Kết thúc quá trình hội đàm ở Buenos Aires (Argentina) cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thống nhất hai bên sẽ tạm dừng đưa ra các chính sách đánh thuế mới đối với hàng nhập khẩu của nhau trong thời gian 90 ngày, đồng nghĩa với việc “đình chiến” sau nhiều tháng căng thẳng leo thang về thương mại và nhiều vấn đề khác. Một quan chức Nhà Trắng cho biết giai đoạn 90 ngày được tính từ ngày 1/12/2018.

Đã cam kết là phải làm ngay

Nhà Trắng đánh giá cuộc gặp trên là rất thành công và Mỹ sẽ giữ nguyên thuế suất bổ sung đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc ở mức 10% như hiện nay, không nâng thuế suất lên 25% như dự định.

Đổi lại, Mỹ muốn ngay lập tức bắt đầu đàm phán về những mối quan tâm lớn của ông Trump về các hoạt động thương mại của Trung Quốc, bao gồm cáo buộc về đánh cắp tài sản trí tuệ, cưỡng ép chuyển giao công nghệ, hàng rào phi thuế quan và tấn công mạng. Sau 90 ngày, nếu Bắc Kinh không có tiến bộ nào về cải cách cơ cấu, Mỹ sẽ nâng thuế suất lên 25%.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steve Mnuchin cho biết phía Trung Quốc cam kết sẽ thúc đẩy thêm hơn 1,2 nghìn tỷ USD giá trị thương mại, nhất là nhập khẩu hàng hóa nông nghiệp và công nghiệp của Mỹ để giảm thặng dư thương mại với Mỹ.

Trong khi đó, Giám đốc Hội đồng kinh tế quốc gia Larry Kudlow thông tin thêm rằng Trung Quốc cũng cam kết ngay lập tức gỡ bỏ các hàng rào thuế quan và phi thuế quan, bao gồm việc giảm thuế nhập khẩu ôtô (40%) đang áp dụng. Ông Kudlow hy vọng những sắc thuế này sẽ giảm về 0%.

Theo lời ông Mnuchin, không khí thảo luận và quan điểm đàm phán của Trung Quốc đã thay đổi tại Buenos Aires so với trước đó thông qua những hứa hẹn cụ thể hơn từ phía ông Tập về việc mở cửa thị trường cho doanh nghiệp Mỹ.

Trong tương lai, người Mỹ có thể nắm quyền sở hữu đa số tại các công ty Trung Quốc, qua đó giải tỏa được nỗi lo lớn hiện nay của Mỹ về rủi ro bị đánh cắp tài sản trí tuệ và cưỡng ép chuyển giao công nghệ. Chính bởi vậy mà ông Mnuchin khẳng định: “Đây là lần đầu tiên chúng tôi có một cam kết từ họ rằng đây sẽ là một thỏa thuận thực sự”.

Cứng rắn trong đàm phán tương lai

Ông Mnuchin cùng ông Kudlow và đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer còn có hai cuộc họp riêng với Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc ở Argentina. Tại đó, phía Mỹ đã nhắc nhở Trung Quốc khẩn trương tổ chức thực thi các cam kết mới.

Bản thân ông Kudlow từng nhiều lần “va vấp” với sự thất hứa của Trung Quốc, nên việc thúc giục đối tác cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, vị cố vấn Nhà Trắng cũng yên tâm phần nào vì ông Tập cam kết mạnh mẽ hơn hẳn những lần trước, và giới chức Mỹ sẽ theo dõi sát sao tiến độ thực hiện cam kết của Trung Quốc.

Các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump đã bổ nhiệm ông Lighthizer - một trong những người chỉ trích Trung Quốc nhiều nhất, vào vai trò giám sát vòng đàm phán thương mại mới với Trung Quốc.

Việc bổ nhiệm ông Lighthizer, người vừa kết thúc đàm phán thỏa thuận mới với Canada và Mexico, là tín hiệu cho thấy Mỹ sẽ có quan điểm cứng rắn hơn với Bắc Kinh.

“Ông ấy là nhà đàm phán “cứng” nhất từ trước đến nay của USTR và ông ấy sẽ làm mọi cách để giảm thuế, loại bỏ hàng rào phi thuế quan và chấm dứt tất cả các hành vi ngăn cản mở cửa thị trường”, cố vấn thương mại của Nhà Trắng Peter Navarro chia sẻ nhận định về ông Lighthizer.

Trong khi đó, ông Kudlow cho biết sẽ cùng ông Mnuchin tham gia sâu vào các phiên đàm phán tới với Trung Quốc, trong đó ông Mnuchin phụ trách các vấn đề tài chính và tiền tệ.

Hải Châu