Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến dự thảo quy định về xác định dự án xanh, tuần hoàn và tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG). Cơ quan soạn thảo đề xuất kết quả đánh giá ESG là một trong những cơ sở để xác định dự án đủ điều kiện được hỗ trợ lãi suất.

Thay vì phụ thuộc vào quy trình thẩm định từ bên ngoài, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng hệ thống quản trị, báo cáo và đối chiếu với bộ tiêu chí để xác định mức độ đáp ứng tiêu chuẩn ESG, và đây là căn cứ để họ vay vốn xanh.

Cơ chế này cũng tạo cơ hội cho các hộ, cá nhân kinh doanh nếu đáp ứng các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị, có thể sử dụng kết quả để đề xuất hỗ trợ lãi suất khi vay vốn tại các tổ chức tín dụng, quỹ tài chính ngoài ngân sách.

Theo dự thảo, các lĩnh vực có khả năng tiếp cận dòng vốn xanh gồm năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), xe điện và hạ tầng sạc, nông nghiệp bền vững theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP...

Hỗ trợ lãi suất là nguồn lực từ ngân sách nhà nước, nên cơ chế kiểm soát cũng được đặt ra chặt chẽ. Dự thảo quy định rõ trách nhiệm duy trì tiêu chí của chủ đầu tư trong suốt thời gian hưởng hỗ trợ. Trường hợp dự án không còn đáp ứng các tiêu chí xanh, tuần hoàn hoặc không áp dụng đầy đủ khung tiêu chuẩn ESG, doanh nghiệp phải chủ động thông báo cho ngân hàng, cơ quan chức năng để dừng hỗ trợ hoặc thu hồi xác nhận.

Ngoài ra, trong 30 ngày kể từ khi được hỗ trợ lãi suất, doanh nghiệp có trách nhiệm thông báo tới cơ quan chuyên môn của UBND cấp tỉnh để cập nhật vào cơ sở dữ liệu theo dõi, đánh giá hiệu quả chính sách. Để tiếp cận vốn xanh, họ cũng phải xây dựng hệ thống báo cáo định kỳ, công khai và đáp ứng số lượng tiêu chí ESG, tùy quy mô.

Nữ giám đốc HTX ứng cử đại biểu Quốc hội và hành trình về với nông nghiệp xanh

Trồng nấm dưới mái pin mặt trời: Mô hình “2 trong 1” mở hướng nông nghiệp xanh

Theo các chuyên gia, việc chuẩn hóa tiêu chí ESG và gắn với ưu đãi tín dụng là xu hướng tất yếu khi Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần bảo đảm cân bằng giữa việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và kiểm soát rủi ro thực thi.

Tiến sĩ Bùi Thanh Minh - Phó giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu và Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV), cho rằng cơ quan soạn thảo đề xuất kết quả đánh giá ESG là một trong những cơ sở để xác định dự án đủ điều kiện được hỗ trợ lãi suất.

Với các doanh nghiệp, trong trung hạn, doanh nghiệp cần từng bước xây dựng xây dựng hệ thống dữ liệu định lượng để làm căn cứ thẩm định ESG. Hệ thống này chưa cần phức tạp như các chuẩn quốc tế, nhưng phải đáp ứng 3 nguyên tắc cốt lõi, đó là Traceable (truy xuất được), Time-series (dòng thời gian) và Transparent (minh bạch).

Để đảm bảo hiệu quả, doanh nghiệp cần tập trung nguồn lực vào các nhóm dữ liệu bắt buộc (tiêu thụ điện, nước, nhiên liệu; lượng phát thải và chất thải; tỷ lệ tái chế; tuân thủ tiêu chuẩn chuỗi cung ứng) và bố trí nhân sự chuyên trách hoặc thuê tư vấn để đảm bảo tính nhất quán và độ tin cậy của dữ liệu.

Về dài hạn, doanh nghiệp cần xác định kế hoạch chuyển đổi trong 3-5 năm với mục tiêu cụ thể về giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng hoặc cải thiện hiệu suất tài nguyên. Khi tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi của tổ chức tín dụng, trọng tâm không còn chỉ là “doanh nghiệp có tuân thủ hay không”, mà là “tác động môi trường doanh nghiệp đã và sẽ tạo ra thế nào”.

Vì vậy, hệ thống dữ liệu định lượng minh bạch và lộ trình chuyển đổi rõ ràng là các yếu tố then chốt để các doanh nghiệp có thể tiếp cận nhanh, hiệu quả ưu đãi vốn vay từ các tổ chức tài chính.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến trình Dự thảo để Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành Quyết định trong tháng 6/2026 để triển khai thực hiện.

Hồng Hương