Thời gian qua, công tác quản lý và bảo vệ rừng ở huyện Xuân Hòa (Phú Yên) chưa thực sự hiệu quả. Tình trạng khai thác và phá rừng làm rẫy vẫn còn diễn ra phức tạp. Để hoạt động quản lý và bảo vệ rừng hiệu quả hơn, huyện có chủ trương giao đất rừng và phối hợp với Liên minh HTX tỉnh vận động các chủ rừng trồng thành lập các HTX lâm nghiệp kiểu mới, vừa giúp người dân bảo vệ rừng, vừa tạo sinh kế ổn định cho người dân địa phương.

Nghịch lý sản xuất

Do điều kiện kinh tế khó khăn thiếu vốn sản xuất, ông Oi Khánh ở thôn Suối Đá, xã Phước Tân (huyện Xuân Hòa) đã phải xuất bán non 10 ha keo lai mới 3 - 4 năm tuổi. Giá keo non chỉ được thương lái thu mua với giá 4 - 5 triệu đồng/ ha. Với mức giá quá thấp như vậy, tính ra người trồng rừng chẳng thu được lợi nhuận, lại lỗ công chăm sóc.

“Một cây đường kính khoảng 30 cm trở lên mà thương lái chỉ thu mua với giá 100.000 đồng. Một xe gỗ tôi thu được 700.000 đồng, chưa kể công trồng và chăm sóc. Người làm rừng chúng tôi có sản xuất nhưng không có thu nhập”, ông Oi Khánh chia sẻ.

Với các doanh nghiệp (DN) chế biến gỗ rừng trồng và kinh doanh những sản phẩm liên quan đến gỗ, khó khăn của họ là vấn đề mở rộng vùng sản xuất, bảo đảm nguyên liệu chế biến và thu mua được những nguyên liệu gỗ đạt chất lượng, để có thể chế biến ra những sản phẩm đáp ứng thị trường xuất khẩu.

Ông Dương Tử Hảo - Phó Giám đốc công ty TNHH Một thành viên Bảo Châu, chia sẻ: “Chúng tôi đang có khoảng 5.000 ha rừng trồng. Đến năm 2020, dự kiến diện tích sẽ mở rộng lên 8.000 ha. Tuy nhiên, diện tích 8.000 ha chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất của công ty. Vì công ty đang liên kết với một số tập đoàn lớn của Nhật Bản để sản xuất một số mặt hàng lâm sản có giá trị cao”.

Ông Hảo cho rằng việc thành lập HTX lâm nghiệp sẽ là điều kiện để kết nối người trồng rừng lại với nhau. Ở đó, người dân sẽ được hưởng lợi từ việc hỗ trợ vốn, hỗ trợ chính sách và được bao tiêu sản phẩm với giá ổn định. Đây là cách làm vừa tạo lợi ích cho người trồng rừng, vừa có nguồn nguyên liệu ổn định cho DN sản xuất trong nhiều năm.

Xây dựng chuỗi liên kết bền vững

Theo đánh giá của Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Lê Văn Nghị, nếu người dân thành lập HTX rồi được DN hỗ trợ giống, khoa học - kỹ thuật và thu mua sản phẩm với giá cả ổn định, trên tinh thần tạo điều kiện lớn nhất cho người trồng rừng, sẽ tránh tình trạng bấp bênh ở cả hai bên tham gia.

Hiện nay, trên địa bàn huyện Xuân Hòa đã có 13 hộ chủ rừng đăng ký liên kết thành lập HTX lâm nghiệp kiểu mới, với tổng diện tích rừng trồng trên 100 ha. Các HTX này sẽ cùng với địa phương và DN xây dựng chuỗi liên kết để trồng rừng kinh tế theo hướng bền vững.

Kế hoạch phát triển HTX lâm nghiệp theo chuỗi giá trị bền vững tại Phú Yên sẽ kéo dài từ nay đến năm 2024, với tổng kinh phí dự tính gần 394 tỷ đồng. Nguồn vốn này sẽ tập trung vào việc tuyên truyền, bồi dưỡng nguồn nhân lực; triển khai các dịch vụ hỗ trợ nâng cao hiệu quả sản xuất lâm nghiệp, gồm kỹ thuật lâm sinh, xây dựng vườn ươm mới, công tác bảo vệ rừng, chứng chỉ rừng FSC, khai thác sản phẩm gỗ…

Ông Phạm Trọng Yêm - Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, cho biết: Đến nay, toàn tỉnh thành lập mới 13 HTX, đang vận động thành lập thêm 5 HTX vào cuối năm nay. Có được kết quả này là nhờ suốt thời gian qua, Liên minh HTX tỉnh cùng các hội đoàn thể, chính quyền các địa phương tới tận các thôn, xã tổ chức các hội nghị tuyên truyền vận động thành lập HTX.

“Qua đây, chúng tôi thấy rằng nhiều người còn nặng tư duy HTX cũ, nên e ngại về vấn đề tài sản chung, tài sản riêng khi gia nhập HTX. Sau khi được vận động, người dân hiểu rằng HTX kiểu mới tôn trọng tài sản và lợi ích cá nhân. HTX chỉ là trung gian kết nối giữa các hộ dân với nhau, giữa người dân và DN; đáp ứng mọi nguyện vọng của người dân trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thì đều phấn khởi tham gia”, ông Yêm cho biết.

Hà Xuyên