Ngày 15/6, tại Tp. Hòa Bình, ông Nguyễn Văn Thịnh, Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, đã chủ trì tổ chức cuộc sơ kết Luật HTX 2012 trong cụm Liên minh HTX 7 tỉnh vùng Tây Bắc, gồm Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hòa Bình và Phú Thọ.

Tổng hợp trên 7 tỉnh Tây Bắc có tổng số 2.223 HTX (tăng 15,7% so với trước Luật), trong đó 1.509 HTX đang hoạt động, 714 HTX ngừng hoạt động. Quá trình thực hiện Luật, 7 tỉnh Tây Bắc thành lập mới 589 HTX, tổ chức lại 836 HTX, chuyển sang loại hình khác 52 HTX và giải thể 249 HTX.

Có ít nhất 9 điểm bất cập

Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Thịnh chỉ rõ Liên minh HTX 7 tỉnh Tây Bắc phải đi sâu phân tích làm rõ điểm mạnh và hạn chế cụ thể, từ đó kiến nghị điều chỉnh Luật HTX 2012 nhằm phát triển HTX đúng với tinh thần Quyết định 377 của Thủ tướng Chính phủ.

Quá trình thực thi Luật trên vùng Tây Bắc cho thấy, để phát triển HTX bền vững, cần có khung khổ pháp lý phù hợp thực tiễn. Các cấp ngành phải tạo môi trường thuận lợi để HTX tự vận động phát triển, không vì thành tích và cần được cả hệ thống chính trị vào cuộc…

Muốn thực hiện thành công Luật HTX cần phát huy tốt vai trò hệ thống Liên minh HTX và xã hội hóa các hoạt động trợ giúp HTX phát triển kinh doanh. Liên minh HTX 7 tỉnh Tây Bắc tổng hợp ra ít nhất có 9 điểm, điều quy định cụ thể trong Luật HTX 2012 và các văn bản quy phạm Luật còn bất cập. Theo đó, hồ sơ thành lập HTX còn phức tạp, nhiều chính sách ưu đãi HTX trong Luật nhưng đến nay chưa có hướng dẫn, như đào tạo nhân lực, lãi suất tín dụng, tiêu chí HTX thụ hưởng hỗ trợ xây dựng kết cấu hạ tầng…

Điều 5 của Nghị định 193 quy định tỷ lệ cung ứng sản phẩm dịch vụ ra ngoài HTX không quá 32% với HTX nông nghiệp và không quá 50% với HTX phi nông nghiệp… là không phù hợp thực tiễn.

Cũng tại Nghị định này, khoản d, mục 1, điều 19 quy định kinh phí giải thể bắt buộc HTX “được lấy từ nguồn tài chính còn lại của HTX…” là chưa hợp lý và là rào cản lớn trong việc giải thể HTX đang rất cần xử lý.

Nguyên nhân được chỉ ra phần lớn là do nhận thức chưa đầy đủ, thậm chí sai lệch về HTX của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên. Trong khi đó, công tác nghiên cứu lý luận HTX chưa có hệ thống chuyên sâu, quá trình phối hợp triển khai Luật giữa các cấp ngành chưa chặt chẽ và chưa hiệu quả.

Hội nghị sơ kết Luật HTX 2012 khu vực 7 tỉnh Tây Bắc

Khó tiếp cận chính sách

Đại diện 6 HTX cơ sở của tỉnh Hòa Bình tập trung phản ánh chính sách ưu tiên HTX không cụ thể nên chưa thể tiếp cận. Luật cần có quy định cụ thể trong hoạt động của các HTX phi nông nghiệp, bổ sung một chương riêng Liên hiệp HTX để phù hợp với xu thế liên kết HTX hiện nay.

Ông Đinh Thế Bình, Giám đốc HTX Nông nghiệp Sào Báy (Kim Bôi), phản ánh việc hướng dẫn Luật và ban hành chính sách hỗ trợ HTX rất chậm, chưa khả thi và khó thực hiện, vướng mắc nhiều ở các cơ quan quản lý.

Ông Nguyễn Thế Vinh, Giám đốc Quỹ TDND Phương Lâm – Đồng Tiến (Tp.Hòa Bình), cho rằng việc thành lập quỹ rất khó. Hầu như các quỹ đều kiến nghị gặp khó bởi các thông tư 03 và 04, nhưng Ngân hàng Nhà nước không thấy tiếp thu.

Ông Bùi Đức Tài, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Phú Thọ, thẳng thắn nói: Vấn đề cơ bản nhất là các cấp ngành thực sự quan tâm HTX và chính sách hỗ trợ HTX phải thực sự có nguồn lực. Không thể cứ nói hay mà không làm gì cho HTX. Ví như người dân muốn vào HTX để kinh doanh mà không vay vốn được thì vào làm gì.

Cũng đề cập nhiều đến chính sách thiếu khả thi, ông Phạm Ngọc Hữu, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Yên Bái, nêu ví dụ: Quy định cung ứng sản phẩm ra ngoài HTX theo tỷ lệ 32% – 68% đã kìm hãm HTX phát triển kinh doanh, hay Nghị định 55 về ưu đãi tín dụng rất khó thực hiện với HTX.

Ông Phạm Đức Cường, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Lào Cai, cho rằng Luật HTX 2012 từ khi xây dựng, ra đời và cho đến nay càng thấy rõ còn nhiều bất cập, không tạo động lực mới nên các HTX không mặn mà. Các chính sách hỗ trợ HTX ra nhiều nhưng hầu như thiếu, hoặc không có nguồn lực.

Ông Trần Văn Thành, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Hòa Bình, cho rằng quan điểm xây dựng Luật HTX 2012 nặng phục vụ thành viên, nặng xã hội, coi nhẹ kinh doanh. Cần xem lại các chính sách ưu đãi hỗ trợ HTX, ban hành nhiều, nhưng chỉ là “bánh vẽ” và không có nguồn lực, nên các HTX cơ sở không mặn mà.

Lưu Đoàn