Thời điểm này Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang bước vào cao điểm thu hoạch vụ lúa Đông Xuân. Trong khi chi phí đầu vào đồng loạt tăng mạnh thì giá lúa gạo giảm, thị trường xuất khẩu gặp nhiều khó khăn khiến người nông dân như “ngồi trên đống lửa”.

Chị Trương Thị Nga, nông dân canh tác 30ha ruộng ở xã Vọng Thê (tỉnh An Giang), chị Nga cho biết: “Hơn 10 ngày nay giá xăng dầu tăng ‘phi mã’ làm cho nông dân rất lo ngại. Từ khâu làm đất, bơm nước, phun thuốc, thu hoạch cho đến vận chuyển, hầu hết đều phụ thuộc vào máy móc chạy bằng xăng hoặc dầu. Máy cày, máy gặt đập liên hợp, máy bơm nước, ghe vận chuyển lúa, xe tải chở lúa… đều tiêu thụ lượng lớn nhiên liệu. Khi giá xăng dầu tăng đột biến, chi phí sản xuất lập tức đội lên, trong khi đó giá lúa không tăng mà còn giảm, điều đó rất đáng lo cho nông dân chúng tôi”.

Cũng theo chị Nga, phân bón, thuốc trừ sâu, công phun thuốc, nhân công đều tăng. Tất cả góp phần bào mòn lợi nhuận canh tác lúa của nông dân.

Tương tự, tại TP Cần Thơ, ông Nguyễn Thành Tâm (xã Vĩnh Thuận Đông, TP Cần Thơ) cũng không khỏi lo lắng khi 3ha lúa của gia đình sắp vào vụ gặt. Ông cho hay, dù đã ký liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp, nhưng trước thực tế giá xăng dầu tăng liên tục khiến chi phí vận hành máy gặt đập liên hợp và vận chuyển lúa đội lên đáng kể. 

Theo tính toán của nhiều nông dân và hợp tác xã tại khu vực ĐBSCL, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 15–25% tổng chi phí sản xuất lúa. Nếu giá nhiên liệu tăng thêm 10.000 đồng/lít, chi phí cho mỗi ha lúa có thể tăng từ 500.000 đến hơn 1 triệu đồng, tùy mức độ cơ giới hóa và khoảng cách vận chuyển.

Trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật vẫn ở mức cao, chi phí nhiên liệu tăng thêm càng khiến gánh nặng sản xuất đè lên vai nông dân.

Tại buổi làm việc cùng đoàn công tác của Bộ Công Thương (ngày 17/3), ông Nguyễn Văn Nghiệm, Tổng thư ký Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), cho biết các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào vụ thu hoạch lúa đông xuân chính.

Tuy nhiên do chiến sự Trung Đông phức tạp, nguồn nhiên liệu cung ứng cho sản xuất lúa gạo đang gặp khó khăn. 

Cụ thể, dầu DO phục vụ tàu ghe vận tải và máy thu hoạch đang thiếu hụt cục bộ tại một số khu vực, đặc biệt các địa phương vùng sâu vùng xa, khu vực biên giới tại các tỉnh Đồng Tháp, Kiên Giang...

Bên cạnh đó, giá lúa hiện nay đang có chiều hướng đi xuống khi lúa gạo thơm chỉ còn dao động khoảng 5.600 - 5.800 đồng/kg, giảm khoảng 8-10%.

"Hiện nay giá dầu tăng khiến chi phí logistics tăng ước tính 20-30%. Tính ra giá mỗi kg lúa phải gánh thêm ít nhất 30 đồng, tương đương 30.000 đồng/tấn, gây áp lực lớn cho doanh nghiệp thu mua. Đặc biệt cước tàu đi tuyến Trung Đông đang tăng phi mã, trước đây cước sang các cảng như Jebel Ali hay Sharjah khoảng 900-1.000 USD/container, thì nay đã lên tới 3.000-4.000 USúa

Thủ tướng chỉ đạo tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân

Doanh nghiệp đề xuất 5 giải pháp để phát triển ngành lúa gạo xanh – tuần hoàn

Mức cước tăng gấp 3 - 4 lần bao gồm cả phụ phí rủi ro chiến tranh. Do giá trị lúa gạo trên mỗi container không cao nên chi phí này ảnh hưởng cực lớn đến lợi ích của doanh nghiệp", ông Nghiệm nói.

Một số tuyến đường tại Trung Đông đã bắt đầu đóng cảng hoặc không thể cập cảng. Hàng hóa đến Tây Âu hoặc Trung Đông hiện phải cập cảng vào Ai Cập rồi đi đường bộ về. Về chi phí, các hãng tàu thông báo giá cước container xuất khẩu đã tăng từ 2.000-4.000 USD/container, giá vận chuyển trong nước cũng tăng 500.000 đồng/container.

Trước thực tế trên, Hiệp hội Lương thực Việt Nam kiến nghị Nhà nước sớm triển khai các gói tín dụng ưu đãi để thu mua tạm trữ lúa gạo, với lãi suất khoảng 5-6%, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ổn định tài chính và góp phần giữ giá cho nông dân.

Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra các đầu mối cung ứng nhiên liệu, bảo đảm nguồn dầu phục vụ thu hoạch. Việc duy trì nguồn cung ổn định được xem là yếu tố then chốt để không làm gián đoạn sản xuất và bảo toàn chất lượng lúa gạo trong giai đoạn cao điểm.

Hồng Hương