Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng vừa ban hành chỉ thị quan trọng về việc tăng cường quản lý nhà nước nhằm ổn định tình hình và xử lý vi phạm trên thị trường vàng, bạc, ngoại tệ. Đây được xem là động thái quyết liệt của thành phố trong việc nhận diện và ngăn chặn sớm các nguy cơ gây bất ổn.

Theo chỉ thị này, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 1 sẽ phối hợp cùng Sở Công Thương tập trung rà soát các doanh nghiệp kinh doanh vàng có dấu hiệu bất thường. Trọng tâm kiểm tra là hoạt động mua bán không đúng quy định, vi phạm về phòng chống rửa tiền hoặc các sai phạm của doanh nghiệp được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu. Đặc biệt, các tổ chức tín dụng có doanh số bán ngoại tệ tiền mặt tăng đột biến hoặc có dấu hiệu tiêu cực cũng sẽ bị thanh tra đột xuất để làm rõ tính minh bạch.

Sở Công Thương được giao vai trò chủ trì trong việc quản lý kinh doanh vàng trang sức, bạc và đá quý. Các doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện nghiêm quy định niêm yết giá cũng như công khai nguồn gốc hàng hóa. Đáng chú ý là trong năm 2026, thành phố yêu cầu tổ chức kiểm tra chuyên đề đối với ít nhất 2 doanh nghiệp hoặc cơ sở sản xuất kinh doanh vàng bạc lớn và phải hoàn thành trước ngày 15/11.

Bên cạnh đó, Công an thành phố sẽ triển khai các biện pháp nghiệp vụ để phát hiện sớm các đường dây buôn lậu, vận chuyển vàng và ngoại tệ trái phép qua biên giới. Lực lượng thuế cũng tăng cường kiểm tra việc lập hóa đơn, chứng từ và chế độ kế toán tại các cửa hàng để ngăn chặn tình trạng trốn thuế và gian lận thương mại.

Không chỉ riêng Thủ đô, việc kiểm tra thị trường vàng đã lan rộng đến nhiều tỉnh thành phía Nam với những kết quả cụ thể. Tại Vĩnh Long, cơ quan chức năng vừa hoàn tất kiểm tra 21 doanh nghiệp và tiệm vàng quy mô lớn. Kết quả cho thấy có đến 17 trường hợp vi phạm, trong đó 6 cơ sở đã bị xử phạt hành chính với tổng số tiền 90,5 triệu đồng và bị tạm giữ 22 chiếc nhẫn vàng trị giá hơn 301,7 triệu đồng. 11 trường hợp còn lại hiện đang được tiếp tục xác minh để xử lý.

Tại TP.HCM, lực lượng quản lý thị trường cũng đạt được những kết quả đáng kể trong chiến dịch kiểm tra chuyên đề năm 2025. Đội Quản lý thị trường số 5 đã xử lý 3 doanh nghiệp kinh doanh vàng không rõ nguồn gốc xuất xứ tại các địa bàn trọng điểm như Chợ Lớn, An Đông với tổng số tiền phạt 210 triệu đồng. Trong khi đó, Đội Quản lý thị trường số 9 tại khu vực Thủ Đức cũng phát hiện 9 tổ chức vi phạm và xử phạt hành chính lên đến 506 triệu đồng, đồng thời tịch thu nhiều trang sức vàng không nhãn hiệu trị giá 331 triệu đồng.

Tăng trưởng đột biến và những khoảng lặng tài chính của các "ông lớn" ngành vàng sau kết luận thanh tra

Tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), các Đội Quản lý thị trường số 19 và 22 cũng chủ trì kiểm tra 12 cơ sở. Qua đó, lực lượng chức năng đã tịch thu hàng hóa không rõ nguồn gốc trị giá hơn 300 triệu đồng và nộp ngân sách nhà nước tổng cộng 700 triệu đồng.

Vừa qua, Thanh tra Chính phủ đã ban hành thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng tại một số đơn vị lớn như Công ty Bảo Tín Mạnh Hải, PNJ, DOJI, Mi Hồng và SJC. Cơ quan thanh tra nhận định dù Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều biện pháp giúp ổn định thị trường ngoại hối và loại bỏ rủi ro huy động vàng trong hệ thống tín dụng, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều thiếu sót và vi phạm tại 6 doanh nghiệp kể trên.

Điển hình là vi phạm quy định tại Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Doanh nghiệp cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, kê khai thiếu thuế giá trị gia tăng và phải nộp bổ sung thuế đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý. Báo cáo thiếu số lượng giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo; thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ; không cập nhật, xác minh thông tin và không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền.

Số liệu thống kê đến tháng 9/2025 cho thấy cả nước có 14.612 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vàng từ khai thác đến bán lẻ. Tuy nhiên, chỉ có 38 đơn vị bao gồm 22 tổ chức tín dụng và 16 doanh nghiệp được Ngân hàng Nhà nước cấp phép kinh doanh vàng miếng.

Sự chênh lệch lớn giữa số lượng cơ sở kinh doanh và đơn vị được cấp phép chính quy đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc giám sát chặt chẽ hơn nữa. Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng cam kết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá cả và xử lý nghiêm các hành vi như niêm yết giá sai quy định hoặc từ chối mua lại sản phẩm do chính cơ sở mình bán ra nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Thanh Hoa