Nhìn chung, sự suy giảm lợi nhuận tại một số ngân hàng không hoàn toàn xuất phát từ sự suy yếu của hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà chủ yếu chịu tác động từ việc gia tăng trích lập dự phòng. Trong bối cảnh chất lượng tài sản tiếp tục chịu sức ép, việc chủ động củng cố bộ đệm dự phòng có thể làm giảm lợi nhuận trong ngắn hạn nhưng lại giúp các ngân hàng tăng khả năng chống chịu trước rủi ro tín dụng.

Lợi nhuận sụt giảm và những con số gây bất ngờ

Xét về mức độ sụt giảm, Saigonbank ghi nhận kết quả kinh doanh kém khả quan nhất trong nhóm khi tất cả các nguồn thu chính đều đi xuống. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế của nhà băng này chỉ đạt 48 tỷ đồng, giảm hơn 70% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý hơn là trong riêng quý II, Saigonbank đã báo lỗ trước thuế 40 tỷ đồng trong khi cùng kỳ vẫn lãi 76 tỷ đồng. Đây là trường hợp đầu tiên trong hệ thống ghi nhận kết quả lỗ trong quý II năm 2026, cho thấy áp lực rất lớn mà ngân hàng này đang phải đối mặt.

Tại Eximbank, tình hình cũng không mấy khả quan khi lợi nhuận trước thuế 6 tháng chỉ đạt 678 tỷ đồng, giảm tới 54,5% so với cùng kỳ. Riêng trong quý II, mức lãi của ngân hàng này sụt giảm 48,2% xuống còn 341 tỷ đồng. Sự suy yếu này đến từ việc các mảng hoạt động kinh doanh cốt lõi không mang lại kết quả như kỳ vọng khi thu nhập lãi thuần giảm và lãi thuần từ dịch vụ lao dốc mạnh hơn 80%. Bên cạnh đó, mảng kinh doanh ngoại hối cũng ghi nhận khoản lỗ thuần, tạo thêm áp lực lên tổng thu nhập.

Sacombank cũng không nằm ngoài xu hướng giảm khi lợi nhuận trước thuế nửa đầu năm đạt 4.136 tỷ đồng, giảm gần 44% so với cùng kỳ. Mặc dù hoạt động dịch vụ của Sacombank vẫn là điểm sáng với nguồn thu tăng trưởng gấp đôi đạt gần 4.000 tỷ đồng, nhưng kết quả chung cuộc vẫn bị kéo lùi do các chi phí phát sinh quá lớn.

Trong khi đó, LPBank là đơn vị có mức giảm nhẹ nhất trong nhóm với lợi nhuận trước thuế đạt 5.973 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 3% so với cùng kỳ năm trước. Điểm khác biệt của LPBank là ngân hàng này vẫn ghi nhận tăng trưởng tín dụng tốt và riêng quý II vẫn lãi hơn 3.147 tỷ đồng, nhờ sự cải thiện mạnh mẽ từ nguồn thu ngoài lãi.

Nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất khiến lợi nhuận của nhóm ngân hàng này "bốc hơi" chính là chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng đột biến. Đây được ví như "cỗ máy bào mòn" lợi nhuận khi các nhà băng buộc phải trích lập những khoản tiền khổng lồ để dự phòng cho các khoản nợ có nguy cơ mất vốn.

Sacombank là ví dụ điển hình nhất khi chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong 6 tháng cao gấp 6,5 lần cùng kỳ. Ước tính chi phí này có thể bật tăng kỷ lục lên mức hơn 4.700 tỷ đồng, thuộc nhóm cao nhất ngành ngân hàng. 

Theo ông Loic Faussier, Tổng giám đốc Sacombank, đại hội cổ đông của ngân hàng năm nay chỉ thống nhất mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận khiêm tốn là 6,2%, thể hiện rõ ràng quan điểm của ngân hàng về việc đi chậm lại, đặc biệt trong bối cảnh vĩ mô năm 2026 chịu áp lực rất lớn về lạm phát, tỷ giá và dư địa hạ lãi suất hẹp dần. Ông Loic Faussier cho rằng, nhìn tích cực thì đây cũng là khoảng thời gian để ngân hàng tiếp tục xử lý các tồn đọng và củng cố nội lực, thay vì chạy đua tăng trưởng nóng.

Tại LPBank và Eximbank, chi phí dự phòng cũng không kém phần căng thẳng khi ghi nhận mức tăng hơn 130% so với cùng kỳ năm ngoái.

Chất lượng tài sản suy giảm là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc tăng trích lập dự phòng. Tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng này đều có xu hướng tăng hoặc đi ngang ở mức cao. Tại Sacombank, tỷ lệ nợ xấu ước tính có thể tăng vọt lên mức 5,6% với quy mô nợ nhóm 5 có khả năng gia tăng mạnh mẽ. Eximbank dù nỗ lực kiểm soát nhưng tỷ lệ nợ xấu vẫn duy trì ở mức sát 3%. Việc chủ động củng cố bộ đệm dự phòng tuy làm lợi nhuận sụt giảm trong ngắn hạn nhưng được xem là bước đi cần thiết để tăng khả năng chống chịu trước các rủi ro tiềm ẩn từ thị trường nợ.

Áp lực biên lãi ròng và những biến động thượng tầng

Nguyên nhân thứ hai khiến lợi nhuận sụt giảm đến từ sự thu hẹp của biên lãi ròng (NIM) và sự bế tắc trong hoạt động tín dụng. Ngoại trừ LPBank có mức tăng trưởng dư nợ cho vay gần 10% thì cả Sacombank, Eximbank và Saigonbank gần như không thể mở rộng danh mục tín dụng.

Dư nợ cho vay của ba nhà băng này chỉ nhích nhẹ khoảng 1-2% so với đầu năm. Trong khi đó, chi phí huy động vốn lại có xu hướng tăng cao, gây sức ép nặng nề lên biên lợi nhuận. Đặc biệt tại Saigonbank và Sacombank, việc lãi suất huy động tăng trong khi đầu ra tín dụng hạn chế đã khiến hiệu quả kinh doanh bị ảnh hưởng trực tiếp.

Bên cạnh những yếu tố tài chính, sự biến động về nhân sự cấp cao và cơ cấu tổ chức cũng là nhân tố ảnh hưởng đến sự ổn định trong hoạt động. Eximbank đã trải qua giai đoạn thay đổi dàn lãnh đạo cấp cao và chuyển trụ sở chính ra Hà Nội sau sự xuất hiện của cổ đông lớn.

Lãi suất neo cao bào mòn lợi nhuận và nỗi lo nợ xấu doanh nghiệp

Cuộc đua lợi nhuận ngân hàng quý II: Kẻ bứt tốc, người hụt hơi

Sacombank cũng đang trong quá trình tái cơ cấu mạnh mẽ với những thay đổi về bộ máy nhân sự và định hướng chiến lược. LPBank cũng ghi nhận những chuyển biến trong cơ cấu cổ đông khi các nhà đầu tư lớn thoái vốn và xuất hiện những gương mặt mới nắm giữ tỷ lệ sở hữu đáng kể.

Những biến động này cùng với áp lực vĩ mô về lạm phát và tỷ giá đã khiến lãnh đạo các ngân hàng đưa ra quan điểm điều hành thận trọng hơn. Việc đặt mục tiêu tăng trưởng khiêm tốn hoặc chấp nhận giảm lợi nhuận để xử lý nợ tồn đọng được xem là chiến lược "lùi một bước để tiến hai bước".

Theo lãnh đạo Sacombank, việc ngân hàng chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận 6,2% trong năm 2026 phản ánh quan điểm điều hành thận trọng trong bối cảnh áp lực lạm phát, tỉ giá và dư địa giảm lãi suất ngày càng thu hẹp. 

Các chuyên gia dự báo trong nửa cuối năm, khả năng kiểm soát chất lượng tài sản và mở rộng các nguồn thu ngoài lãi sẽ là yếu tố quyết định sự bứt phá của nhóm ngân hàng này. Việc cân bằng giữa quản trị rủi ro và mục tiêu lợi nhuận sẽ tiếp tục là bài toán khó giải đối với các nhà điều hành trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều thách thức.

Huyền Anh