Theo một cán bộ Hải quan tỉnh Quảng Ninh, hoạt động buôn lậu ở Móng Cái nhiều năm qua không so được với Lạng Sơn về độ tinh vi, không bằng Lào Cai về “tăng trưởng”. Nhưng buôn lậu tại Móng Cái nói riêng và Quảng Ninh nói chung lại rất… “ổn định, chặt chẽ và khó triệt phá” – vị này nhận xét. 

Chọn đúng “điểm”

Nhật xét này được xác nhận bởi thực tế. Nhiều năm qua, những “trùm” bảo kê buôn lậu, hoặc “trùm” buôn lậu nhất bị triệt phá đều ít nhiều, trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan tới Móng Cái và Quảng Ninh. Có thể liệt kê nhiều “tên tuổi” đã bị bắt giữ như anh em nhà ông trùm Phương “Ninh Hột” chuyên bảo kê, vận chuyển các loại hàng lậu, Dũng “mặt sắt” bảo kê và trực tiếp buôn lậu hàng giá trị cao. Gần nhất, có thể kể tên việc bắt giữ ông trùm Sơn “thép” của Công ty Hoàng Sơn (Thanh Hóa). Suốt hơn chục năm ông trùm này chỉ chuyên “thâm canh” buôn xăng dầu lậu qua khu vực Quảng Ninh, Hải Phòng để đưa vào nội địa… Đó là chưa tính những “đại gia” khác vốn nổi danh nhờ buôn lậu, nhưng chưa bao giờ bị phát giác như H “lồng”, T “dầu”, S “sỏi”…

Vị cán bộ Hải quan ước tính, thời cao điểm, mỗi ngày có cả trăm tỷ đồng hàng lậu qua lại khu vực Quảng Ninh, Móng Cái. Đó không hề là ước tính… cường điệu hóa. Vì hàng lậu qua Móng Cái không chỉ là hàng tiêu dùng, hàng cấm… như vụ mới bị Bộ Công an triệt phá mà bao gồm cả than lậu, khoáng sản lậu, hàng đông lạnh, động vật quý hiếm… từ Việt Nam sang Trung Quốc, và các loại hàng điện cơ, điện tử, điện máy, hàng tiêu dùng… từ Trung Quốc nhập về. 

Hàng lậu được tập kết trong các kho tạm
 

Mặt khác, buôn lậu với quy mô này đòi hỏi phải tổ chức, điều hành trong mạng lưới chặt chẽ, quan hệ rộng, các đầu nậu, hệ thống kho bãi đầy đủ. Thực tế ấy cũng giải thích vì sao, mà tại Quảng Ninh, trong một số giai đoạn, các cán bộ ngành Hải quan khu vực cửa khẩu biên giới thường xuyên phải luân chuyển, ở mức độ vài tháng một lần, chỉ với mục đích ngăn chặn nguy cơ thông đồng với buôn lậu… Tất cả những điều đó cho thấy, việc Cục Cảnh sát Kinh tế hôm 2/11 trực tiếp tổ chức bắt giữ một loạt điểm tập kết hàng lậu là đã chọn đúng “điểm” để truyền đi thông điệp ngăn chặn hoạt động buôn lậu cuối năm 2014. 

 Hiệu quả đến đâu?

Trên các ảnh của vụ bắt giữ hàng lậu tại Móng Cái ngày 2/11, không nhiều người chú ý tới thực tế các kho chứa hàng đa phần là kho tạm, hoặc là nhà dân… Và điều đó cho thấy những thay đổi căn bản trong hoạt động buôn lậu Quảng Ninh những năm gần đây. Cụ thể, theo chủ một DN tại Móng Cái, trước đây những “trùm” bảo kê, buôn lậu thường xin đất để xây kho riêng. Hàng hóa trước hoặc sau khi qua biên sẽ tạm trữ tại nhà dân trước khi tập kết thành khối lớn tại kho này, sau đó lên xe hoặc xuống tàu vào sâu nội địa. Tuy nhiên, do bị triệt phá, ngăn chặn liên tục, đồng thời hoạt động buôn bán hai bên biên giới trở nên khó khăn hơn  “kiểu” buôn lậu này đã dần không còn hiệu quả. Thay vào đó, việc xây dựng các kho tạm trữ có tính cơ động cao, quy mô nhỏ phục vụ việc tập kết trong giai đoạn ngắn lại được lựa chọn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các lực lượng của Bộ Công an đã khiến các đầu nậu không kịp trở tay đối phó.
Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, các chủ hàng đích thực vẫn chưa lộ diện, hoặc được làm rõ. Điều này khá giống với kết quả triệt phá hàng lậu trong thời gian trước đó. Mặt khác, ngay sau thành công trong triệt phá “chân” tập kết hàng tại Móng Cái, thì lại không thấy hoạt động kiểm tra được tiến hành tại các tụ điểm tập kết hàng lậu trong nội địa. Do đó, việc bắt giữ lần này không tiếp tục được nhân rộng, và tiến hành đồng thời tại những điểm tập kết hàng lậu sâu trong các địa phương nội địa có thể là điều làm thành công và hiệu quả của chiến dịch triệt phá bị giảm nhẹ. 

Tư Hải