Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Uganda: Viên ngọc châu Phi được tổ chức ngày 12/8, phía Uganda khẳng định khát vọng trở thành trung tâm về logistics và sản xuất cho doanh nghiệp Việt Nam. Sự kiện do Cao ủy Uganda tại Kuala Lumpur (Malaysia) phối hợp với các cơ quan xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch Uganda cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn, châu Phi đang là điểm đến hấp dẫn nhờ cơ cấu dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa nhanh. Tiến trình hội nhập kinh tế thông qua Khu vực Thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA) không chỉ mở rộng không gian thương mại mà còn tạo ra những kết nối chuỗi cung ứng mới. Trong đó, Uganda sở hữu vị trí chiến lược kết nối Cộng đồng Đông Phi (EAC) với các khu vực khác, sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản và đất đai thuận lợi cho phát triển nông nghiệp.

Khẳng định tầm quan trọng của mối quan hệ này, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh cho biết Uganda không chỉ là thị trường hơn 50 triệu dân mà còn là địa bàn chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào thị trường châu Phi. Ở chiều ngược lại, Việt Nam đóng vai trò là cửa ngõ giúp doanh nghiệp Uganda thâm nhập thị trường ASEAN và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Bà Olive Kigongo, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Uganda nhận định doanh nghiệp Việt Nam nên xem xét đầu tư sản xuất những mặt hàng mà Uganda và các nước Đông Phi đang phải nhập khẩu. Phía Uganda cam kết các chính sách ưu đãi mạnh mẽ khi cho phép nhà đầu tư chuyển 100% lợi nhuận về nước sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế. Bên cạnh đó, quốc gia này sở hữu nguồn nhân lực trẻ, sử dụng tiếng Anh phổ biến và có chi phí lao động rất cạnh tranh.

Số liệu thực tế cho thấy quan hệ thương mại giữa hai nước đang tăng trưởng bùng nổ. Theo thông tin từ Ban tổ chức, năm 2024 tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 22,1 triệu USD nhưng đến năm 2025 đã đạt khoảng 95,47 triệu USD, tương đương mức tăng hơn 4 lần.

Trong năm 2025, Uganda nhập khẩu 45,62 triệu USD hàng hóa từ Việt Nam bao gồm thức ăn chăn nuôi, clinker xi măng, chất hoàn tất và chất mang thuốc nhuộm, ắc quy điện, hàng may mặc, giày dép và gỗ veneer. Xuất khẩu của Uganda sang Việt Nam đạt 49,85 triệu USD, tập trung chủ yếu vào cà phê, bông và thịt.

Về dòng vốn đầu tư, Việt Nam đã cam kết khoảng 40 triệu USD tại Uganda. Điển hình là Ba Dinh JSC với dự án 35 triệu USD trong lĩnh vực thăm dò vàng và kim loại màu cùng ATAD Steel với khoản đầu tư 500.000 USD trong ngành xây dựng. Hiện phía Uganda tiếp tục kêu gọi doanh nghiệp Việt đầu tư vào các lĩnh vực chế biến nông sản, công nghệ thông tin, dược phẩm và năng lượng tái tạo.

EVFTA bước sang năm thứ 7: Thuế giảm, doanh nghiệp thay đổi cuộc chơi

Trước thềm Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản Uganda Frank Tumwebaze đã dẫn đoàn khoảng 80 doanh nghiệp sang khảo sát và làm việc từ ngày 9–13/8. Chuyến đi này nhằm tìm hiểu kinh nghiệm phát triển chuỗi giá trị và kết nối giao thương. Một trong những trọng tâm được phía Uganda quan tâm trước thềm diễn đàn là ngành cà phê, khi Việt Nam vừa lập kỷ lục xuất khẩu 8,6 tỷ USD vào năm 2025 nhờ đẩy mạnh chế biến sâu.

Trong khuôn khổ các hoạt động này, ông Duncan Abigaba, đại diện Inspire Africa Coffee chia sẻ mong muốn học hỏi "câu chuyện thành công" của ngành cà phê Việt Nam từ mô hình tổ chức sản xuất đến công nghệ chế biến sâu. Ông kỳ vọng việc hợp tác với các đối tác Việt Nam về thiết bị và công nghệ sẽ giúp nâng giá trị cà phê Uganda lên tới 40 USD/kg thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô như hiện nay.

Không chỉ có cà phê, tiềm năng hợp tác còn lan tỏa sang ngành sữa khi Royal Milk Group bày tỏ mong muốn liên doanh và chuyển giao công nghệ sản xuất sữa bột, phô mai với doanh nghiệp Việt. Trong khi đó, ông Rukundo Joshua, Giám đốc Gofan Safaris and Travel Africa Limited kỳ vọng vào các chương trình hợp tác quảng bá du lịch và trao đổi khách giữa hai quốc gia.

Sự hiện diện thực tế của doanh nghiệp Việt tại Uganda cũng mang lại nhiều tín hiệu lạc quan. Ông Nguyễn Tấn Huy, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cơ khí Vina Nha Trang cho biết giá trị xuất khẩu máy móc nông nghiệp của đơn vị sang Uganda giai đoạn 2023–2026 xấp xỉ 4 triệu USD. Những kết quả này cho thấy nhu cầu về công nghệ sau thu hoạch tại Uganda là rất lớn, tạo tiền đề để doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục mở rộng mạng lưới phân phối và đối tác dịch vụ kỹ thuật tại quốc gia được mệnh danh là “Viên ngọc châu Phi” này.

Thanh Hoa