Sở NN&PTNT tỉnh Phú Thọ được tỉnh giao chủ trì phối hợp với các sở ngành liên quan thực hiện Quyết định 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ về bộ tiêu chí xã NTM (Quyết định 1980). Đến thời điểm này, Sở đang hướng dẫn các cấp ngành rà soát, đánh giá mức độ đạt từng tiêu chí, chỉ tiêu xây dựng NTM.

Vai trò HTX trong NTM

Ông Trần Tú Anh - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Phú Thọ, cho biết tại 247 xã toàn tỉnh trước thời ra Quyết định 1980, đã có 40/247 xã đạt chuẩn NTM, đạt 16,2%. So với trọn bộ 19 tiêu chí xây dựng NTM, toàn tỉnh bình quân đạt 12,3 tiêu chí/xã, không còn xã đạt dưới 6 tiêu chí, trong đó có 140/247 xã đạt chuẩn tiêu chí 13 về phát triển HTX (56,7%).

Thống kê toàn tỉnh có 324 HTX nông nghiệp. Trong số 265 HTX hiện đang hoạt động, có 259 HTX hoàn thành chuyển đổi theo Luật HTX 2012. Cụ thể hơn, có 219 HTX đăng ký lại theo Luật và 40 HTX thành lập mới.

Theo nhận định của Sở NN&PTNT tỉnh, vai trò HTX thể hiện rõ trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng NTM. Cùng với quá trình củng cố phát triển đúng theo Luật HTX 2012, các HTX ở Phú Thọ đã phối hợp với các xã vận động thành viên dồn đổi ruộng đất theo quy hoạch sản xuất quy mô tập trung hơn, đồng thời tích cực phát triển ngành nghề và chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn.

Ở Phú Thọ hiện đang xuất hiện một số HTX có xu thế liên kết HTX - HTX, HTX với DN để chuyển giao giống mới, công nghệ cao, phát triển sản xuất quy mô hàng hóa gắn với tiêu thụ sản phẩm. Điển hình như HTX Vĩnh Lại (Lâm Thao) với lúa chất lượng cao, HTX Thượng Nông (Tam Nông) với lúa giống và chuối Tây Thái Lan…

Thế nhưng, hoạt động hợp tác, liên kết của các HTX còn nhiều khó khăn. Nhiều HTX thiếu vốn và vì không có tài sản thế chấp nên khó tiếp cận vay vốn để đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh. Việc cấp “sổ đỏ”, giao đất công ích cho HTX tiến độ còn chậm và gặp nhiều vướng mắc.

Đáng nói, nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên ở các cấp ngành và người dân chưa đầy đủ về bản chất, vai trò và tầm quan trọng của HTX. Nhiều HTX tổ chức lại theo Luật còn mang tính hình thức, HTX chỉ đăng ký lại, chưa thực hiện đúng với quy định Luật HTX 2012.

Ông Trần Tú Anh - đại diện lãnh đạo cơ quan chủ trì xây dựng NTM ở Phú Thọ, khẳng định: HTX thúc đẩy mạnh phát triển kinh tế nông thôn, bảo vệ môi trường sinh thái, giữ vững ổn định chính trị và an ninh xã hội. HTX góp phần tích cực bảo đảm tiêu chí 10 (thu nhập), tiêu chí 11 (hộ nghèo), tiêu chí 13 (HTX) và chỉ tiêu 17.8 về tỷ lệ hộ gia đình, cơ sở sản xuất nông sản thực phẩm an toàn…

Đoàn công tác Liên minh HTX Việt Nam thăm mô hình sản xuất công nghệ cao ở huyện Tam Nông

HTX quan trọng trong NTM

Trong chuyến khảo sát HTX tỉnh Phú Thọ mới đây, ông Võ Kim Cự - Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, đã chỉ rõ việc phát triển HTX tạo thuận lợi kéo theo ít nhất 8 tiêu chí khác trong xây dựng NTM .

Cụ thể, ngoài tiêu chí 13, quá trình phát triển mạnh HTX ở cấp xã hỗ trợ hoàn thành các tiêu chí 2, 3, 6 và 7 (cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi và chợ, nhà văn hóa), hay các tiêu chí 10, 11, 12 (việc làm), 16 (văn hóa) 17 (môi trường và sản xuất nông sản an toàn)… Nếu cấp xã quan tâm phát triển HTX đương nhiên bảo đảm ổn định an sinh xã hội và sự bền vững xây dựng NTM.

Trong Bộ tiêu chí xã NTM (ban hành theo Quyết định 1980), tiêu chí 13 quy định rất rõ, cấp xã NTM phải đạt chuẩn có HTX hoạt động theo đúng quy định của Luật HTX 2012 và đạt chuẩn có mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản bảo đảm bền vững.

Theo phân tích của Chủ tịch Võ Kim Cự, khác hẳn với quy định chung chung trước đây, việc Quyết định 1980 bổ sung cụ thể đã làm rõ hơn vai trò tiêu chí 13, thể hiện quan điểm của Chính phủ chú trọng phát triển mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa quy mô lớn.

Chủ tịch Võ Kim Cự trăn trở chia sẻ với các cấp ngành tỉnh Phú Thọ: “Thực tế khảo sát các cấp ủy chính quyền ở các huyện và xã chưa vào cuộc nghiêm túc thì HTX rất khó phát triển và Quyết định 1980 không đạt mục tiêu. Phú Thọ cần chỉ đạo huy động tối đa các nguồn lực thực hiện tiêu chí 13, quan tâm nhất đến cái gốc sản xuất gắn với 3 yếu tố công nghệ, thị trường và quy mô, từ đó thúc đẩy phát triển mạnh các mô hình HTX kiểu mới”.

Lưu Đoàn