Quý II/2026 đang trở thành điểm nhấn đáng chú ý của nhóm ngân hàng khi lợi nhuận tăng tốc rõ rệt sau giai đoạn tăng trưởng chậm lại. Theo TVS, lợi nhuận sau thuế của các ngân hàng niêm yết đạt 87.935 tỷ đồng, tăng 24,7% so với cùng kỳ, gần gấp đôi mức tăng 13,3% trong quý I và là tốc độ cao nhất trong 14 quý gần nhất.

Lợi nhuận tăng tốc, cổ phiếu bắt đầu phân hóa

Đáng chú ý, tăng trưởng lợi nhuận được hỗ trợ bởi nhiều động lực cùng lúc. Tổng thu nhập hoạt động đạt 217.053 tỷ đồng, tăng 18,8%; thu nhập lãi thuần tăng 17% trong bối cảnh tín dụng mở rộng 17,8%. Trong khi đó, lãi thuần từ dịch vụ tăng tới 70%, đạt 28.581 tỷ đồng, nhờ đóng góp từ thanh toán, tài trợ thương mại và bảo hiểm.

Hiệu quả hoạt động cũng cải thiện khi chi phí tăng chậm hơn thu nhập. Tỷ lệ CIR giảm từ 31% xuống 28,9%. NIM phục hồi 18 điểm cơ bản so với quý trước, lên 3,15%, dù vẫn thấp hơn 10 điểm cơ bản so với cùng kỳ.

Những con số này tạo nền tảng tích cực cho nhóm cổ phiếu ngân hàng. Sau giai đoạn biên lãi thuần chịu sức ép, việc NIM phục hồi cùng với thu nhập dịch vụ tăng mạnh cho thấy khả năng cải thiện lợi nhuận không chỉ đến từ mở rộng tín dụng.

Tuy nhiên, sự phân hóa trong nội bộ ngành đã trở nên rõ ràng. Đây cũng là lý do kết quả kinh doanh tích cực chưa đồng nghĩa toàn bộ nhóm cổ phiếu ngân hàng sẽ đồng loạt tăng giá.

Trên thị trường, ngân hàng vẫn là một trong những nhóm cổ phiếu có vai trò dẫn dắt nhờ vốn hóa lớn. Tuy nhiên, khi VN-Index đã tăng mạnh và tiến sát các vùng điểm cao mới, dòng tiền có xu hướng tìm kiếm những cổ phiếu vừa có kết quả kinh doanh tốt, vừa còn dư địa định giá.

Với VCB, tăng trưởng lợi nhuận 65% là điểm cộng lớn nhưng nhà đầu tư cần đánh giá khả năng duy trì khi một phần động lực đến từ thu hồi nợ đã xử lý và giảm chi phí dự phòng.

HDB có câu chuyện tăng trưởng đáng chú ý hơn ở khả năng mở rộng tín dụng, cải thiện NIM và hệ sinh thái tài chính. Trước mùa công bố kết quả, MBS từng dự báo lợi nhuận quý II của HDB tăng 44%, với NIM được kỳ vọng cải thiện và thu nhập phí tiếp tục là một động lực. Kết quả thực tế tăng 58% cho thấy HDB đã vượt kỳ vọng ban đầu.

Tuy nhiên, khoản lãi đánh giá lại khi hợp nhất HDS cũng cần được tách riêng khi đánh giá chất lượng tăng trưởng. Nhà đầu tư sẽ quan tâm nhiều hơn đến phần lợi nhuận có thể lặp lại trong các quý tiếp theo.

Trong khi đó, với ACB, STB hay EIB, việc lợi nhuận quý II suy giảm khiến kỳ vọng tăng giá cổ phiếu phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng phục hồi kết quả kinh doanh trong nửa cuối năm.

Như vậy, sau quý có tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao nhất 14 quý, câu chuyện cổ phiếu ngân hàng đang chuyển từ “lợi nhuận tăng hay giảm” sang “lợi nhuận tăng bằng cách nào và có bền vững hay không”.

Áp lực vốn, nợ xấu và một biến số mới từ room tín dụng 

Triển vọng lợi nhuận ngân hàng trong nửa cuối năm vẫn tích cực, nhưng môi trường hoạt động được dự báo khó khăn hơn.

SSI Research dự báo lợi nhuận trước thuế toàn ngành ngân hàng năm 2026 tăng 17,6%, chỉ nhỉnh hơn mức dự báo trước đó. Đáng chú ý, SSI gần như không thay đổi mạnh dự báo dù lợi nhuận quý I vượt kỳ vọng, bởi đánh giá môi trường kinh doanh trong các quý tiếp theo sẽ thách thức hơn.

Thách thức đầu tiên đến từ nguồn vốn. Theo TVS, tiền gửi chỉ tăng 5,5% từ đầu năm, thấp hơn mức tăng 8,9% của cho vay. Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, ngân hàng phải tăng phát hành giấy tờ có giá và vay trên thị trường liên ngân hàng để bổ sung nguồn vốn.

Đây là vấn đề quan trọng đối với cổ phiếu ngân hàng bởi tăng trưởng tín dụng cao chỉ thực sự tạo ra lợi nhuận nếu chi phí vốn được kiểm soát.

NIM quý II đã hồi phục lên 3,15%, nhưng vẫn thấp hơn cùng kỳ. Nếu chi phí huy động tiếp tục tăng, đà phục hồi NIM có thể bị thu hẹp trong nửa cuối năm.

SSI Research cũng cảnh báo ngành ngân hàng sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực thanh khoản, NIM thu hẹp và chất lượng tài sản suy yếu. Một số yếu tố như lãi suất thả nổi và nhu cầu tái cấp vốn của các chủ đầu tư bất động sản có thể tạo thêm sức ép lên nợ xấu.

Rủi ro thứ hai là chất lượng tài sản. Nợ nhóm 2 đã tăng từ 1,23% lên 1,38%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm xuống 79%. Nợ nhóm 2 chưa phải nợ xấu, nhưng diễn biến này là tín hiệu cần theo dõi khi ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh tín dụng.

Nếu nợ nhóm 2 tiếp tục tăng, một phần lợi nhuận của những quý tới có thể phải dành cho trích lập dự phòng. Khi đó, tốc độ tăng lợi nhuận sẽ phụ thuộc không chỉ vào tăng trưởng tín dụng và NIM mà còn vào khả năng kiểm soát chất lượng tài sản.

Đáng chú ý, ngành ngân hàng vừa xuất hiện thêm một biến số chính sách có thể tác động đến triển vọng tăng trưởng năm 2027.

Tại cuộc họp sáng 13/8, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ căn cứ mức độ tuân thủ chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Các tổ chức tín dụng không thực hiện đúng chỉ đạo có thể bị giảm room tín dụng.

Đây là thông tin đáng chú ý với cổ phiếu ngân hàng bởi room tín dụng là một trong những yếu tố trực tiếp quyết định khả năng mở rộng dư nợ và thu nhập lãi trong những năm gần đây.

Chính sách này có thể tạo ra sự phân hóa lớn hơn giữa các ngân hàng. Những nhà băng có khả năng giảm lãi suất cho vay nhưng vẫn duy trì được biên lợi nhuận nhờ chi phí vốn thấp sẽ có lợi thế. Ngược lại, các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào tăng trưởng tín dụng cao để thúc đẩy lợi nhuận nhưng khó giảm mặt bằng lãi suất có thể phải đối mặt với nguy cơ room năm 2027 thấp hơn kỳ vọng.

Hơn 9,5 tỷ cổ phiếu ngân hàng còn hở room ngoại: Vì sao vốn ngoại vẫn đứng ngoài?

Điều này cũng khiến bài toán cuối năm không chỉ nằm ở “ngân hàng nào tăng lợi nhuận nhanh nhất”, mà còn là ngân hàng nào có khả năng tăng trưởng trong khi vẫn đáp ứng yêu cầu về mặt bằng lãi suất.

Ở góc độ đầu tư, đây có thể trở thành một tiêu chí mới để phân loại cổ phiếu ngân hàng.

Về mặt thị trường, triển vọng tăng giá của cổ phiếu ngân hàng vì thế vẫn còn, nhưng không còn là câu chuyện mua cả nhóm.

Kịch bản tích cực là tín dụng tiếp tục tăng trưởng cao, NIM duy trì đà phục hồi, thu nhập dịch vụ tăng tốt và nợ xấu được kiểm soát. Khi đó, tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số có thể tiếp tục hỗ trợ định giá cổ phiếu.

Ngược lại, nếu huy động vốn tiếp tục tăng chậm hơn tín dụng, chi phí vốn leo thang, nợ nhóm 2 chuyển thành nợ xấu và room tín dụng năm 2027 bị điều chỉnh đối với một số ngân hàng, kỳ vọng lợi nhuận có thể suy giảm.

Hải Giang