Các địa phương như huyện Kbang, Chư Pah, Chư Pưh, Chư Sê, thị xã An Khê... đã có những mô hình liên kết trồng cây ăn trái theo tiêu chuẩn VietGAP với diện tích hơn 100ha cùng hàng trăm hộ tham gia.

Quy hoạch vùng nguyên liệu

Toàn tỉnh Gia Lai hiện có khoảng 14.500ha cây ăn trái các loại, trong đó có hơn 600ha được sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, VietGAP. Nhiều loại trái cây được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến như sầu riêng, bơ, xoài, quýt đường, mít, bưởi da xanh, na dai, cam, ổi...

Thực tế cho thấy, việc xây dựng thương hiệu trái cây không thể chỉ dựa vào nỗ lực của một doanh nghiệp hay cá nhân đơn lẻ, mà các cấp, ngành, địa phương cần phải định hướng, tính toán lại quy hoạch vùng nguyên liệu, phù hợp với từng loại cây ăn trái.

Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Đoàn Ngọc Có cho biết, tỉnh Gia Lai có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thích hợp cho sản xuất cây ăn trái. Hiện nay, các địa phương đang rà soát lại những vùng có diện tích trồng cây ăn trái để quy hoạch vùng nguyên liệu. Với nhu cầu xuất khẩu hàng chục nghìn tấn trái cây/năm, việc một nông dân sản xuất sạch theo hướng nhỏ lẻ hoàn toàn không đáp ứng được về yêu cầu sản lượng. Vì vậy, nông dân phải liên kết lại thông qua HTX, doanh nghiệp tạo thành vùng nguyên liệu sản xuất sạch, chất lượng, có truy xuất nguồn gốc để cung cấp số lượng lớn mà thị trường yêu cầu.

“Mỗi nông dân riêng lẻ rất khó thực hiện việc truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm nên rất cần vai trò của HTX và doanh nghiệp. Đây là công cụ mấu chốt để xây dựng sự phát triển bền vững và toàn diện cho trái cây Gia Lai trong chuỗi giá trị. Đồng thời cũng là bước tạo đà để mặt hàng trái cây Gia Lai hướng tới các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, EU, Mỹ...”, ông Có phân tích.

Ngành nông nghiệp Gia Lai xác định việc tổ chức lại sản xuất nông nghiệp của tỉnh theo hình thức liên kết, sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với chế biến, xây dựng nhãn hiệu hàng hóa, truy xuất nguồn gốc là việc làm cấp bách, có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm, nâng cao giá trị sản xuất.

Vai trò của HTX nông nghiệp

HTX Nông nghiệp Thành Công Kông Lơng Khơng (huyện Kbang) là một trong những điển hình trong liên kết sản xuất tại tỉnh Gia Lai.

HTX được thành lập vào tháng 6/2018 với 35 thành viên; trong đó, 19 thành viên có khoảng 20ha cây ăn quả và HTX có phối hợp, hướng dẫn người dân chăm bón, cây ăn quả theo hướng hữu cơ khoảng 20ha. Quy trình chăm sóc cây trồng theo hướng hữu cơ có ghi chép đầy đủ, có kế hoạch rõ ràng nên khá thuận lợi. Năm thứ nhất đầu tư chưa tính được lợi ích nhưng từ năm thứ hai, chi phí đầu tư sẽ giảm từ 10-15%. Bên cạnh đó, cây hấp thụ đủ nước, chất dinh dưỡng nên sinh trưởng phát triển bền vững, cho năng suất cao, lợi nhuận sẽ tăng dần theo từng năm.

“Hiện nay, cây ăn quả là cây trồng chủ lực, đem lại thu nhập chính cho thành viên HTX. Vì vậy, việc tạo ra các sản phẩm mẫu mã đẹp, chất lượng ngon, nguồn gốc rõ ràng đáp ứng nhu cầu thị trường là mục tiêu HTX hướng đến”, Giám đốc HTX Trần Thị Cảm kỳ vọng.

Để làm được điều này, HTX tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật chăm sóc, thu hái, đóng gói sản phẩm; đã dán tem truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm quả ổi, chanh dây và đầu năm 2020 là cho sản phẩm chanh không hạt. Tuy nhiên, những sản phẩm này mới chỉ tiêu thụ ở thị trường trong huyện và một số vùng lân cận. “Vì hiện nay, HTX còn vướng chưa có bao bì theo tiêu chuẩn, cho nên sau khi HTX in logo, thương hiệu, đóng gói theo quy định là có thể xuất bán vào một số siêu thị và cửa hàng trong TP.HCM”, chị Cảm vui vẻ cho biết.

Tuy bước đầu việc phát triển nông nghiệp theo hướng hữu cơ sinh học còn gặp nhiều khó khăn, song sau hơn một năm nỗ lực thực hiện đã mang lại một số kết quả nhất định. Một số hộ từ chỗ chỉ sử dụng phân bón hóa học, các loại thuốc kích thích cây trồng sinh trưởng, phát triển nhanh thì nay đã mạnh dạn học hỏi, áp dụng quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ sinh học với sự hỗ trợ của HTX.

Mô hình chanh dây trồng xen ổi Rubi ruột đỏ của anh Đặng Khắc Đức, Phó Giám đốc HTX nông nghiệp Thành Công Kông Lơng Khơng đang được chăm sóc theo hướng hữu cơ sinh học. So với trước đây khi trồng chuối, sử dụng phân bón hóa học, hiện tại mô hình mới phát triển tốt, ít sâu bệnh.

Anh Đức cho biết: “Vùng đất ở đây sâu bệnh nhiều, sau đó đi học hỏi kinh nghiệm ở Bình Phước tôi đã triển khai chanh dây và ổi Rubi ruột đỏ. Thấy cây phát triển tốt, kháng sâu bệnh. Khi chuyển sang hướng hữu cơ sinh học không gây độc hại, dễ làm, ít tốn công chăm sóc, cây phát triển tốt”.

Để có thể thuyết phục được người dân thay đổi thói quen canh tác từ chỗ chỉ sử dụng phân bón hóa học để chăm sóc vườn cây sang hữu cơ sinh học là thử thách không nhỏ đối với HTX Nông nghiệp Thành Công Kông Lơng Khơng. Các thành viên của HTX phải thực hiện các mô hình thử nghiệm ngay trên vườn nhà mình như mô hình của Phó Giám đốc Đặng Khắc Đức đang thực hiện. Từ kết quả đạt được mới có cơ sở tuyên truyền, vận động người dân.

Giám đốc Trần Thị Cảm cho hay, việc trồng, chăm sóc theo hướng hữu cơ là sự lựa chọn hàng đầu của HTX. Hiện nay, ổi là cây trồng ngắn ngày đem lại thu nhập chính cho các thành viên, mỗi ha sau khi trừ chi phí cho thu nhập khoảng 200 triệu đồng. Đây là nguồn thu để giúp các hộ đầu tư cho những loại cây trồng dài ngày. Để có sản phẩm đạt chất lượng, HTX tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật chăm sóc, thu hái, đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm.

Đức Nguyễn