Liên kết phát triển dược liệu: Lối thoát khỏi sự phụ thuộc
Trong khi thị trường đã sẵn có tiềm năng là kho dược liệu tại chỗ rất lớn với gần 4.000 loài cho công dụng làm thuốc, nhưng lĩnh vực SX-KD, lưu thông và phân phối dược liệu ở Việt Nam vẫn chưa có sự bứt phá để đưa ngành Y dược cổ truyền thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.
Theo PGs.Ts. Phạm Vũ Khánh - Cục trưởng Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế), Việt Nam được đánh giá là một quốc gia có tiềm năng lớn về cây dược liệu và là quốc gia may mắn sở hữu nhiều dược liệu quý, hiếm, đặc dụng. Trong số hơn 12.000 loài thực vật ở Việt Nam, có gần 4.000 loài có công dụng làm thuốc, nhiều loài dược liệu quý về cả công dụng chữa bệnh và giá trị về kinh tế.
Không thiếu dược liệu quý
Tuy nhiên, ngành dược đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức lớn. Hàng năm, ngành dược sử dụng khoảng 60.000 tấn dược liệu các loại, nhưng có tới khoảng 80% dược liệu có nguồn gốc nhập khẩu (NK), chủ yếu từ Trung Quốc. Chất lượng một số loại dược liệu NK, nhất là các loại dược liệu NK theo các con đường tiểu ngạch, đang bị thả nổi.
Trong khi thị trường sẵn có với tiềm năng là kho dược liệu tại chỗ rất lớn, nhưng lĩnh vực SX-KD, lưu thông và phân phối dược liệu ở Việt Nam vẫn chưa có sự bứt phá để đưa ngành Y dược cổ truyền thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.
Sơ chế cây Atiso ở HTX Nà Chang (Tam Sơn, Quản Bạ, Hà Giang)
Tính đến tháng 4/2014, Việt Nam có trên 380 cơ sở sản xuất thuốc từ dược liệu (bao gồm cả Đông dược), trong đó có 80 DN sản xuất thuốc dược liệu. Sự phụ thuộc quá lớn vào dược liệu NK dẫn đến giá dược liệu ở Việt Nam thay đổi mạnh theo thị trường.
Thời gian qua, một số mô hình liên kết đã bước đầu đem đến sự thành công trong sản xuất dược liệu, như: công ty Traphaco Sa Pa với mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ Actiso với hộ nông dân, Nhà nước, nhà khoa học ở huyện Sa Pa và Bắc Hà (Lào Cai); công ty Nam Dược với mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ dây Thìa Canh với hộ nông dân huyện Hải Hậu (Nam Định); công ty Hồng Đài Việt liên kết trồng và tiêu thụ dược liệu Diệp Hạ Châu, Bụp Giấm và Cỏ Mực… tại huyện Hòa Sơn (Phú Yên)...
Gỡ nút thắt, xây dựng liên kết
Thực tế nhu cầu liên kết phát triển dược liệu rất lớn. Nghiên cứu nhu cầu liên kết của 4 nhà trong sản xuất - tiêu thụ dược liệu ở Việt Nam cho thấy, 100% hộ nông dân được hỏi muốn được bảo đảm tiêu thụ hết dược liệu; hơn 91% nông dân có nhu cầu liên kết trong cung ứng vật tư; gần 88% có nhu cầu chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ kỹ thuật… 100% DN có nhu cầu tiêu thụ, quy hoạch, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho nông dân.
Năm 2013, Việt Nam có quy hoạch vùng trồng cho 54 dược liệu, nhưng việc triển khai quy hoạch ở các địa phương còn chậm chạp. Phần lớn cây thuốc vẫn được trồng tự phát, phương pháp canh tác truyền thống, do đó sản lượng và chất lượng không ổn định.
Cơ chế chính sách về phát triển dược liệu hiện chưa đồng bộ và phù hợp để đẩy mạnh và khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư vào lĩnh vực nuôi trồng, sơ chế, chế biến và bảo quản dược liệu trong nước.
Công tác nghiên cứu, ứng dụng KH-CN trong sản xuất giống cây thuốc, bảo tồn và phát triển nguồn gen cây thuốc, tiêu chuẩn hóa, sản xuất thành phẩm… chưa được quan tâm, đầu tư đủ mạnh. Việc ứng dụng KH-CN tiên tiến trong việc thu hái, sơ chế, bảo quản và chế biến sau thu hoạch dược liệu, sản xuất thuốc cổ truyền, thuốc từ dược liệu chưa được chú trọng đổi mới. Những nút thắt đó khiến cho liên kết phát triển dược liệu hiện mới dừng ở quy mô nhỏ.
Theo một số chuyên gia, để liên kết phát triển dược liệu thành công, cần có chính sách cụ thể ưu đãi các DN, nhà khoa học và nông dân xây dựng các vùng nuôi trồng, khai thác dược liệu. Tổ chức phát triển các vùng trồng cây thuốc có nhu cầu sử dụng lớn. Các nhà khoa học, các cơ quan xúc tiến thương mại Trung ương tìm kiếm cơ hội để DN tiếp cận với công nghệ mới, giống mới để di thực trồng thuần hóa tại Việt Nam, đồng thời nghiên cứu phải gắn liền với thực tế và có chiến lược cụ thể. Chủ động hợp tác với DN trong triển khai đề tài nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất.
Với nông dân, cần bảo đảm sản xuất ra dược liệu có chất lượng tốt từ sự đầu tư đầy đủ về giống, kỹ thuật trồng trọt, thu hái, chế biến và bảo quản. Cần liên kết với nhau thành THT, HTX để có vùng trồng cây thuốc quy mô, diện tích lớn, chấm dứt tình trạng manh mún, riêng lẻ…
Thu Hường
Cà phê 'neo' giá cao sát năm mới, thị trường nín thở chờ nhịp bứt phá 2026
Đầu tư công tăng tốc, nhóm cổ phiếu hạ tầng hưởng lợi ra sao trong năm 2026?
Ngành dầu khí 2026: Thượng nguồn trở lại đường đua tăng trưởng
Không ngại khó, thanh niên nông thôn tự tin làm giàu từ cây trồng bản địa
Trồng nấm dưới mái pin mặt trời: Mô hình “2 trong 1” mở hướng nông nghiệp xanh
Việt Nam sắp có trung tâm đổi mới sáng tạo về nông nghiệp thông minh tại Lạng Sơn
Bài toán thực chiến từ doanh nghiệp Nhật tìm lời giải của startup Việt
Cùng chuyên mục
Thu tiền tỷ trên những cánh đồng rau VietGAP ở Tiền Lệ
Trong bối cảnh nền nông nghiệp đang có xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng xanh, sạch, bền vững, các mô hình HTX ngày càng thể hiện rõ vai trò tiên phong, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân. Tại thôn Tiền Lệ, xã Sơn Đồng (Hà Nội), HTX Nông nghiệp Tiền Lệ đang nổi lên như một điểm sáng, xây dựng thành công chuỗi sản xuất rau an toàn VietGAP, giúp người dân nâng cao thu nhập và góp phần thay đổi diện mạo kinh tế xã hội của địa phương.
Sơn La giảm nghèo hiệu quả từ mô hình HTX kiểu mới
Trong hành trình biến những khó khăn thành lợi thế giảm nghèo, mô hình Hợp tác xã (HTX) kiểu mới đã trở thành động lực then chốt, được hỗ trợ và dẫn dắt đắc lực bởi hệ thống Liên minh HTX Việt Nam, đặc biệt là Liên minh HTX tỉnh Sơn La.
HTX làm 'đòn bẩy' giúp nông dân Lào Cai thoát nghèo bền vững
Những năm gần đây, ở vùng cao Lào Cai, hình ảnh người nông dân cặm cụi mang nông sản ra chợ bán đã dần trở thành chuyện cũ. Thay vào đó công nghệ cao và chuyển đổi số được đưa vào ứng dụng, góp phần viết nên câu chuyện thoát nghèo bền vững.
Từ vùng đất nghèo đến miền no ấm: Câu chuyện đổi thay từ KTTT ở Tuyên Quang
Trong hành trình phát triển kinh tế - xã hội và giảm nghèo bền vững, Tuyên Quang – một tỉnh miền núi với nhiều thách thức về địa hình và sinh kế – đã xác định kinh tế tập thể (KTTT), mà hạt nhân là các hợp tác xã (HTX) kiểu mới, là giải pháp then chốt để khai thác tiềm năng địa phương và nâng cao đời sống người dân. Với sự định hướng, hỗ trợ toàn diện của Liên minh HTX Việt Nam (VCA) và Liên minh HTX tỉnh Tuyên Quang, mô hình HTX đang trở thành “đòn bẩy” giúp người dân vững bước thoát nghèo, làm giàu bền vững.
'Ánh sáng hy vọng' trong xóa đói giảm nghèo ở Cao Bằng
Nhờ chính sách phát triển đúng hướng, không ít địa phương từng là vùng nghèo khó của tỉnh Cao Bằng, nay lại trở thành “điểm sáng” trong hành trình xóa đói giảm nghèo với những đóng góp tích cực của mô hình kinh tế hợp tác, HTX.
Từ cây trồng vụ đông, nông dân Hải Phòng 'hái vàng' trên ruộng
Giữa tiết trời se lạnh, trên những cánh đồng rau củ xanh rờn ở xã Tiên Minh, xã Tuệ Tĩnh..., nông dân Hải Phòng đang bước vào mùa thu hoạch nhộn nhịp. Vụ đông năm nay không chỉ “được mùa, được giá” mà còn cho thấy sức bật mới của nông nghiệp đất Cảng, với HTX làm “bà đỡ” cho hàng loạt sản phẩm vươn ra thị trường quốc tế.
Tin ảnh
Hà Nội: Làng quất Tứ Liên chạy nước rút vào vụ Tết
Những ngày này, làng quất Tứ Liên bước vào quãng thời gian bận rộn nhất trong năm. Trên khắp các khu vườn, người trồng quất tất bật uốn cành, chỉnh thế, giữ dáng cho từng cây, chạy đua với thời gian để kịp đưa ra thị trường vào dịp Tết.
Đừng bỏ lỡ
Ba ba gai Cát Thịnh “mỏ vàng” mới từ kinh tế ao nuôi
Dưới những ao nuôi được kè bờ chắc chắn ở thôn Văn Hưng, xã Cát Thịnh, tỉnh Lào Cai, những con ba ba gai thương phẩm đang được HTX Chăn nuôi ba ba gai Cát Thịnh chăm sóc cẩn trọng. Mỗi con có giá từ 3 đến 5 triệu đồng, chưa kể hàng vạn con giống...
