Tại Điều 9.1 của dự thảo Luật sửa đổi theo hướng sẽ đánh thuế đối với hầu hết dịch vụ xuất khẩu là 10%, chỉ còn một số lĩnh vực được hưởng thuế suất 0% như: vận tải quốc tế, cho thuê phương tiện vận tải ngoài lãnh thổ Việt Nam và một số dịch vụ liên quan.

Hiện nay, xuất khẩu dịch vụ là lĩnh vực đang có tiềm năng phát triển rất lớn. Kim ngạch xuất khẩu dịch vụ của Việt Nam năm 2023 đạt khoảng 20 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 11% mỗi năm, cao hơn so với tăng trưởng GDP.

Vì vậy, VCCI bày tỏ quan ngại: “Việc phải chịu thuế suất 10% khi xuất khẩu sẽ khiến các nhà cung cấp dịch vụ cho nước ngoài của Việt Nam gặp khó khăn khi cạnh tranh với đối thủ đến từ quốc gia khác”.

Theo VCCI, các quốc gia khác đều áp dụng thuế suất 0% cho dịch vụ xuất khẩu và cho phép doanh nghiệp được hoàn thuế đầu vào. Các nước áp dụng nguyên tắc doanh nghiệp tự khai, tự chịu trách nhiệm, cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm. Để đảm bảo kê khai chính xác, các quốc gia yêu cầu doanh nghiệp phải hạch toán riêng doanh thu từ người dùng trong nước và nước ngoài, sử dụng nhiều biện pháp kiểm tra dữ liệu từ các nền tảng trung gian, IP của người dùng và dữ liệu thanh toán ngân hàng. Các dữ liệu này được thu thập, phân loại và quản lý theo rủi ro.

Trong quá trình áp dụng thuế suất 0% cho dịch vụ xuất khẩu vẫn có tình trạng một số doanh nghiệp gian lận để trục lợi hoàn thuế, nhưng theo VCCI, không thể phủ nhận lợi ích to lớn của chính sách này.

Hơn nữa, hoạt động xuất khẩu dịch vụ thường không yêu cầu vốn đầu tư quá lớn nên phù hợp với một nền kinh tế thiếu vốn như Việt Nam. Đặc biệt, xuất khẩu dịch vụ trên môi trường Internet đang giúp quảng bá hình ảnh đất nước và làm gia tăng sức mạnh tiềm năng của quốc gia.

Nếu đề xuất mới được áp dụng, có thể tình trạng các doanh nghiệp ra nước ngoài mở công ty sẽ phổ biến hơn, bởi nếu mở doanh nghiệp tại Việt Nam cung cấp cho người dùng nước ngoài sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp thì sẽ phải chịu hai lần thuế giá trị  gia tăng ở hai quốc gia. Thay vào đó, nếu người Việt mở doanh nghiệp tại nước ngoài để cung cấp sản phẩm dịch vụ cho người dùng Việt Nam thì chỉ phải chịu thuế một lần VAT ở Việt Nam.

Ông Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế và chính sách (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: “Nhiều nước khi hàng hóa ra khỏi lãnh thổ họ không đánh thuế giá trị gia tăng, nhưng chúng ta vì không phân biệt được dịch vụ tiêu dùng trong nước hay quốc tế mà đánh thuế cả thì không công bằng, không khuyến khích doanh nghiệp nội địa vươn ra xuất khẩu”.

Nguyễn Thảo