Trước đông đảo đại diện các HTX nông nghiệp và hội quán nông dân có mặt ở hội thảo trực tuyến "Định hướng phát triển HTX nông nghiệp kiểu mới" tại tỉnh Đồng Tháp, do UBND tỉnh Đồng Tháp và Liên minh HTX Việt Nam đồng tổ chức ngày 7/12, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp Lê Minh Hoan đã khẳng định tầm quan trọng của phát triển kinh tế hợp tác (KTHT) ở địa phương, vì đây là giá trị phổ quát, đã thành công ở những quốc gia phát triển, chứ không phải tự mình nghĩ ra.

Định hướng đúng

"Tôi muốn "truyền lửa" cho các HTX nông nghiệp trong tỉnh, để hiểu về chiều sâu giá trị HTX. Để đâu đó ngày hôm nay, hôm kia, đụng tới chuyện gì có khó một chút về vốn liếng, kiểm tra, báo cáo... thì chúng ta phải nghĩ rằng con đường mình đi là đúng", Bí thư Lê Minh Hoan nhắn nhủ.

Theo người đứng đầu Tỉnh ủy Đồng Tháp: "Dù con đường có một chút quanh co nhưng các HTX nông nghiệp kiểu mới phải mạnh mẽ bước đi. Tôi rất tâm đắc câu nói của Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Nguyễn Ngọc Bảo: Người lãnh đạo HTX phải là thủ lĩnh ở cộng đồng. Và, tôi xin cảm ơn những người "dũng cảm" mới dám làm lãnh đạo HTX để thuyết phục các thành viên cùng nhau đoàn kết hợp tác".

Trong vấn đề hỗ trợ phát triển HTX nông nghiệp kiểu mới ở Việt Nam hiện nay, chia sẻ kinh nghiệm hỗ trợ từ tổ chức HTX nông nghiệp ở Nhật Bản (JA), ông Kimura Yoshihisa - chuyên gia Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), cho biết đó là sự hỗ trợ các thành viên phát triển nguồn nhân lực để cải thiện năng suất, hỗ trợ ổn định tổ chức nông nghiệp, mở rộng quy mô trang trại và hỗ trợ chiến dịch tiếp thị, giảm chi phí sản xuất.

Dành lời khuyên cho mô hình HTX nông nghiệp kiểu mới, ông Kimura cho rằng Việt Nam cần phát triển hạ tầng nông nghiệp, phát triển những nông dân có động lực và tài năng. Hơn nữa, cần tích tụ ruộng đất cho những nông dân giỏi, xây dựng chuỗi giá trị thực phẩm có giá trị cao, có chứng nhận an toàn, chất lượng bởi GAP. Đồng thời, nên có sự phối hợp giữa bộ, tỉnh, các cơ quan hành chính, HTX nông nghiệp, các cộng đồng, các DN nông nghiệp tư nhân.

Còn theo ông Peter Kuhlmann Warning - Quản lý dự án cao cấp của Liên đoàn HTX Raiffeisen - CHLB Đức (DGRV), những lợi thế và ảnh hưởng của HTX đến phát triển kinh tế nông thôn ở Việt Nam chính là sự hỗ trợ cho việc phát triển các cấu trúc ở nông thôn. HTX sẽ giúp tăng lợi thế cạnh tranh của tầng lớp xã hội địa phương.

Ông Peter khuyến nghị HTX cần tăng sức mạnh cho người nông dân Việt trước những thách thức của toàn cầu hóa. HTX nên giúp nông dân có thể tiếp cận tốt hơn đến thị trường và các dịch vụ tài chính. Và, HTX phải mở cánh cửa cho người nông dân được tham gia vào chuỗi giá trị.

Dẫn kinh nghiệm tại địa phương, ông Nguyễn Phước Thiện - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Đồng Tháp, cho biết việc thực hiện Quyết định số 445/QĐ-TTg về Đề án "Thí điểm hoàn thiện, nhân rộng mô hình HTX kiểu mới tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long" là nhân tố quan trọng để tạo động lực, tạo cơ sở để nhân rộng, đưa các HTX nông nghiệp phát triển ổn định và bền vững, mang lại cho từng hộ thành viên những lợi ích thiết thực, đưa sản phẩm nông nghiệp khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Tuy nhiên, như băn khoăn của ông Thiện khi nói về một số HTX nông nghiệp tham gia thí điểm, đó là thành viên các HTX hầu hết chưa mạnh dạn đầu tư, góp vốn phát triển dịch vụ mới. Có những HTX chưa đủ tính khả thi trong sản xuất kinh doanh để được hỗ trợ vốn vay. Liên kết giữa HTX và DN thiếu bền vững, nhất là liên kết tiêu thụ do ý thức tự cung - tự tiêu, lợi ích giá trị riêng còn chưa được thay đổi ở một bộ phận nông dân.

Phải thay đổi tư duy

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Nguyễn Ngọc Bảo lưu ý: với điều kiện thị trường, người nông dân cần phải thay đổi tư duy, cách thức làm ăn, thay đổi cách thức tổ chức sản xuất với mô hình HTX nông nghiệp kiểu mới. Điều này đòi hỏi lãnh đạo các cấp ở địa phương cần làm liên tục, kiên trì, làm có bài bản, làm có tổ chức, sáng tạo và tâm huyết. Có như vậy thì mới "truyền lửa", lan tỏa xuống tận người dân.

"Như mô hình hội quán nông dân tại Đồng Tháp, tôi thấy rằng mô hình này phù hợp chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Đây là một bước tập dượt cho người dân làm ăn tập thể và tiến lên HTX. Cho nên chúng tôi đánh giá rất cao. Từ các cấp ủy ở địa phương cho đến người dân, những nhà khoa học đều đồng tình cao mô hình này", Chủ tịch Nguyễn Ngọc Bảo nói.

Thêm một lần nữa, Chủ tịch Nguyễn Ngọc Bảo tiếp tục nhấn mạnh Liên minh HTX Việt Nam trân trọng mời các hội quán nông dân ở Đồng Tháp tham gia làm thành viên của Liên minh HTX Việt Nam. Liên minh HTX Việt Nam sẽ tổ chức đào tạo về kinh nghiệm quản lý, đào tạo nghề cho các thành viên của hội quán và các chính sách khác, cũng như giúp khắc phục các bất cập.

Qua đánh giá cách làm hiệu quả của HTX Nông nghiệp Tân Bình (huyện Thanh Bình, Đồng Tháp) khi chuyển đổi thành công từ một HTX thời bao cấp sang cơ chế thị trường, Chủ tịch Nguyễn Ngọc Bảo cho rằng điều này đến từ sự chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền cấp huyện, cấp xã. Điều quan trọng là người dân đã bầu chọn được những người vừa là lãnh đạo HTX nhưng cũng vừa là thủ lĩnh trong làm ăn, rất có uy tín, đoàn kết và minh bạch.

"Với cách làm của HTX nông nghiệp Tân Bình là cơ giới hóa toàn bộ nên năng suất lao động rất cao, hiệu quả cũng cao, vừa mang lợi ích cho thành viên vừa mang lại lợi ích cho HTX và có một tài sản rất lớn. Với mô hình HTX này và một số mô hình HTX điển hình khác, địa phương cần rút ra bài học kinh nghiệm để phổ biến", Chủ tịch Nguyễn Ngọc Bảo nói.

Thế Vinh