Theo số liệu thống kê của Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước - NHNN), tính đến cuối năm 2015, Việt Nam đã có gần 86 triệu TTD được phát hành (tăng gần 30% so với năm 2013). Hệ thống ngân hàng đã lắp đặt được 15.300 máy ATM và hơn 130.000 POS (máy cà thẻ), tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thanh toán không dùng tiền mặt.

Tiện lợi, nhiều lợi ích

TTD đang ở trong thời kỳ bùng nổ, khi mỗi năm lại có hàng chục triệu chiếc được phát hành, trong cuộc đua của các ngân hàng. Việt Nam hiện tại cũng có khoảng 50.000 điểm và cửa hàng chấp nhận TTD. Vì vậy, đây là hình thức thanh toán rất tiện lợi cho người sử dụng.

Sử dụng TTD cũng giúp người dùng linh hoạt trong chi tiêu, khi không đủ tiền mặt có thể dễ dàng thanh toán bằng thẻ và trả trong vòng 30 - 45 ngày (tùy ngân hàng) không bị tính lãi.

Chị Nguyễn Hoài An (Ba Đình, Hà Nội), chia sẻ: “Tôi dùng TTD được gần 3 năm rồi. Với chi tiêu hợp lý, tôi có thể tận dụng khoản vay lãi suất 0% để mua những đồ dùng cần thiết, khi chưa đủ tiền. Nhưng quan trọng nhất, là phải tính toán thật hợp lý, trả nợ đúng hạn để không phát sinh phí”.

Dùng TTD giúp người dùng đơn giản hóa việc theo dõi chi tiêu, khi mỗi tháng ngân hàng phát hành thẻ sẽ gửi báo cáo chi tiết (bảng sao kê) về những khoản giao dịch (điều này là rất khó khi dùng tiền mặt).

Bên cạnh đó, ngoài có độ an toàn và bảo mật cao, để tăng sức cạnh tranh, thu hút người dùng, các ngân hàng đang chạy đua với các chương trình khuyến mãi, tích lũy điểm thưởng, liên kết với các đại lý phân phối, trung tâm mua sắm lớn để giảm giá cho khách hàng thanh toán bằng thẻ.

“Cuối tháng 9/2015, tôi có mua trả góp một chiếc Macbook có giá gần 20 triệu. Với lợi thế dùng TTD để thanh toán, nên ngoài việc được hưởng lãi suất 0% (trong cả thời hạn 12 tháng), còn được nhận nhiều khuyến mãi như balo, đĩa win và một chiếc ổ cứng. Qua gần nửa năm, tôi vẫn trả lãi bình thường, không hề có phát sinh gì bất lợi”, anh Lương Hoàng Quân (Cầu Diễn, Nam Từ Liêm, Hà Nội), chia sẻ.

Những lợi ích lớn khiến TTD ngày càng được nhiều người ưa chuộng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy loại thẻ này chỉ phù hợp với những người có thu nhập cao và có khả năng tính toán chi tiêu khoa học. Ngược lại, TTD có thể sẽ trở thành “con dao hai lưỡi” gây hại cho những người sử dụng thẻ để chi tiêu không hợp lý.

Lạm dụng TTD có thể khiến người dùng “vỡ nợ”

Mặt trái của sự tiện lợi

Ông Huỳnh Minh Trung - chuyên gia tài chính, cho rằng: “Chỉ những người có thu nhập cao và có khả năng tính toán chi tiêu hợp lý mới nên sử dụng thẻ tín dụng. Bởi những rủi ro gây phát sinh “phí đội phí” khi dùng thẻ là rất lớn. Trên lý thuyết, khoản vay sẽ được miễn lãi suất trong vòng 30 - 45 ngày. Tuy nhiên, với những người thu nhập thấp, tính toán thiếu hợp lý thì nguy cơ “nợ ngập đầu” là rất cao.

TTD có rất nhiều tiện lợi, tuy nhiên, việc “có thẻ là có tiền” cũng khiến nhiều người ỷ lại, phung phí tiền, mất kiểm soát. Các khoản phí phát sinh cao cũng khiến các khoản nợ đội lên nhanh chóng, khiến nhiều người dùng ngã ngửa khi thanh toán nợ, nhiều trường hợp phải tìm đến “tín dụng đen” để trả nợ.

Anh Lê Minh Dũng - nhân viên Marketing làm việc tại Cầu Giấy (Hà Nội), chia sẻ: “Mình ra trường và đi làm được 2 năm, thu nhập hàng tháng khoảng 7 triệu. Lúc đầu mở TTD, mình chi tiêu cẩn thận thấy rất tiện lợi. Nhưng rồi càng ngày càng bị phụ thuộc vào thẻ, chi tiêu lỏng lẻo, chủ quan hơn, nên nhiều lúc nhận lương xong không đủ trả nợ, số nợ đội dần lên. Giờ số nợ của mình đã gần 40 triệu. Lúc nào cũng lo ngay ngáy nghĩ đến khoản nợ không biết bao giờ mới dứt”.

Theo tính toán, lãi suất dùng TTD có thể chấp nhận được, nếu vay trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu khách hàng không thể trả đúng hạn, gây ra nợ đọng thì mức lãi suất có thể lên tới hơn 40% (ngang với tín dụng đen). Ngoài ra, các loại phí khác như phí duy trì thẻ hàng năm khoảng 300.000 đồng, phí cấp bản sao kê 100.000 - 200.000 đồng, phí ATM khoảng 4% trên số tiền rút ra (tương đương 80.000 đồng cho mỗi lần rút tối đa 2 triệu)… cũng là những khoản phí đáng kể đối với người thu nhập thấp.

Rõ ràng, TTD không dành cho những người có thu nhập thấp và thiếu khoa học trong việc chi tiêu. “Để tận dụng được những lợi ích, đồng thời tránh rủi ro khi dùng thẻ, khách hàng cần cân nhắc thật kỹ, luôn duy trì số nợ thẻ không vượt quá 50% thu nhập hằng tháng”, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu khuyến cáo.

Hiến Nguyễn