Thị trường chứng khoán (TTCK) đang cho thấy những dấu hiệu rõ rệt về sự chững lại của dòng tiền, đặc biệt trong các phiên đầu năm 2026. Thanh khoản – yếu tố phản ánh trực tiếp dòng tiền chảy vào thị trường, đang có xu hướng “hụt hơi” sau những nhịp tăng mạnh trước đó.

Dòng tiền có dấu hiệu “đuối sức”

Theo một số báo cáo phân tích, mặc dù giá trị giao dịch trung bình vẫn cao hơn giai đoạn trước, nhiều phiên đầu năm 2026 ghi nhận thanh khoản thấp hơn mức kỳ vọng cho một thị trường đang trong xu hướng tăng trưởng. 

Giá trị giao dịch trung bình trên sàn HoSE trong năm 2025 ước tính trên 26.000 – 34.000 tỷ đồng mỗi phiên, cao hơn mức trung bình năm 2024. Nhưng ở cuối năm 2025 và đầu năm 2026, nhiều phiên giao dịch lại cho thấy tính chọn lọc của dòng tiền với thanh khoản giảm so với mức trung bình trước đó, giá trị giao dịch trên HoSE chỉ còn khoảng 29.100 tỷ đồng. Đồng thời, cũng có những phiên ghi nhận thanh khoản ở mức khá thấp, đáng chú ý trong các phiên thị trường đi ngang hay điều chỉnh cho thấy lực cầu không thực sự tích cực dù chỉ số vẫn neo ở vùng cao.

Có thể thấy, sự phân hóa dòng tiền giữa các nhóm cổ phiếu, khiến lực kéo toàn thị trường yếu đi, tạo ra một bức tranh thanh khoản không đồng đều. Trong khi nhóm vốn hóa lớn (VN30) vẫn được nhà đầu tư “ưu ái” với thanh khoản và biến động giá tích cực ở nhiều thời điểm, nhóm midcap và smallcap – vốn thường hấp dẫn dòng tiền đầu cơ, lại cho thấy sự kém sôi động hơn. Điều này thể hiện qua nhiều phiên giao dịch mà số lượng mã giảm lớn hơn và khối lượng giao dịch tập trung mạnh vào vài cổ phiếu trụ cột. 

Bên cạnh đó, dòng vốn ngoại – một trong những yếu tố quan trọng trong bức tranh tổng thể, cũng thể hiện trạng thái giao dịch chọn lọc và thiếu tính ổn định. Trong các phiên gần đây, có những thời điểm, nhà đầu tư nước ngoài quay lại mua ròng, nhưng cũng có phiên ghi nhận bán ròng hoặc giao dịch thận trọng, làm tăng độ biến động và sự thiếu rõ ràng trong xu hướng dòng tiền lớn. Không chỉ vậy, điều này còn khiến thị trường thiếu đi một lực đỡ đủ lớn để duy trì đà tăng bền vững khi dòng tiền trong nước có dấu hiệu suy yếu.

Thực tế, khối nhà đầu tư cá nhân – động lực chính của dòng tiền trong những năm gần đây, đang trở nên thận trọng hơn. Áp lực từ biến động kinh tế vĩ mô toàn cầu, xu hướng lãi suất chưa thực sự ổn định, cũng như sự thiếu vắng các câu chuyện tăng trưởng đủ mạnh đã khiến tâm lý “all-in” không còn phổ biến. Thay vào đó, chiến lược giữ tiền mặt, giải ngân từng phần nhỏ hoặc đứng ngoài quan sát đang được ưu tiên.

Nhìn chung, thị trường đang ở trong trạng thái “không thiếu tiền nhưng thiếu động lực”. Dòng tiền vẫn tồn tại, song không sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao như trước. Trong bối cảnh đó, bất kỳ yếu tố hút vốn mới nào xuất hiện cũng có thể tạo ra sự xáo trộn đáng kể trong cán cân cung – cầu trên thị trường. Và làn sóng IPO sắp tới chính là một trong những biến số như vậy.

Làn sóng IPO: Áp lực hút vốn và những hệ quả tiềm ẩn

Trong bối cảnh dòng tiền trên TTCK đang có dấu hiệu đuối sức, sự xuất hiện của các đợt IPO quy mô lớn trong thời gian tới được dự báo sẽ tạo thêm áp lực không nhỏ lên thanh khoản chung.

Về bản chất, IPO là kênh huy động vốn cho doanh nghiệp và mở ra cơ hội đầu tư mới cho thị trường. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, IPO cũng đồng nghĩa với việc một lượng tiền đáng kể sẽ bị “rút” khỏi thị trường thứ cấp.

Khi chuẩn bị tham gia IPO, nhà đầu tư thường phải bán bớt cổ phiếu đang nắm giữ hoặc giữ tiền mặt chờ đợi, dẫn đến lực cầu trên thị trường niêm yết hiện hữu suy yếu. Hiện tượng này từng lặp lại nhiều lần trong quá khứ, đặc biệt khi các thương vụ IPO được đánh giá là “hàng hot”, có quy mô lớn hoặc gắn với các doanh nghiệp đầu ngành.

Điểm đáng lưu ý là thời điểm của các đợt IPO lần này không thực sự thuận lợi. Không ít cổ phiếu vừa niêm yết đã chịu áp lực điều chỉnh ngay từ những phiên giao dịch đầu tiên, thậm chí xu hướng suy yếu còn kéo dài trong nhiều tuần, khiến phần lớn nhà đầu tư tham gia IPO rơi vào trạng thái “ôm hàng dưới giá vốn”.

Nếu IPO diễn ra trong giai đoạn thị trường hưng phấn, dòng tiền dồi dào, tác động tiêu cực thường chỉ mang tính ngắn hạn. Ngược lại, khi thị trường đang thiếu động lực tăng trưởng rõ ràng, việc phân tán dòng tiền sang kênh IPO có thể khiến thị trường thứ cấp rơi vào trạng thái trầm lắng kéo dài hơn.

Ngoài ra, kỳ vọng của nhà đầu tư đối với IPO hiện nay cũng đã thay đổi. Sau những bài học từ một số thương vụ lên sàn không đạt được mức sinh lời như mong đợi, nhà đầu tư trở nên kỹ tính hơn trong việc định giá. Nếu mức giá chào bán bị đánh giá là cao, hoặc triển vọng tăng trưởng chưa đủ thuyết phục, dòng tiền có thể “đứng ngoài”, khiến IPO không thu hút được lực cầu như kỳ vọng. Khi đó, thị trường không những bị hút vốn tạm thời, mà còn phải đối mặt với tâm lý thất vọng lan tỏa.

Ở chiều ngược lại, nếu IPO thành công và thu hút mạnh dòng tiền, tác động ngắn hạn lên thị trường thứ cấp vẫn mang tính tiêu cực, do sự dịch chuyển vốn là điều khó tránh khỏi. Chỉ trong trung và dài hạn, khi cổ phiếu IPO đi vào giao dịch ổn định và tạo được hiệu ứng tích cực, thị trường mới có cơ hội đón nhận dòng tiền quay trở lại.

Từ góc độ chiến lược, bối cảnh hiện nay đòi hỏi nhà đầu tư cần đánh giá kỹ khả năng chịu đựng của dòng tiền thị trường. Việc tham gia IPO không nên mang tính phong trào, mà cần dựa trên chất lượng doanh nghiệp, mức định giá và triển vọng tăng trưởng thực tế. Đồng thời, với thị trường thứ cấp, giai đoạn dòng tiền suy yếu kết hợp với áp lực IPO có thể khiến biên độ dao động gia tăng và rủi ro ngắn hạn cao hơn.

Tóm lại, dòng tiền trên TTCK đang bước vào giai đoạn thử thách, khi các động lực cũ dần suy yếu và các yếu tố hút vốn mới xuất hiện. Làn sóng IPO, dù mang ý nghĩa tích cực về dài hạn cho sự phát triển của thị trường, trong ngắn hạn có thể trở thành phép thử quan trọng đối với sức khỏe dòng tiền. Thị trường sẽ cần thêm thời gian để hấp thụ lượng cung mới, trước khi xác lập một xu hướng rõ ràng hơn.

Hải Giang