'Tam bất thông' gây ra nghịch lý tăng trưởng kinh tế khu vực nội địa
Chọn cỡ chữ
'Tam bất thông' gây ra nghịch lý tăng trưởng kinh tế khu vực nội địa
Trần Đình Thiên
Giữa những con số ấn tượng về tăng trưởng kinh tế, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đã chỉ ra một nghịch lý "tam bất thông", bao gồm: nguồn lực bất thông suốt, cơ chế bất thông thoáng và quản trị bất thông minh như một 'nút thắt' chính kìm hãm sự phát triển đồng đều của nền kinh tế.
Tại sự kiện về thị trường bất động sản Việt Nam 2024 do Batdongsan.com.vn tổ chức sáng 13/11, PGS.TS Trần Đình Thiên đã có những nhận định tổng quan về kinh tế Việt Nam và thế giới 2024 - 2025.
Tại đây, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh nền kinh tế 10 tháng qua có sự tăng trưởng tốt, thông qua các chỉ số quan trọng như GDP, xuất nhập khẩu, đầu tư nước ngoài... Tuy nhiên, chỉ số cho khu vực nội địa chưa tích cực, thể hiện ở kết quả tăng trưởng tín dụng và giải ngân đầu tư công mặc dù có nhiều nỗ lực nhưng vẫn chậm, chưa được như kỳ vọng.
“Hàm ý ở đây cho thấy dòng tiền - dòng máu của nền kinh tế đang yếu. Cần lưu ý nền kinh tế có thể tốt nhưng khu vực nội địa vẫn yếu kém. Kinh tế tăng trưởng tốt vì dựa nhiều vào FDI”, ông Thiên nhận định doanh nghiệp Việt đang gặp nhiều khó khăn.
PGS.TS Trần Đình Thiên cho biết chỉ số của khu vực nội địa chưa tích cực như mong đợi.
Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhắc lại thời điểm kết thúc quý I/2024, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường nhiều hơn doanh nghiệp gia nhập mới, cho thấy tình trạng đáng báo động. Đến nay, sau 3 quý, tình thế đã đảo ngược tuy nhiên sức doanh nghiệp còn đang yếu.
Ông Thiên cũng lưu ý, các doanh nghiệp rời khỏi thị trường sẽ tác động ngay đến tăng trưởng kinh tế vì làm giảm ngân sách thuế, giảm số việc làm, giảm thu nhập… Trong khi các doanh nghiệp đăng ký mới cần ít nhất khoảng 6 tháng để đóng góp vào GDP, tạo việc làm, thu nhập cho người lao động.
Lý giải nguyên nhân gây ra nghịch lý kinh tế tăng trưởng - nội địa yếu kém, ông Thiên chỉ ra lạm phát thấp, lãi suất cao kéo dài; doanh nghiệp giỏi chống chịu nhưng chậm lớn, khó trưởng thành; tình trạng thừa tiền - thiếu vốn; doanh nghiệp khát vốn, đói vốn nhưng không thể, không dám vay; các “đầu tàu” kinh tế chạy chậm hơn toa tàu; ngoại lực lấn át…
Cốt lõi vấn đề, theo chuyên gia, đến từ bộ ba điểm nghẽn - tam bất thông, bao gồm nguồn lực bất thông suốt, cơ chế bất thông thoáng và quản trị bất thông minh.
"Tam bất thông" tạo nên một vòng luẩn quẩn, kìm hãm sự phát triển của khu vực nội địa. Doanh nghiệp thiếu vốn, khó tiếp cận thị trường, gặp rào cản về thể chế, dẫn đến năng lực cạnh tranh yếu, khó mở rộng quy mô và phát triển bền vững.
PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh, nếu không tháo gỡ được "tam bất thông", nghịch lý "ấm ngoài, lạnh trong" sẽ tiếp tục tồn tại, gây ra những hệ lụy. Đáng mừng là Việt Nam đang nỗ lực để khắc phục các điểm nghẽn này.
"Chúng ta đang nỗ lực điều chỉnh cơ chế chính sách đối với khu vực kinh tế nội địa để doanh nghiệp không phải chịu khổ vì lãi suất cao, thủ tục phiền hà, chi phí giao dịch quá lớn... Làm được điều đấy tôi tin rằng môi trường đầu tư của chúng ta sẽ tốt lên", ông nói.
Đề cập về triển vọng 2025, ông Thiên cho biết kinh tế thế giới đang đối mặt với những thách thức già hoá dân số, xung đột toàn cầu…đòi hỏi tích hợp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đó là những thách thức sống còn nhưng đồng thời là cơ hội cho Việt Nam vươn lên.
Một sản phẩm tốt chưa đủ để tạo nên một thương hiệu mạnh. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt như hiện nay, doanh nghiệp cần biết thấu hiểu khách hàng, có trách nhiệm với người lao động và cộng đồng, đồng thời chủ động kết nối thương hiệu của mình với thương hiệu ngành hàng, địa phương và quốc gia.
Trước bối cảnh yêu cầu chống phá rừng và truy xuất nguồn gốc của Liên minh châu Âu (EU) ngày càng khắt khe, các doanh nghiệp xuất khẩu không thể chỉ chú ý đến sản lượng và giá cả, mà đồng thời phải quan tâm sâu hơn đến nguồn gốc của nguyên liệu. Nếu một mắt xích không cung cấp được thông tin cần thiết thì việc truy xuất toàn bộ lô hàng sẽ gặp khó khăn.
Từ sản vật địa phương, nghề truyền thống đến tri thức cộng đồng, phụ nữ vùng cao đang từng bước biến những nguồn lực sẵn có thành sản phẩm và sinh kế. Khi được trao thêm kiến thức, kết nối thị trường và cơ hội đổi mới, những giá trị bản địa có thể trở thành động lực giúp phụ nữ dân tộc thiểu số làm kinh tế bền vững.
Thương mại Việt - Pháp tăng trưởng tích cực, trong khi dòng vốn đầu tư của Pháp tại Việt Nam còn nhiều dư địa. Theo TS Bùi Duy Tùng, giảng viên cấp cao ngành Kinh tế, Đại học RMIT Việt Nam, tiến trình phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVIPA) có thể tạo xung lực mới cho dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ Pháp vào Việt Nam.
Quy mô gần 1.500 HTX đưa Ninh Bình mới trở thành một trong những địa phương có khu vực kinh tế tập thể lớn nhất cả nước. Nhưng phía sau con số này là bài toán chất lượng: phần đông HTX còn nhỏ, năng lực quản trị hạn chế, khó thu hút nhân lực trẻ và chưa khai thác hết lợi thế OCOP, nông nghiệp và du lịch.
Những vụ thực phẩm bị phát hiện sai lệch về nguồn gốc, xuất xứ cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở cách thức quảng cáo, kinh doanh trên mạng. Theo Tiến sĩ Trần Thị Dung, muốn ngăn chặn vi phạm từ gốc, cần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời truy rõ nguồn nguyên liệu, cơ sở sản xuất và trách nhiệm pháp lý của người bán.
Chuyển đổi số từ lâu đã không còn là câu chuyện riêng của những HTX quy mô lớn. Ở những HTX quy mô nhỏ, từ quản lý sản xuất, điều hành đến truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm, những công cụ số đang giúp HTX nâng hiệu quả hoạt động và từng bước...