Một biến động địa chính trị từ xa đang kích hoạt phản ứng dây chuyền trong đời sống đô thị Hàn Quốc: từ nguyên liệu hóa dầu đến túi nilon, chuỗi cung ứng bị xáo trộn, còn tâm lý thị trường nhanh chóng chuyển thành làn sóng tích trữ cục bộ.

Trong những tuần cuối tháng 3, thị trường bán lẻ Hàn Quốc ghi nhận một hiện tượng bất thường: người dân đổ xô mua tích trữ túi đựng rác. Mặt hàng vốn ít khi gây chú ý này bất ngờ trở thành tâm điểm do lo ngại thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu đầu vào.

Nguyên nhân trực tiếp đến từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng naphtha - một dẫn xuất quan trọng của dầu mỏ, được sử dụng để sản xuất nhựa và túi nilon. Khi xung đột tại Trung Đông kéo dài, nguồn cung naphtha bị ảnh hưởng, kéo theo tâm lý lo ngại lan rộng tại các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu, trong đó có Hàn Quốc.

Dữ liệu từ các chuỗi bán lẻ cho thấy mức tăng đột biến trong nhu cầu. Hệ thống cửa hàng tiện lợi CU ghi nhận doanh số túi rác thực phẩm và túi rác thông thường trong giai đoạn 22 - 24/3 tăng lần lượt 153% và 216% so với tuần trước. 

Các thương hiệu lớn khác như GS25, 7-Eleven hay Emart24 cũng báo cáo mức tăng dao động từ gần 170% đến hơn 230%.

Đặc thù quản lý rác thải tại Hàn Quốc khiến nhu cầu đối với túi rác mang tính “thiết yếu bắt buộc”. Người dân phải sử dụng túi theo quy chuẩn để phân loại rác sinh hoạt, từ rác thường, rác thực phẩm đến rác tái chế. Điều này khiến bất kỳ biến động nào về nguồn cung đều nhanh chóng tác động trực tiếp đến đời sống hàng ngày.

Ở chiều cung, áp lực cũng bắt đầu lộ rõ. Một số doanh nghiệp hóa chất lớn buộc phải điều chỉnh hoạt động do khó khăn về nguyên liệu. Tập đoàn LG Chem đã tạm dừng một phần công suất tại nhà máy naphtha, phản ánh những thách thức trong chuỗi cung ứng đầu vào. 

Hàn Quốc hiện phụ thuộc khoảng một nửa lượng naphtha nhập khẩu từ Trung Đông, khiến nền kinh tế nhạy cảm với các cú sốc khu vực này.

Trước diễn biến trên, chính phủ nhanh chóng triển khai các biện pháp trấn an thị trường. Bộ trưởng Kim Sung-hwan khẳng định, nguồn cung túi rác vẫn trong tầm kiểm soát và kêu gọi người dân không tích trữ quá mức. 

Theo cơ quan chức năng, hơn một nửa số đô thị tại Hàn Quốc có thể đảm bảo nguồn cung túi rác trong ít nhất 6 tháng, trong khi mức trung bình toàn quốc vào khoảng trên 3 tháng.

Một điểm đáng chú ý là khả năng “tự cứu” từ nguồn nguyên liệu tái chế. Túi nilon tại Hàn Quốc chủ yếu được sản xuất từ polyethylene (PE), loại vật liệu có thể tái chế. 

Theo tính toán của cơ quan quản lý, lượng nguyên liệu tái chế hiện có đủ để sản xuất khoảng 1,83 tỷ túi, cao hơn nhu cầu tiêu dùng dự kiến khoảng 1,78 tỷ túi trong năm 2024. Điều này đồng nghĩa với việc thị trường có thể duy trì sản xuất trong hơn một năm mà không phụ thuộc hoàn toàn vào naphtha nguyên sinh.

Dù vậy, để tránh tình trạng “cầu ảo” làm cạn kiệt nguồn cung cục bộ, nhiều địa phương đã áp dụng biện pháp hành chính tạm thời. Tại một số quận ở Seoul, mỗi khách hàng chỉ được mua số lượng giới hạn, ban đầu là 1 túi, sau đó nâng lên 10 túi khi nguồn cung được cải thiện. 

Các thành phố như Seongnam, Cheorwon hay Jeonju cũng triển khai các mức trần khác nhau, thậm chí áp dụng chế tài xử phạt đối với hành vi mua gom hoặc đầu cơ.

Song song đó, chính phủ Hàn Quốc đã đưa ra các kịch bản ứng phó linh hoạt. Trong trường hợp nguồn cung tiếp tục căng thẳng, người dân có thể được phép sử dụng túi nilon thông thường thay thế túi theo quy chuẩn. Đồng thời, nước này cũng quyết định tạm dừng xuất khẩu naphtha để ưu tiên nguồn cung trong nước, kể cả với các hợp đồng đã ký.

Ở góc nhìn kinh tế, sự việc này phản ánh mức độ liên kết chặt chẽ giữa địa chính trị và tiêu dùng nội địa. Một gián đoạn ở thượng nguồn có thể nhanh chóng lan xuống các sản phẩm thiết yếu, từ bao bì đến vật dụng sinh hoạt hàng ngày.

Các chuyên gia cũng cảnh báo về yếu tố tâm lý thị trường. Khi người tiêu dùng tin rằng nguồn cung sắp cạn kiệt, hành vi tích trữ sẽ tự tạo ra tình trạng khan hiếm thực sự. Đây là vòng xoáy quen thuộc trong các cú sốc cung cầu, đòi hỏi chính phủ phải truyền thông minh bạch và kịp thời để ổn định kỳ vọng.

Tiến Anh