Đây là kiến nghị của nhiều đại biểu là cán bộ Liên minh HTX các tỉnh, thành phố và Ban Quản trị, Ban Giám đốc các HTX khi tham dự hội nghị Đánh giá công tác 6 tháng đầu năm và nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2019 của Ban chấp hành Liên minh HTX Việt Nam, diễn ra tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La ngày 11 - 12/7 vừa qua.

Khó tiếp cận vốn vay

Ông Trương Quang An - Chủ tịch, Tổng Giám đốc HTX Thanh Long Tầm Vu (Long An), khẳng định để đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thì các HTX rất cần vay vốn, nhưng không tiếp cận được.

"Chính sách thì trên trời, mà cuộc đời người nông dân dưới đất. Các bước triển khai vay vốn thì nhiêu khê, vay vốn cần hóa đơn đỏ, công trình nhà, xưởng buộc phải thuê kỹ sư thiết kế... tất cả các công đoạn đều phải làm theo quy trình như vậy thì chi phí rất cao. Nếu tính tổng các chi phí cộng lại thì lãi suất còn cao hơn ngân hàng thương mại. Nhiêu khê, phức tạp như vậy thì không có HTX nào vay nổi", ông An bức xúc.

Cùng quan điểm khó khăn trong việc vay vốn, ông Trần Đỗ Liêm - Chủ tịch HĐQT HTX Rạch Gầm (Tiền Giang), cho rằng thời gian gần đây Liên minh HTX từ cấp tỉnh đến cấp Trung ương hoạt động đã đi vào tính chuyên nghiệp cao, từ công tác chỉ đạo điều hành cho đến hướng dẫn các HTX hoạt động. Các đề án, chương trình được triển khai phù hợp với tình hình thực tế và những quy định của Nhà nước về chủ trương phát triển kinh tế xã hội, phát triển kinh tế hợp tác, HTX.

"Riêng việc triển khai vay vốn thì hết sức khó khăn. Do vậy tôi đề nghị Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam phải quyết liệt chỉ đạo và làm việc với các cơ quan chức năng để sớm có giải pháp tháo gỡ, bởi tiền thì có trong tài khoản mà người cần thì không được vay để sử dụng", ông Liêm kiến nghị.

Đồng tình quan điểm này, ông Đồng Mạnh Cường - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Tuyên Quang, cho biết mặc dù Nghị định nói không cần đến tài sản thế chấp, thế nhưng trong quá trình vay vốn thì ngân hàng nào cũng yêu cầu phải có tài sản thế chấp, nhất là các HTX nông nghiệp. Đây thực sự là sự bất nhất giữa chính sách và thực tế, gây khó khăn cho các HTX trong việc triển khai vay vốn sản xuất, kinh doanh. Do vậy chúng tôi kiến nghị Liên minh HTX Việt Nam cần làm việc với các cơ quan chức năng để có sự thống nhất.

Theo Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Bắc Ninh - ông Đặng Đức Thính, liên quan đến nguồn vốn vay rất phức tạp, cồng kềnh, nhiêu khê, khó tiếp cận. HTX cần vốn để mở rộng sản xuất, họ đã cơ bản đầu tư cơ sở hạ tầng rồi, nhưng mà yêu cầu phải xây dựng cơ sở hạ tầng mới thì mới cho vay. Như vậy chẳng khác nào đánh đố người ta. Khó khăn như vậy thì làm sao tạo điều kiện để HTX phát triển sản xuất?

Quyết liệt tháo gỡ

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Nguyễn Ngọc Bảo cho rằng việc triển khai Quỹ cho các HTX vay vốn đến thời điểm này là chậm, không đạt yêu cầu đặt ra. Trước thực tế này, Chủ tịch Nguyễn Ngọc Bảo yêu cầu Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX phải có văn bản gửi các cơ quan chức năng như Bộ Tài chính, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhằm giải quyết sớm vấn đề này. Nếu các cơ quan chức năng không giải quyết, không tháo gỡ sớm thì trình lên Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, Chủ tịch sẽ đề xuất lên Thủ tướng Chính phủ có chính sách tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai cho vay vốn.

"Người ta cần thì người ta mới vay. Vay vốn không được ưu đãi gì mà khó khăn hơn các ngân hàng thương mại thì các HTX lấy động lực nào mà hoạt động sản xuất, kinh doanh? Do vậy, với chức năng, nhiệm vụ của mình, tôi đề nghị các đơn vị chức năng của HTX sớm đề xuất hướng tháo gỡ để trình lên Thủ tướng Chính phủ tháo gỡ khó khăn để các HTX có điều kiện phát triển", Chủ tịch Nguyễn Ngọc Bảo nhấn mạnh.

Ông Phạm Công Bằng - Giám đốc Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX, cho biết Quỹ thành lập năm 2006, với chức năng nhiệm vụ là cho vay vốn đầu tư ưu đãi để mua tài sản cố định với mức lãi suất bằng 50% vốn vay ngân hàng.

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, vốn điều lệ của Quỹ là 1.000 tỷ đồng. Đến thời điểm này, Quỹ đã được Nhà nước cấp 400 tỷ đồng, trong đó 300 tỷ đồng mới được cấp năm 2019 và vốn góp là 50 tỷ đồng. Tổng doanh số cho vay của Quỹ Trung ương từ khi thành lập (năm 2006) đến nay là 258,7 tỷ đồng cho 110 dự án. Các dự án vay vốn của Quỹ tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông nghiệp, địa bàn nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa (chiếm 70% tổng số dự án) tại 35 tỉnh, thành phố.

Nhìn chung, các HTX, Liên hiệp HTX sau khi vay vốn tại Quỹ đã tăng trưởng về quy mô và hiệu quả sản xuất kinh doanh: Doanh thu, lợi nhuận sau thuế tăng bình quân 50 - 60%; thu nhập bình quân tăng 35%; số nộp ngân sách tăng bình quân 74%.

Về cơ chế cho vay, Quỹ đang đề xuất áp dụng cho vay vốn ngắn hạn để xoay vòng vốn nhanh và để các HTX có trách nhiệm, có quyết tâm thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển. Hiện nay, Quỹ đang soạn thảo Nghị định để trình Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, sau đó trình Bộ Tài chính và trình Thủ tướng phê duyệt, quyết định chủ trương cho vay vốn.

Phạm Duy