Hiện, Quảng Nam có hơn 2.500 THT, 355 HTX, 1 liên hiệp HTX hoạt động trên các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, giao thông vận tải, y tế...

Hiệu quả thiết thực

Vai trò HTX nông nghiệp rất lớn, đảm đương nhiều công việc mà chính quyền và người dân cần. Không chỉ cung ứng giống, vật tư, tổ chức nhiều dịch vụ giúp bà con trong sản xuất, kinh doanh, HTX còn vận động mọi người tham gia khai hoang, vỡ hóa, làm thủy lợi, đường giao thông...

Sau chuyển đổi theo Luật HTX 2012, đã có nhiều HTX mạnh dạn bố trí, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ; đổi mới phương thức hoạt động, tiếp cận và đã cầm cự được trong cơ chế thị trường.

Cùng với sự ra đời của các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, HTX đã tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình HTX mới xuất hiện. Nhiều HTX chuyên ngành, nghề được hình thành (y tế, chăn nuôi, môi trường…). So với 15 năm trước, HTX tại Quảng Nam ngày càng đa dạng, đầu tư máy móc, thiết bị sản xuất lúa giống, mở rộng thêm ngành nghề phi nông nghiệp, phát triển sản xuất, kinh doanh, tăng thu nhập, tạo dựng niềm tin với xã hội về mô hình HTX…

Theo đó, nhờ vốn ưu đãi xây dựng trang trại nuôi heo đen, dê thương phẩm, gà thả vườn, THT Toàn Liên (huyện Phú Ninh, Quảng Nam) đã mở rộng thêm chuồng trại khép kín bằng hệ thống dàn lạnh chăn nuôi thỏ thương phẩm và nhân giống, trở thành một trong những mô hình kinh tế hợp tác hiệu quả mang lại doanh thu hơn 100 triệu đồng/tháng cho 3 gia đình.

Thành công của THT Toàn Liên là một trong những điển hình của kinh tế tập thể “nở rộ” trong vòng 15 năm qua tại Quảng Nam. Hiện, tổng vốn hoạt động và giá trị tài sản của các HTX, liên hiệp HTX hơn 1.705,4 tỷ đồng. Doanh thu bình quân 1 HTX khoảng 2,5 tỷ đồng; lãi bình quân 500 triệu đồng và thu nhập bình quân lao động thường xuyên trong 1 HTX khoảng 40 triệu đồng/năm.

Theo kế hoạch của tỉnh Quảng Nam, đến năm 2025 sẽ thành lập mới 300 - 500 THT; 180 - 200 HTX và 4 liên hiệp HTX. Tất cả địa phương cấp huyện xây dựng mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị hàng hóa. Doanh thu bình quân hàng năm tăng khoảng 4 - 5%, thu nhập bình quân người lao động tăng 3 - 6% và lãi bình quân tăng 2 - 5%/năm.

Chính quyền sẽ hoàn thiện cơ chế, chính sách, huy động mọi nguồn lực cho phát triển HTX. Đồng thời sẽ tìm kiếm, kêu gọi các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế khác đầu tư đổi mới công nghệ, thiết bị sản xuất, ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào HTX để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ, hạ giá thành, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và sức cạnh tranh…

Lao đao vì dịch bệnh

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, thời gian qua, nhiều HTX, THT trong các ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, vận tải... giảm sản lượng, doanh thu; thu nhập của thành viên, người lao động cầm chừng, không ổn định. Nhiều HTX nông nghiệp chuyên cung ứng nông sản, thực phẩm cho trường học, nhà hàng, khách sạn và các khu du lịch... nhưng do dịch bệnh Covid-19 nên đầu ra sản phẩm bị ách tắc.

Được xem là mô hình kinh tế gắn với du lịch cộng đồng mang lại hiệu quả kinh tế cao trong những năm gần đây, vườn rau hữu cơ Thanh Đông của HTX Rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông (xã Cẩm Thanh, TP.Hội An) có hơn 30 loại cây trồng, tất cả đều được cấp chứng nhận PGS.

Trong năm 2019, mô hình cho thu hoạch hơn 12,9 tấn, doanh thu 365 triệu đồng và thu hút gần 17.000 lượt nhà nghiên cứu, sinh viên, học sinh đến tìm hiểu học tập, trải nghiệm. Tuy nhiên, do ảnh hưởng dịch Covid-19, các khách sạn, nhà nghỉ, trường học tạm thời đóng cửa nên doanh thu từ nguồn vườn rau hữu cơ Thanh Đông của HTX giảm rõ rệt. Hiện, HTX chỉ còn cách hoạt động cầm cự.

Hay như mô hình chăn nuôi mang hiệu quả kinh tế cao của HTX Chăn nuôi Duy Đại Sơn (xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên) cũng đang gặp khó khăn tương tự.

Trước đây, HTX duy trì quy mô đàn gà đẻ trứng khoảng 10.000 - 12.000 con, cung ứng ra thị trường xấp xỉ 250 tấn trứng gà sạch/năm. HTX còn duy trì quy mô trên 100 con nái và đàn heo thịt hơn 2.000 con gối lứa. Bình quân mỗi năm, HTX đạt doanh thu hơn 5 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong những tháng đầu năm 2020, do ảnh hưởng dịch bệnh, doanh thu từ chăn nuôi của HTX giảm sút mạnh.

Ông Võ Ngọc Sơn - Giám đốc HTX Duy Đại Sơn cho biết, từ đầu tháng 2 đến nay, giá gia cầm, trứng gia cầm giảm một nửa so với thời điểm Tết Nguyên đán. Giá bán các sản phẩm gà, vịt hiện nay quá thấp nên cả HTX và nông dân gặp khó khăn. Hiện tại, HTX không dám vay vốn để đầu tư mở rộng mà chỉ còn hoạt động cầm chừng, không biết khi nào hết dịch để tái đàn.

Theo số liệu thống kê, cả nước đang có đến 70% HTX, liên hiệp HTX, THT chịu tác động tiêu cực từ dịch Covid-19, đe dọa sinh kế của hàng triệu nông dân. Ngay lúc này, khu vực kinh tế tập thể cũng cần được hỗ trợ để duy trì sản xuất, hỗ trợ vốn từ ngân sách nhà nước, hỗ trợ giảm lãi suất, khoanh nợ, tiền thuê đất...

Ông Võ Ngọc Sơn cho rằng, các HTX trên địa bàn của tỉnh đều mong muốn Nhà nước có những chính sách hỗ trợ thiết thực, ý nghĩa trong thời điểm khó khăn này như hỗ trợ về tín dụng, giảm lãi, giãn nợ, gia hạn nợ, chậm nộp thuế...

Ông Võ Bảy - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Quảng Nam cho biết: “Trước mắt, Thường trực Liên minh HTX tỉnh Quảng Nam sẽ tập trung thực hiện các giải pháp hỗ trợ các HTX, THT khắc phục khó khăn, đẩy mạnh sản xuất kinh doanh như: thông tin tình hình dịch bệnh, sự tác động của dịch bệnh đối với thị trường hàng hóa, tư vấn tiếp cận vốn vay tại các tổ chức tín dụng, quỹ hỗ trợ phát triển HTX; tạo kết nối phát triển thị trường nội bộ giữa các HTX với các doanh nghiệp trong tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ thành viên sản xuất trở lại, xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu…”.

Nhật Nam