Phát triển kinh tế xã hội ở huyện biên giới Bảo Lạc (Bài 1): Đánh thức ‘kho tàng’ văn hóa
Bảo Lạc nằm ở phía Tây của tỉnh Cao Bằng. Những năm qua, cùng với các chương trình hỗ trợ của Đảng, Nhà nước, huyện đã đẩy mạnh chỉ đạo việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, giảm nghèo bền vững trên địa bàn.
Gìn giữ bản sắc
Ông Dương Tấn, thị trấn Bảo Lạc, người có nhiều năm dày công nghiên cứu, sưu tầm văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện cho hay, mỗi dân tộc đều lưu giữ nét văn hóa độc đáo lưu truyền hàng trăm, hàng nghìn năm.
Điển hình, trong lĩnh vực ẩm thực truyền thống, gạo Lùm Pua, Sí Thỉ của dân tộc Sán Chỉ, Lô Lô thơm, dẻo ngọt, rất tốt cho sức khỏe, đang được bà con bảo tồn nguồn giống tốt, đáp ứng nhu cầu nhân rộng sản xuất.
Đồng bào dân tộc Lô Lô có văn hóa đánh trống đồng với múa dân gian đặc sắc trở thành văn hóa tiêu biểu 54 dân tộc anh em Việt Nam. Chợ tình giàu chất văn hóa cũng chỉ riêng có của đồng bào Lô Lô, Sán Chỉ, Mông, Dao…
“Văn hóa các dân tộc thiểu số lưu giữ có thể coi là một kho tàng quý báu về tinh thần dân tộc, gắn kết cộng đồng. Không chỉ mang giá trị về tinh thần, nó còn có giá trị về vật chất, sức mạnh nội lực”, ông Dương Tấn khẳng định.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của nền tảng văn hóa dân tộc, thời gian qua, huyện Bảo Lạc đã đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền nâng cao ý thức của mỗi người dân, cộng đồng, nhất là cho thế hệ trẻ về ý nghĩa, tầm quan trọng của giá trị truyền thống.
Đặc biệt, các xã trên địa bàn huyện còn duy trì tổ chức các ngày hội, trò chơi dân gian vào các dịp lễ, tết phù hợp với đặc thù địa phương.
Ông Nguyễn Minh Châu, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Bảo Lạc cho biết, thời gian qua, huyện chủ động khôi phục các nghề thủ công truyền thống, những làn điệu dân ca của địa phương; bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn huyện.
Đơn cử, để bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ của các dân tộc, huyện đã thành lập được 17 chi hội bảo tồn dân ca tại 17 xã, thị trấn. Việc lưu giữ, khôi phục các lễ hội truyền thống được tổ chức theo phong tục, tập quán địa phương.
Hiện, trên địa bàn huyện Bảo Lạc có các lễ hội truyền thống đặc sắc như Lễ hội Lồng tồng (Lễ hội cầu mùa) của đồng bào dân tộc Tày, tổ chức vào ngày 9 tháng Giêng hàng năm; Lễ hội chùa Vân An; Chợ tình Phong lưu (Háng Toán) ngày 15/8 âm lịch, Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông, Ngày hội Văn hóa dân tộc Lô Lô…
Phát huy giá trị
Không chỉ chú trọng gìn giữ, huyện Bảo Lạc còn chủ động khai thác “kho tàng” văn hóa của từng địa phương để tạo nên những giá trị vật chất cho người dân.
Điển hình, huyện Bảo Lạc hiện đang tổ chức Chợ đêm thị trấn Bảo Lạc vào thứ Bảy hằng tuần, mang lại những hiệu quả tích cực. Chợ vừa là nơi giới thiệu, quảng bá văn hóa, vừa là nơi trưng bày các sản phẩm, ẩm thực mang đậm bản sắc dân tộc của đồng bào.
Cụ thể, Ban tổ chức chợ cho trưng bày các gian hàng quảng bá sản phẩm đặc sản và không gian văn hóa đặc trưng của từng xã. Đến với Chợ đêm thị trấn Bảo Lạc, du khách sẽ được thăm quan, khám phá những nét văn hóa đặc sắc và thưởng thức ẩm thực độc đáo của các dân tộc nơi đây.
Theo ông Nguyễn Minh Châu, các chương trình, hoạt động văn hóa dân tộc thiểu số gắn với Chương trình Phát triển du lịch giai đoạn năm 2018 - 2020 và định hướng đến năm 2025 của Huyện ủy được UBND huyện và các cơ quan chức năng tích cực triển khai đang đem lại chuyển biến tích cực.
Đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện đã có ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc, tạo nên nét văn hóa độc đáo riêng. Bảo Lạc hiện được mệnh danh là “xứ sở màu sắc chợ phiên, ẩm thực và lễ hội độc đáo”, tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt với du khách.
“Văn hóa là nền tảng tinh thần, tạo động lực cho việc phát triển kinh tế, xã hội tại mỗi địa phương. Đặc biệt, tại các vùng đất hội tụ nhiều nét văn hóa đặc trưng, nếu phát huy tốt sẽ tạo nên những giá trị kinh tế cao, góp phần giúp người dân giảm nghèo, làm giàu bền vững”, ông Châu nhấn mạnh.
Thời gian tới, huyện Bảo Lạc sẽ tiếp tục phục dựng các lễ hội truyền thống, tăng cường quản lý, bảo tồn, tôn tạo, phục hồi, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa.
Huyện cũng sẽ gắn bảo tồn, phát huy di sản văn hóa với phát triển du lịch, khuyến khích người dân làm các sản phẩm ẩm thực đặc sản địa phương trở thành hàng hóa có giá trị kinh tế... Đặc biệt, hỗ trợ phát triển các làng nghề truyền thống, HTX, tổ hợp tác dệt thổ cẩm, nhằm gìn giữ giá trị văn hóa tốt đẹp, đồng thời mang lại thu nhập cao hơn cho các hộ làm nghề.
Bài 2: Nâng cao giá trị sản xuất
Hưng Nguyên
Từng là một trong những huyện vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Lai Châu, nhưng những năm gần đây, Nậm Nhùn đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ triển khai hàng loạt mô hình kinh tế liên kết tại các xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Từ một huyện nghèo thuộc diện đặc biệt khó khăn của tỉnh Điện Biên, Nậm Pồ đang dần thay da đổi thịt khi người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số mạnh dạn tiếp cận công nghệ thông tin, thương mại điện tử để sản xuất và tiêu thụ nông sản.
Không còn là miền đất của đói nghèo và biệt lập, nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi tỉnh Bắc Kạn giờ đây đang trở thành hình mẫu về khát vọng vươn lên nhờ ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử vào sản xuất, với HTX là cầu nối.
Giữa vùng cao biên giới Sìn Hồ (tỉnh Lai Châu) quanh năm mây mù bao phủ, ít ai nghĩ rằng nơi đây lại đang âm thầm diễn ra một cuộc “cách mạng nông nghiệp” với trung tâm là đồng bào dân tộc thiểu số.
Giữa đại ngàn Việt Bắc, huyện Võ Nhai (tỉnh Thái Nguyên) đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử và đặc biệt là sự “bứt phá” của các HTX có đông thành viên là đồng bào dân tộc thiểu số.
Liên minh HTX Việt Nam và Tổ chức Lao động Quốc tế triển khai chương trình hỗ trợ 356 hộ gia đình tại hai xã Xuân Thượng và Xuân Hòa, tỉnh Lào Cai, với tổng kinh phí gần 1,5 tỷ đồng. Chương trình giúp khôi phục sản xuất, sửa chữa nhà cửa và nâng cao khả năng ứng phó với thiên tai, hướng tới phát triển bền vững cho đồng bào dân tộc miền núi sau cơn bão Yagi.
Magazine
Dưới chân những dãy núi đá vôi đặc trưng của vùng đất Ninh Bình, làng Bách Cốc hiện ra bình dị với những nếp nhà thấp thoáng sau rặng tre, những chum vại xếp ngay ngắn trong sân của nhiều nếp nhà và hương mơ chín thoang thoảng mỗi độ vào mùa.
Dưới những ao nuôi được kè bờ chắc chắn ở thôn Văn Hưng, xã Cát Thịnh, tỉnh Lào Cai, những con ba ba gai thương phẩm đang được HTX Chăn nuôi ba ba gai Cát Thịnh chăm sóc cẩn trọng. Mỗi con có giá từ 3 đến 5 triệu đồng, chưa kể hàng vạn con giống...
