Trong kinh tế công nghệ, như câu chuyện của Nvidia, lợi thế không chỉ nằm ở sản phẩm mà ở khả năng nhận diện nhu cầu trước khi thị trường kịp hình thành; những khoản đầu tư đi trước thời đại vì thế luôn đối mặt với rủi ro bị từ chối, nhưng nếu đúng hướng, chúng có thể tái định hình cả một ngành công nghiệp.

Khi thị trường chưa sẵn sàng

Trước khi trở thành trụ cột của làn sóng trí tuệ nhân tạo, Nvidia chủ yếu được biết đến như một nhà sản xuất chip đồ họa phục vụ ngành game. Doanh nghiệp này có vị thế vững chắc nhưng chưa đóng vai trò dẫn dắt xu hướng công nghệ.

Tuy nhiên, phía sau hình ảnh quen thuộc đó, công ty đã âm thầm chuyển hướng chiến lược. Ngay từ khoảng năm 2012, dưới sự dẫn dắt của Jensen Huang, Nvidia bắt đầu đặt cược vào lĩnh vực học sâu, đây là một hướng đi khi đó vẫn còn khá xa lạ với phần lớn ngành công nghệ.

Theo chia sẻ của ông Huang - Tổng giám đốc điều hành Nvidia, tham vọng của Nvidia không chỉ là tham gia vào xu hướng mới mà còn góp phần xây dựng nền tảng cho một ngành công nghiệp hoàn toàn khác biệt. Đây là quyết định mang tính “đầu tư tương lai”, chấp nhận rủi ro cao để đổi lấy lợi thế dài hạn.

Từ định hướng đó, Nvidia phát triển hệ thống DGX-1 - một nền tảng phần cứng chuyên dụng cho xử lý AI, với giá khoảng 300.000 USD. Đây là sản phẩm được tạo ra sau nhiều năm nghiên cứu và hàng tỷ USD đầu tư.

Điểm khác biệt cốt lõi của DGX-1 nằm ở kiến trúc xử lý. Thay vì cấu hình hai GPU như trước, hệ thống này tích hợp tám GPU kết nối qua NVLink, đây là dạng công nghệ truyền dẫn tốc độ cao do Nvidia phát triển. Cách tiếp cận này giúp tăng đáng kể hiệu năng tính toán, đáp ứng yêu cầu của các mô hình học sâu.

Dù sở hữu công nghệ vượt trội, phản ứng của thị trường lại hoàn toàn trái ngược. Khi sản phẩm ra mắt, DGX-1 gần như không nhận được bất kỳ đơn đặt hàng nào. Nhiều doanh nghiệp không hiểu rõ công dụng, càng chưa nhìn thấy nhu cầu đầu tư.

“Ngày tôi công bố sản phẩm, không một ai trên thế giới muốn mua nó. Không có đơn đặt hàng, không có sự quan tâm. Cả khán phòng im lặng, vì họ không hiểu tôi đang nói về điều gì”, ông Jensen Huang chia sẻ.

Thực tế này phản ánh một quy luật quen thuộc của kinh tế đổi mới: khoảng cách giữa công nghệ và thị trường. Khi sản phẩm đi trước nhu cầu, doanh nghiệp phải chấp nhận giai đoạn “không có khách hàng”, đây là một phép thử về niềm tin và năng lực tài chính.

Một đơn hàng thay đổi cuộc chơi

Bước ngoặt chỉ đến khi một khách hàng đặc biệt xuất hiện. Elon Musk đã chủ động liên hệ với Nvidia, đề cập đến một tổ chức có thể tận dụng hệ thống DGX-1, dù khi đó còn hoạt động dưới dạng phi lợi nhuận. Tổ chức này chính là OpenAI.

Năm 2016, bất chấp chi phí cao và tương lai chưa rõ ràng, Nvidia quyết định cung cấp hệ thống DGX-1 cho nhóm nghiên cứu này. Ông Jensen Huang thậm chí đã trực tiếp mang thiết bị đến San Francisco để bàn giao.

Điều đáng chú ý là quy mô của “khách hàng” khi đó rất khiêm tốn. Theo lời kể của ông Huang, OpenAI chỉ là một nhóm nhỏ các nhà khoa học làm việc trong không gian chật hẹp. Trong số đó có Ilya Sutskever, người sau này trở thành một trong những nhân vật quan trọng của AI hiện đại.

Từ góc nhìn kinh tế, đây là một quyết định đầu tư mang tính “đặt cược hệ sinh thái”. Nvidia không chỉ bán sản phẩm, mà đang hỗ trợ một nhóm có khả năng tạo ra nhu cầu tương lai cho chính công nghệ của mình.

Một thập kỷ sau, lựa chọn này đã chứng minh giá trị. Từ nền tảng ban đầu, OpenAI phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn, trong đó có ChatGPT - sản phẩm đưa AI tạo sinh từ phòng thí nghiệm ra đời sống.

Cùng với sự bùng nổ của AI, Nvidia chuyển mình từ nhà sản xuất phần cứng thành nhà cung cấp hạ tầng cốt lõi. Các dòng chip của hãng trở thành nền tảng cho hàng loạt ứng dụng, từ chatbot, phân tích dữ liệu đến trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Hiện nay, phần lớn hệ sinh thái AI toàn cầu vẫn phụ thuộc vào năng lực tính toán của Nvidia, ngoại trừ một số hệ sinh thái riêng như chip TPU của Google hay các nền tảng nội địa tại Trung Quốc. Điều này giúp Nvidia nắm giữ vị trí chiến lược trong chuỗi giá trị công nghệ.

Câu chuyện của Nvidia cũng mở ra góc nhìn đáng chú ý với thị trường Việt Nam. Khi AI đang trở thành động lực tăng trưởng mới, bài toán không chỉ là ứng dụng, mà còn là tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ hạ tầng, dữ liệu đến phát triển sản phẩm.

Việt Nam đang có lợi thế về nguồn nhân lực công nghệ và tốc độ chuyển đổi số nhanh. Tuy nhiên, để tận dụng làn sóng AI, cần có chiến lược đầu tư dài hạn, chấp nhận rủi ro tương tự như cách Nvidia đã làm với học sâu cách đây hơn một thập kỷ.

Tiến Anh