thể, BacABank đang niêm yết ở mức 9,83%, theo sát là Sacombank (9,75%), OCB (9,6%), và Techcombank (9,45%). Một số ngân hàng khác như ACB, LPBank hay SHB cũng đã nâng mức lãi suất cho vay lên trên 8%/năm.

Ông Long Phan, CEO AFA Group, nhận định lãi suất trong nước đang đứng trước "áp lực kép": vừa chịu tác động từ xu hướng thắt chặt tiền tệ quốc tế, vừa bị chi phối bởi cuộc đua huy động vốn giữa các nhà băng để đảm bảo thanh khoản. Khi chi phí đầu vào tăng, biên lợi nhuận bị thu hẹp, các ngân hàng buộc phải điều chỉnh lãi suất đầu ra, đẩy gánh nặng sang vai người đi vay.

Ở góc độ điều hành doanh nghiệp, bà Lâm Thúy Ái, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn, chia sẻ thực trạng đáng lo ngại: "Khi lãi suất huy động chạm ngưỡng 8-9%, dòng tiền có xu hướng chảy ngược về kênh tiết kiệm thay vì đầu tư sản xuất. Chi phí vốn vay cao khiến doanh nghiệp phải thắt lưng buộc bụng, đình trệ kế hoạch mở rộng quy mô".

Tuy nhiên, tại Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp", ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME),đã đưa ra một góc nhìn thẳng thắn: Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), lãi suất chưa phải là rào cản lớn nhất.

"Vấn đề then chốt là tốc độ giải ngân và sự tin tưởng của ngân hàng. Nếu không tiếp cận được vốn ngân hàng nhanh chóng, doanh nghiệp buộc phải tìm đến tín dụng đen với chi phí cao, dẫn đến nguy cơ phá sản", ông Thân nhấn mạnh.

Ông Thân cũng khẳng định rằng, việc cho vay dàn rộng cho nhiều đối tượng nhỏ thực chất có rủi ro hệ thống thấp hơn việc tập trung vốn quá lớn vào một vài khách hàng "lớn".

Chủ tịch VINASME kiến nghị Chính phủ cần có chỉ đạo quyết liệt hơn trong việc giao chỉ tiêu cụ thể cho các ngân hàng về tỷ trọng dư nợ dành cho khu vực này và thúc đẩy hình thức cho vay tín chấp để rút ngắn thời gian chờ đợi.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Minh Phong, nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế xã hội Hà Nội, chỉ ra điểm nghẽn nằm ở nội lực tài chính yếu của các doanh nghiệp Việt. Phần lớn có quy mô nhỏ, thiếu tài sản đảm bảo, khiến việc phân bổ vốn trong nền kinh tế vẫn gặp nhiều rào cản dù nhu cầu là rất lớn.

Ba "nút thắt" để hạ lãi suất từ bên trong

Trước sức ép giải bài toán chi phí tài chính cho doanh nghiệp, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB, cho rằng việc giảm lãi suất cho vay là khả thi nếu ngành ngân hàng kiểm soát tốt 3 yếu tố cốt lõi: tối ưu hoá chi phí quản lý (CIR), khơi thông dòng vốn lưu thông và kiểm soát chi phí nợ xấu.

Hiện nay, khoảng cách về quản trị giữa các ngân hàng là rất lớn. Trong khi các đơn vị top đầu chỉ duy trì CIR ở mức 25%, nhiều ngân hàng vẫn loay hoay ở mức 50%. Đây chính là dư địa để giảm lãi suất nếu các nhà băng thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, lãi suất đầu vào phụ thuộc vào tính thanh khoản của nền kinh tế. Khi dòng tiền được luân chuyển thông thoáng, chi phí huy động sẽ tự động hạ nhiệt.

"Sóng ngầm" huy động và áp lực lên lãi vay

Lãi suất liên ngân hàng vọt lên 6,45%/năm, doanh nghiệp lo 'cơn bão' lãi vay chực chờ

Ngoài ra, dự phòng rủi ro hiện chiếm tới 18-20% chi phí ngành ngân hàng. Ông Thái nhấn mạnh cần có sự cân bằng quyền lợi và trách nhiệm: "Nếu người vay nâng cao kỷ luật tài chính và ngân hàng quản trị rủi ro tốt hơn, chi phí dự phòng giảm xuống sẽ tạo điều kiện kéo lãi suất cho vay đi xuống".

Ở góc nhìn của chuyên gia, để duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng nhấn mạnh, trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ bị thu hẹp sau nhiều năm nới lỏng, vai trò của chính sách tài khóa trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Do đó, cần phối hợp chặt chẽ giữa hai chính sách này để vừa ổn định tỷ giá, vừa duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý.

Để giải bài toán về thanh khoản cho ngân hàng, đại diện Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng năm 2026 được kỳ vọng là năm của "đầu tư công bùng nổ". VDSC dự toán chi đầu tư phát triển đạt trên 1,1 triệu tỷ đồng (tăng 40% so với năm trước) sẽ là "máy bơm" khổng lồ bơm tiền vào nền kinh tế. Dòng tiền này sẽ bồi đắp trực tiếp vào nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng, giúp giảm áp lực lên lãi suất liên ngân hàng và tạo cơ chế truyền dẫn tích cực để hạ lãi suất cho vay.

Thực tế, trong khi chờ lãi suất cho vay “hạ nhiệt”, các doanh nghiệp cũng đang chủ động "tự cứu mình". Bà Lâm Thúy Ái cho biết nhiều đơn vị đã bắt đầu tái cấu trúc, ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất, thay vì chỉ trông chờ vào vốn vay.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng hạ lãi suất cho vay là một bài toán đa biến, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống. Khi ngân hàng tối ưu hóa được chi phí, Chính phủ khơi thông được đầu tư công và doanh nghiệp nâng cao được năng lực quản trị, "nút thắt" vốn sẽ được tháo gỡ, tạo đà cho kinh tế Việt Nam cất cánh theo quỹ đạo hai con số.

Huyền Anh