Những tháng gần đây, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã thay đổi cách tiếp cận truyền thống là “xả USD, mua NDT” để chuyển hướng sang một hình thức “bí mật” hơn: Tận dụng thị trường phái sinh.

Chọn đường vòng

Theo nguồn tin của tờ Wall Street Journal, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đề nghị PBOC công khai thêm dữ liệu về những hợp đồng phái sinh mà ngân hàng này nắm giữ. Ví dụ như hợp đồng kỳ hạn mà thời gian qua đã trở thành công cụ tài chính chủ yếu được PBOC sử dụng để can thiệp tiền tệ.

Cụ thể, PBOC chỉ đạo các ngân hàng quốc doanh vay USD bằng giao dịch hoán đổi, rồi bán luôn trên thị trường giao ngay, sau đó tham gia hợp đồng kỳ hạn với chính PBOC để ngân hàng trung ương nắm giữ và “tự giải quyết nốt”. Bằng con đường vòng này, PBOC không phải ngay lập tức bán dự trữ ngoại hối, mà vẫn điều chỉnh được cung cầu trên thị trường, để kiểm soát giá trị đồng NDT.

Giải pháp trên mang lại nhiều lợi ích cho PBOC, như giảm cả tốc độ xả quỹ dự trữ ngoại hối, lẫn tốc độ rút NDT khỏi nền kinh tế trong bối cảnh suy thoái. Quan trọng không kém, chẳng dễ gì tìm ra bằng chứng về hành vi can thiệp tiền tệ với phương thức như vậy của PBOC.

Giới đầu tư tiền tệ lo ngại chiến lược này khiến việc giải mã ý đồ của Bắc Kinh đối với đồng NDT vốn đã khó khăn lại càng trở nên “mờ mịt” hơn, bởi quy mô thực sự của dòng chảy vốn và dự trữ ngoại tệ phục vụ mục đích can thiệp tiền tệ là một ẩn số mơ hồ.

Tháng 10/2015, nằm trong chiến lược vận động để đồng NDT được lọt vào rổ tiền tệ quốc tế của IMF, Trung Quốc đã cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn của tổ chức này về việc công khai các thông tin đặc biệt. Đây cũng là một cách để thế giới biết được Trung Quốc đang huy động bao nhiêu nguồn lực để bảo vệ NDT. Thế nhưng đến thời điểm này, ngay cả IMF cũng lúng túng “không biết đường nào mà lần”.

PBOC đã thay đổi cách tiếp cận truyền thống, là “xả USD, mua NDT”

Lời nói và hành động

Vài tháng trở lại đây, giới chức Trung Quốc tỏ ra tích cực trong việc xây dựng một hình ảnh cởi mở hơn. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới diễn ra ở Davos, trong tháng 1/2016, cũng như hội nghị G20 ở Thượng Hải sau đó 1 tháng, từ Thủ tướng Trung Quốc đến Thống đốc PBOC đều lên tiếng trấn an về nền kinh tế của quốc gia đông dân nhất thế giới, cam kết giữ vững sự ổn định đồng NDT.

Mặc dù vậy, lời nói có đi đôi với hành động hay không lại là chuyện khác. Trong một bài viết cho Brookings Institutions, tổ chức phi lợi nhuận chuyên tiến hành nghiên cứu độc lập và khuyến nghị chính sách, cựu Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ - ông Ben Bernanke - đã nhấn mạnh: “Sự minh bạch không thể dừng lại ở các buổi họp báo” và nếu muốn khẳng định vị thế kinh tế toàn cầu, Trung Quốc cần công khai thông tin, cũng như các quy định chính sách của mình.

IMF rất quan tâm tới tổng giá trị hợp đồng kỳ hạn và tương lai mà PBOC đang nắm giữ, bởi đó là chỉ số trực tiếp phản ánh mức độ ảnh hưởng tới quỹ dự trữ ngoại hối của một quốc gia. Nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới, bao gồm Thái Lan, Malaysia và Ấn Độ, vẫn thường xuyên cung cấp dữ liệu này cho IMF.

Sau khi được IMF phê duyệt cho đồng NDT được gia nhập rổ tiền tệ quốc tế cùng với USD, Euro, Yên và Bảng Anh, PBOC bắt đầu báo cáo một vài số liệu hợp đồng phái sinh, vào tháng 12/2015, nhưng con số đầy đủ thì chưa.

Ước tính giá trị hợp đồng kỳ hạn của PBOC hiện dao động từ 150 - 300 tỷ USD, để phục vụ chiến thuật chống lưng đồng nội tệ những tháng gần đây. Nhờ đó mà tốc độ xả quỹ dự trữ ngoại hối Trung Quốc được hãm phanh đáng kể trong tháng 2/2016, giảm 28,57 tỷ USD, trong khi con số này của một tháng trước đó là 99,5 tỷ USD.

Hôm 20/3 vừa qua, Thống đốc PBOC - ông Chu Tiểu Xuyên, tuyên bố tại một diễn đàn kinh tế rằng Trung Quốc hướng đến mục tiêu “thả nổi có kiểm soát” đồng NDT, đủ để hiểu rằng việc can thiệp vào thị trường tiền tệ sẽ vẫn tiếp diễn trong thời gian tới.

Hùng Anh