Theo văn bản hướng dẫn mới nhất gửi cơ quan thuế các tỉnh, thành phố, Cục Thuế cho biết từ ngày 1/1/2026, toàn bộ hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ chuyển sang phương pháp thuế kê khai thay vì thuế khoán.

Để đồng hành cùng người dân trong giai đoạn chuyển giao, cơ quan thuế quán triệt nguyên tắc: Không kiểm tra, không sử dụng doanh thu năm 2026 để xử lý hồi tố nghĩa vụ thuế khoán từ năm 2025 trở về trước.

Quy định này được thực hiện ngay cả khi doanh thu kê khai năm 2026 có sự thay đổi lớn (tăng từ 50% trở lên) so với mức doanh thu khoán đã được ấn định trước đây. Căn cứ pháp lý cho chủ trương này dựa trên Điều 51 Luật Quản lý thuế 2019, Nghị định 125/2020 và đặc biệt là khoản 4 Điều 5 Nghị quyết số 198 của Quốc hội về nguyên tắc không hồi tố quy định pháp luật gây bất lợi cho người nộp thuế.

Tại hội thảo  diễn ra tuần qua, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, chia sẻ với những lo lắng "rất thật, rất đời thường" của bà con về việc sợ kê khai sai, sợ bị phạt hay bị truy thu thuế cũ.

Sắp có hướng dẫn thuế mới cho hộ kinh doanh

Cơ quan thuế chỉ ra 4 sai lầm khiến hộ kinh doanh "mất tiền oan"

Ông Sơn khẳng định: "Doanh thu kê khai thực tế của hộ kinh doanh trong năm nay cũng không được sử dụng làm căn cứ để truy thu thuế khoán các năm trước".

Ngành thuế xác định trong giai đoạn đầu chuyển đổi, các sai sót chủ yếu do bỡ ngỡ, thiếu kinh nghiệm hoặc lỗi kỹ thuật. Do đó, cơ quan thuế sẽ không đặt nặng việc kiểm tra, xử phạt mà tập trung cung cấp tài liệu "cầm tay chỉ việc", tăng cường kênh tiếp nhận vướng mắc để hướng dẫn hộ kinh doanh điều chỉnh kịp thời.

Mặc dù chủ trương chung là hỗ trợ, Cục Thuế lưu ý ngoại lệ đối với các trường hợp cố tình gian lận. Theo Công văn 307, nếu cơ quan chức năng phát hiện hành vi che giấu doanh thu, trốn thuế, người nộp thuế sẽ bị xử phạt nghiêm theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP hoặc xử lý hình sự (Điều 200 Bộ luật Hình sự) nếu vi phạm nghiêm trọng.

Các hình thức xử phạt hành chính bao gồm: Phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn. Phạt tiền đối với hành vi vi phạm về hóa đơn (tối đa 50 triệu đồng với cá nhân). Buộc nộp đủ số thuế thiếu, tiền chậm nộp và khoản lợi bất hợp pháp.

Trước khi thực hiện chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ và cá nhân kinh doanh, trong đó 2,2 triệu hộ hoạt động ổn định, đóng góp khoảng 26.000 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước năm 2024.

Việc chuyển đổi sang thuế kê khai nằm trong lộ trình hiện đại hóa quản lý thuế. Đáng chú ý, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 vừa được Quốc hội thông qua, mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ kinh doanh sẽ được nâng từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm, đồng thời cho phép trừ mức giảm trừ gia cảnh này trước khi tính thuế, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người kinh doanh.

Thanh Hoa