TS. Phạm Thế Anh: Chính sách tiền tệ gây cú sốc bất ngờ cho thị trường
Chọn cỡ chữ
TS. Phạm Thế Anh: Chính sách tiền tệ gây cú sốc bất ngờ cho thị trường
PGS.TS Phạm Thế Anh
Điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam thời gian qua gây cú sốc bất ngờ cho thị trường khi thời gian dài không tăng lãi suất nhưng đùng một cái tăng 1 điểm %, vài tuần sau lại tăng 1 điểm %. Những chính sách bất ngờ như vậy khiến cho môi trường kinh tế rất rủi ro và người dân, doanh nghiệp không thể lập được kế hoạch kinh doanh dài hạn một cách ổn định.
TS. Phạm Thế Anh, Kinh tế trưởng, Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam (VESS) đưa ra nhận định như vậy tại Diễn đàn Chính sách Tài khóa và Phát triển Việt Nam 2022 chủ đề "Thách thức chính sách kinh tế vĩ mô hậu Covid", tổ chức ngày 24/11.
Đưa ra những khuyến nghị cho chính sách tiền tệ, chuyên gia này cho rằng phải ưu tiên mục tiêu kiểm soát lạm phát thông qua kiểm soát tăng trưởng cung tiền. “Cần phải kiểm soát được tỷ lệ cung tiền/ GDP, không được để vọt lên cao quá như thời kỳ trước”, ông Thế Anh nhấn mạnh.
TS. Phạm Thế Anh, Kinh tế trưởng, Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam
Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ phải tuân thủ theo quy tắc minh bạch, có giải trình rõ ràng, không gây bất ngờ cho nền kinh tế, từ đó tạo ra cú sốc rất tiêu cực. Ông Thế Anh đánh giá đây là nhược điểm lớn của chính sách tiền tệ ở Việt Nam
Làm rõ thêm, ông Thế Anh nêu dẫn chứng: "Chúng ta nhìn sang kinh tế Mỹ, ngay khi chưa điều chỉnh chính sách, thị trường hay các doanh nghiệp đã dự đoán được. Tức là họ biết xu hướng lãi suất tăng và tăng bao nhiêu căn cứ vào những thông tin về nền kinh tế, về lạm phát, về diễn biến của thị trường tài chính, tỷ giá, tỷ lệ thất nghiệp. Do đó, các điều chỉnh của quốc gia này không gây bất ngờ, không có cú sốc tiêu cực.
Tuy nhiên, chính sách tiền tệ của Việt Nam gần như không giải trình. Chúng ta có thể thấy, cả thời gian dài không tăng lãi suất nhưng đùng một cái tăng 1 điểm %, vài tuần sau lại tăng 1 điểm %, gây cú sốc bất ngờ cho thị trường", TS Phạm Thế Anh dẫn chứng và nhấn mạnh, những chính sách bất ngờ như vậy khiến cho môi trường kinh tế rất rủi ro và người dân, doanh nghiệp không thể lập được kế hoạch kinh doanh dài hạn một cách ổn định.
Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ cần phải tập trung ổn định kinh tế vĩ mô, nghĩa là chính sách giám sát sự an toàn của hệ thống như giám sát tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, huy động/cho vay trung dài hạn, nợ xấu,…
Theo chuyên gia này, các can thiệp chính sách tiền tệ vẫn còn mang nặng tính hành chính như áp trần lãi suất, trần tăng trưởng tín dụng và nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng.
Chia sẻ thêm về lý do của việc áp dụng trần tăng trưởng tín dụng, ông Thế Anh cho rằng, áp dụng trần tăng trưởng tín dụng có thể kiểm soát trực tiếp tới từng ngân hàng, đồng thời dễ dàng điều tiết nguồn lực tới các ngành nghề mục tiêu.
Tuy nhiên, việc áp dụng trần tín dụng sẽ khiến cho ngành ngân hàng trở nên kém cạnh tranh. "Các ngân hàng tốt hay xấu đều được chia hạn mức, không ngân hàng nào thị phần giảm sút, hay nói cách khác thị phần của ngân hàng không gắn với khả năng cạnh tranh khi vướng trần cho vay", TS Phạm Thế Anh nhấn mạnh.
Ngoài ra, việc áp dụng trần tín dụng còn gây hậu quả là dòng vốn có thể "trá hình" sang các dạng khác. Do đó, Kinh tế trưởng VESS khuyến nghị, Việt Nam nên sớm chấm dứt việc sử dụng trần tín dụng cũng như các can thiệp hành chính trực tiếp khác trên thị trường vốn/tiền tệ. Thay vào đó, kiểm soát tiền cơ sở và cung tiền và điều tiết gián tiếp qua lãi suất mục tiêu. Giám sát chặt chẽ các ngân hàng thương mại gồm: Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR); Tỷ lệ cho vay trên huy động (LTD); Tỷ lệ nợ xấu; Tỷ lệ huy động ngắn hạn cho vay trung và dài hạn.
Bên cạnh kế hoạch phát hành trái phiếu chính quyền địa phương bằng USD, TP.HCM đang cân nhắc huy động vốn bằng các ngoại tệ mạnh khác như nhân dân tệ và yen Nhật. Việc đa dạng hóa đồng tiền phát hành được kỳ vọng giúp mở rộng khả năng huy động vốn và kiểm soát rủi ro tỷ giá.
Nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 122.000 tỷ đồng, tương đương 4,7 tỷ USD, tại thị trường Việt Nam. Để đảo chiều dòng vốn, Việt Nam cần cải thiện môi trường đầu tư và phát triển mạnh thị trường vốn.
Uy tín của người có ảnh hưởng trong cộng đồng là điểm tựa để tập hợp người dân phát triển HTX. Tuy nhiên, trước yêu cầu chuyển đổi số và kinh tế thị trường, các địa phương cần tạo điều kiện để những nhân tố mới, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số và người trẻ, khẳng định năng lực và vai trò dẫn dắt.
Khi một cơn bão đi qua, một dịch bệnh bùng phát hay một đợt sóng giá càn quét, những doanh nghiệp chỉ có một nguồn cung sẽ bị rơi vào thế tê liệt. Còn doanh nghiệp có hệ thống đa lớp vẫn sẽ bình tĩnh kích hoạt phương án B, phương án C để duy trì dòng chảy hàng hóa.
Kinh tế số tạo cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và HTX mở rộng kênh phân phối, quảng bá sản phẩm địa phương và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế. Để khai thác hiệu quả dư địa này, cần những giải pháp chuyển đổi số phù hợp với năng lực và nhu cầu thực tế của từng đơn vị.
Khoảng cách về công nghệ, hạn chế về nhân lực và hạ tầng nghiên cứu đang là những thách thức lớn đối với doanh nghiệp nông nghiệp trong nước. Để các doanh nghiệp có thể tạo bước đột phá về tăng trưởng, cần có sự đồng bộ thể chế, cơ chế hỗ trợ thực chất và đầu tư cho khoa học công nghệ.
Hà Nội đang triển khai kế hoạch phát triển 148 dự án nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, với quy mô khoảng 135.602 căn hộ, mục tiêu hoàn thành tối thiểu 120.000 căn.
Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đang đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với hệ thống năng lượng quốc gia. Bảo đảm nguồn cung điện ổn định, phát triển hạ tầng truyền tải và nâng cao năng lực tự chủ nhiên liệu trở thành những điều kiện then chốt...