Ông Đặng Ngọc Minh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế cho biết, tính đến cuối năm 2019, có khoảng 16.500 doanh nghiệp kê khai có quan hệ liên kết và khoảng 8.000 doanh nghiệp có giao dịch liên kết.

Trên cơ sở này, cơ quan thuế đã tiến hành thanh tra, kiểm tra. Theo đó, số thuế truy thu từ năm 2017 – 2019 khoảng 2.000 tỷ đồng, ngoài ra cũng giảm lỗ rất lớn, riêng năm 2019 đã giảm lỗ đến 9.000 tỷ đồng.

Phó Tổng cục trưởng Đặng Ngọc Minh cho hay, năm 2020, cơ quan thuế thực hiện chủ trương của Chính phủ, chỉ tập trung thanh kiểm tra các lĩnh vực không chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 và áp dụng các quy định về trần chi phí lãi vay tại Nghị định 20, nhưng vẫn phát hiện nhiều trường hợp vi phạm quy định về thuế.

Trong 9 tháng năm 2020, cơ quan thuế đã tiến hành thanh kiểm tra 263 doanh nghiệp, truy thu, truy hoàn và phạt 525 tỷ đồng. Trong đó, có 177 doanh nghiệp FDI, số thuế truy thu các doanh nghiệp này khoảng 442 tỷ đồng.

Đáng lưu ý, đại diện Tổng cục Thuế nhấn mạnh đến tình trạng chuyển giá giữa các doanh nghiệp trong nước ngày càng gia tăng. “Hiện, Việt Nam có nhiều chính sách ưu đãi thuế theo địa bàn, lĩnh vực, trong khi đó nhiều doanh nghiệp trong nước đang hoạt động đa nghề, đa lĩnh vực. Khi có sự chênh lệch thuế giữa các lĩnh vực có quan hệ liên kết sẽ phát sinh chuyển lợi nhuận từ doanh nghiệp, pháp nhân hay địa bàn có thuế suất cao sang thuế suất thấp. Kể cả trong trường hợp không có chênh lệch lãi suất thì doanh nghiệp vẫn có hoạt động chuyển lợi nhuận từ doanh nghiệp có lãi sang doanh nghiệp lỗ”, ông Minh nói.

Chưa kể, nhiều doanh nghiệp trong nước sử dụng mối liên hệ liên kết để thực hiện các khoản vay, đầu tư vào các hoạt động sản xuất kinh doanh ở lĩnh vực rủi ro.

Trước tình trạng như vậy, Tổng cục Thuế cho rằng cần phải có sự điều chỉnh đối với các đối tượng doanh nghiệp này.

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 132/2020/NĐ-CP (Nghị định 132) quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết (thay thế Nghị định số 20) về các biện pháp quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết.

Theo đó, Nghị định đã nâng mức khống chế chi phí lãi vay từ 20% lên 30%. Cho phép khống chế chi phí lãi vay sau khi đã trừ lãi tiền gửi, tiền vay và mở rộng đối tượng được miễn áp dụng quy định khống chế.

Tính toán của cơ quan soạn thảo cho thấy, quy định hồi tố năm 2017, 2018 đối với nội dung nâng ngưỡng khống chế chi phí lãi vay từ 20% lên 30% đồng thời cho bù trừ với lãi tiền gửi, tiền cho vay, dự kiến số thuế phải hoàn hoặc khấu trừ vào khoảng 4.785 tỷ đồng.

Ngoài ra, Nghị định 132 còn mở rộng đối tượng loại trừ áp dụng quy định giới hạn chi phí lãi vay được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp như: các khoản vay vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vay ưu đãi của Chính phủ thực hiện theo phương thức Chính phủ đi vay nước ngoài cho các doanh nghiệp vay lại…

Nghị định 132 cũng bổ sung quy định về nộp báo cáo lợi nhuận liên quốc gia nhằm đảm bảo thuận lợi cho người nộp thuế và cam kết của Việt Nam khi tham gia Diễn đàn BEPS của OECD, phù hợp điều kiện bối cảnh của Việt Nam…

Huyền Anh