Theo kết quả giám sát trên diện rộng, trên 10% nông sản kiểm tra có tồn dư hóa chất BVTV. Ông nhận định vấn đề này thế nào? Cục BVTV sẽ làm gì trong việc nâng cao ý thức người dân đối với vấn đề này?

Rau, quả và chè là những nông sản rất dễ chứa dư lượng thuốc BVTV do trong quá trình sản xuất hiện nay người nông dân vẫn sử dụng thuốc BVTV. Các giải pháp giảm thiểu những rủi ro do dư lượng thuốc BVTV đối với người tiêu dùng tuy đã có, nhưng vấn đề bây giờ là đưa giải pháp đó vào thực tiễn.

Giải pháp chính là chúng ta phải tiến hành áp dụng quy trình sản xuất theo hướng thực hành nông nghiệp tốt và ứng dụng các quản lý dịch hại tổng hợp IPM, chỉ sử dụng thuốc BVTV khi cần thiết và trên rau, khi cần sử dụng thuốc BVTV phải sử dụng theo nguyên tắc 4 đúng, nhất là phải đảm bảo rất nghiêm ngặt thời gian cách ly và chỉ sử dụng thuốc có trong danh mục được sử dụng trên rau.

Bên cạnh đó, vấn đề tổ chức sản xuất theo chuỗi sản phẩm an toàn như chuỗi rau an toàn, trái cây an toàn rất quan trọng mà muốn có những chuỗi này phải có được các tổ chức của nông dân, đó là các THT, HTX, trong đó có sự liên kết với DN.

Trong THT, HTX đó, người nông dân cam kết với Ban quản lý và nội bộ các HTX giám sát lẫn nhau để bảo đảm thực hiện cam kết đó. Có như vậy, các DN sẽ yên tâm ký kết với các HTX, THT và thị trường sẽ có sản phẩm an toàn. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ chịu trách nhiệm chứng nhận sản phẩm đó an toàn, có thể truy xuất nguồn gốc, để người tiêu dùng (NTD) yên tâm.

Lòng tin của NTD là rất quan trọng. Một khi NTD mua các sản phẩm an toàn ở các địa chỉ được cơ quan quản lý nhà nước chứng nhận, sẽ là động lực để khuyến khích người sản xuất làm ra nhiều sản phẩm an toàn hơn.

Ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật

Trên thực tế, đa phần các sản phẩm nông nghiệp Việt Nam được tiêu thụ tại các chợ nhỏ lẻ, khả năng được kiểm dịch rất mong manh. Làm sao để có được những sản phẩm an toàn đến tay NTD?

Chất lượng của sản phẩm không phải do chúng ta đi kiểm tra mà có, mà do quá trình sản xuất. Nếu quá trình sản xuất bảo đảm các quy trình, không cần kiểm tra cũng biết được sản phẩm đó là an toàn. Trong đó, các HTX, THT, các vùng sản xuất nông sản cam kết và thực hiện, chúng ta sẽ có những sản phẩm an toàn.

Vừa qua, Bộ NN&PTNT đã có Thông tư 51 về quản lý ATTP trong các hộ nhỏ lẻ và sản xuất ra các nông sản, lâm sản, thủy sản. Với các hình thức quản lý theo thông tư này sẽ quản lý được các hộ nhỏ lẻ. Còn tại các cơ sở sản xuất lớn, đã có quy định nghiêm ngặt của Luật ATTP, quy chuẩn sản xuất rau quả, chè búp tươi an toàn…

Theo quy định của Thông tư, UBND tỉnh sẽ phân cấp đến cấp huyện và cấp xã để giám sát quá trình sản xuất các hộ nhỏ lẻ này và không thể thiếu sự vào cuộc của các địa phương. Vì quá trình sản xuất này diễn ra trên địa bàn địa phương, tăng cường giám sát cộng động và của chính các THT, HTX và sự liên kết của các DN.

Sau rất nhiều chương trình, hiện nay đã có những sự chuyển biến nhất định của người nông dân, có nhiều mô hình rau sạch và rau hữu cơ đi vào sản xuất và tiêu thụ. Tuy nhiên, vấn đề giám sát việc trà trộn rau sạch với rau bẩn, cũng như quá trình giám sát chất lượng khâu vận chuyển như thế nào, thưa ông?

Giám sát cần phải theo chuỗi từ sản xuất chế biến vận chuyển và tiêu thụ và để làm được vấn đề này, cần phải liên kết chặt chẽ và hiệu quả giữa công ty cung ứng sản phẩm an toàn và tổ chức của những người sản xuất. Những người sản xuất và kinh doanh phải thực hiện cam kết, cơ quan nhà nước sẽ cấp giấy chứng nhận và định kỳ hoặc đột xuất kiểm tra. Chỉ bằng cách đó mới có thể kiểm soát được. Trách nhiệm của DN và nhà sản xuất phải được đặt lên hàng đầu.

Ông đánh giá như thế nào về việc hình sự hóa liên quan đến việc sử dụng chất cấm trong chăn nuôi và trồng trọt?

Nhiều nước trên thế giới đã đưa ra những quy định hình sự rất nghiêm ngặt về ATTP, vi phạm ở mức độ nặng sẽ bị truy tố. Ở Việt Nam hiện nay đã có những quy định như vậy, nếu có đủ bằng chứng và có đủ điều kiện truy tố có thể thực hiện quy định đó. Nhưng để làm được điều này, phải truy xuất được nguồn gốc sản phẩm. Hiện, có nhiều mô hình làm truy xuất nguồn gốc, vẫn còn hạn hẹp, cần phải nhân rộng các mô hình này và phải vào cuộc thực hiện một cách quyết liệt.

Thu Hường ghi