Ghi nhận lúc 9 giờ 30 sáng 25/9 theo giờ Việt Nam, giá dầu thô thế giới bật tăng mạnh trở lại. Dầu Brent tăng 3,52 USD, tương đương 3,4%, lên mức 106,60 USD/thùng. Cùng thời điểm, dầu WTI tăng 2,45 USD, tương đương 2,7%, lên mức 94,61 USD/thùng. Thậm chí trong phiên giao dịch, có thời điểm cả hai loại dầu chuẩn này từng đồng loạt vọt tăng khoảng 5%.

Doanh nghiệp "thấm đòn", chi phí chuỗi cung ứng bị đội giá

Sự biến động liên tục của thị trường quốc tế đã nhanh chóng tạo sức ép lên thị trường nội địa. Chiều 24/9, liên Bộ Công thương - Tài chính đã điều chỉnh tăng đồng loạt giá bán lẻ. Cụ thể, xăng E5 tăng 1.258 đồng/lít, xăng E10 tăng 1.451 đồng/lít, dầu diesel tăng 552 đồng/lít và dầu mazut tăng 276 đồng/kg.

Theo bảng giá bán lẻ do Petrolimex công bố sáng 25/9, tại vùng 1 và vùng 2, xăng sinh học E10 RON 95-III dao động từ 27.080 đến 27.620 đồng/lít, dòng E10 RON 95-V đạt mức 28.080 đến 28.640 đồng/lít, còn xăng E5 RON 92-II ở mức 26.390 đến 26.910 đồng/lít. Ở nhóm nhiên liệu dầu, diesel 0,001S-V neo trong khoảng 32.090 đến 32.730 đồng/lít, diesel 0,05S-II từ 30.490 đến 31.090 đồng/lít, dầu hỏa đạt 30.020 đến 30.620 đồng/lít và mazut có giá 19.472 đồng/kg.

Đây đã là lần điều chỉnh tăng thứ tư liên tiếp đối với mặt hàng xăng, tương đương tổng mức tăng 4.634 đồng/lít với xăng E5 và 4.485 đồng/lít với xăng E10. Dầu diesel cũng có ba lần tăng liên tiếp với tổng cộng 2.754 đồng/lít. Mức giá này khiến xăng E5 chỉ còn cách đỉnh lịch sử hồi cuối tháng 3 khoảng 3.717 đồng/lít, xăng E10 cách đỉnh 6.753 đồng/lít và dầu diesel cách đỉnh đầu tháng 4 khoảng 14.291 đồng/lít.

Phân tích nguyên nhân đợt tăng giá này, các chuyên gia nhận định thị trường đang chịu tác động kép từ việc eo biển Hormuz bị chặn một phần, căng thẳng Biển Đỏ kéo dài cùng chu kỳ bảo dưỡng của nhiều nhà máy lọc dầu quốc tế.

Giá nhiên liệu tăng dồn dập đã lập tức tạo hiệu ứng dây chuyền tiêu cực lên khu vực sản xuất và phân phối. Tại Sơn La, ông Nguyễn Công Bắc, Giám đốc Công ty chăn nuôi Lộc Phát BLLT, cho biết cứ sau mỗi đợt giá xăng dầu điều chỉnh, các đơn vị cung ứng lại tăng giá thức ăn chăn nuôi. Trong vòng 20 ngày qua, giá cám đã tăng ba đợt với mức tăng từ 800 - 1.000 đồng/kg, đẩy giá thành sản xuất lợn hơi thêm khoảng 2.000 đồng/kg. 

Với quy mô 10.000 con lợn tiêu thụ 700 tấn cám/tháng, trang trại của ông Bắc đang lỗ nặng khi giá xuất chuồng chỉ đạt 56.000 - 57.000 đồng/kg, trong khi giá thành đã vọt lên ngưỡng 60.000 đồng/kg, tương đương mức lỗ 3.000 - 4.000 đồng/kg lợn hơi.

Trong khi đó, ông Nguyễn Kim Đoán, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, cho hay, tính từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 9, giá thức ăn chăn nuôi đã tăng 5 lần.

Theo ông Đoán, dự báo trong tháng 10/2026, giá thức ăn chăn nuôi có thể tăng thêm tối thiểu khoảng 1.000 đồng/kg: "Với mức tăng như vậy, chi phí thức ăn cho mỗi con heo có thể tăng thêm gần 500.000 đồng, chưa kể chi phí vận chuyển và các khoản chi phí khác".

Không riêng ngành chăn nuôi, lĩnh vực logistics và vận tải cũng đối mặt áp lực nghẹt thở. Điển hình, tại TP.HCM tăng 10 -20%, Hải Phòng tăng 15 - 30%, còn cước vận tải container tại Hải Phòng và Quảng Ninh tăng 10 - 24%. 

Đại diện Công ty logistics T.M.A chia sẻ doanh nghiệp đang gặp khó khăn lớn trong việc đặt tàu. Nhiều lô hàng xuất và nhập khẩu trong tháng 9 bị chậm tiến độ do thiếu tàu, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và làm phát sinh thêm các chi phí lưu kho bãi, nhân công cùng hàng loạt phụ phí phát sinh.

Sức ép này nằm trong xu hướng gián đoạn toàn cầu. Theo hãng tin Bloomberg, chi phí vận chuyển dầu thô từ Houston của Mỹ tới châu Á hiện lên tới khoảng 26 USD/thùng, tương đương 52 triệu USD cho một chuyến hàng và chiếm tới 1/4 giá trị hợp đồng tương lai dầu WTI. Cước tàu tăng gấp ba lần khiến các nhà máy lọc dầu châu Á phải chuyển sang thuê tàu nhỏ cỡ 700.000 thùng thay vì siêu tàu như trước đây.

Tìm giải pháp gỡ khó khi dư địa chính sách bị thu hẹp

Giá nhiên liệu, hàng hoá tăng tạo áp lực lên mục tiêu kiểm soát lạm phát. Báo cáo từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 8 tháng năm 2026 đã tăng 4,45% so với cùng kỳ năm 2025. Nếu thiếu chính sách hỗ trợ kịp thời, lạm phát cuối năm hoàn toàn có khả năng vượt trần mục tiêu 4,5%.

PGS-TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, cảnh báo về độ trễ truyền dẫn của giá nhiên liệu. Ngay cả khi giá xăng dầu hạ nhiệt, giá hàng hóa tiêu dùng, nông sản và vật liệu xây dựng phụ thuộc gốc dầu mỏ vẫn khó giảm ngay do doanh nghiệp phải bù đắp chi phí đầu vào đã tăng trước đó.

Ông Thịnh đánh giá áp lực hiện tại mang đặc trưng của lạm phát chi phí đẩy trong bối cảnh tổng cầu phục hồi. Với việc CPI 8 tháng đã chạm 4,45%, ông nhận định lạm phát năm nay nhiều khả năng sẽ ở mức 5% thay vì giữ được ngưỡng 4,5%.

Hiện tại, Bộ Tài chính đang xây dựng các kịch bản lạm phát từ 4,5 -  5,5%, còn Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự báo trong khoảng 4,5 - 5,5%.

Theo các chuyên gia, trước mắt, dư địa tài khóa để can thiệp thị trường xăng dầu đang rất hạn chế. Việc gia hạn chính sách giảm thuế trong 3 tháng qua đã khiến ngân sách hụt thu khoảng 15.400 tỷ đồng, trong khi Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đang phải vay ngân sách 8.000 tỷ đồng và phải hoàn trả trong năm tài khóa. Các chính sách miễn thuế nhập khẩu ưu đãi MFN, thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT theo Nghị quyết 34 cũng sắp hết hạn vào ngày 30/9.

Kinh tế 8 tháng: Nhập siêu 20,46 tỷ USD, lạm phát cơ bản tăng 4,24%

ADB nâng dự báo tăng trưởng Việt Nam lên 7,8%, lưu ý sức ép lạm phát và tín dụng

Để giải quyết bài toán này, TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách vĩ mô Trung tâm Green-X (Đại học VinUni), đề xuất không nên hỗ trợ dàn trải mà cần tập trung ưu tiên cho mặt hàng dầu diesel, bởi đây là yếu tố đầu vào cốt lõi của vận tải hàng hóa và máy móc sản xuất công nghiệp.

Chuyên gia này khuyến nghị tiếp tục gia hạn các chính sách giảm thuế sau ngày 30/9, đồng thời nghiên cứu phương án huy động vốn qua phát hành trái phiếu ngắn hạn để bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Mục tiêu không phải triệt tiêu hoàn toàn biến động thị trường mà là làm trơn đà tăng, ngăn ngừa các cú sốc giá đột biến gây tâm lý hoang mang.

Nhìn nhận về triển vọng điều hành những tháng cuối năm, TS Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục Thống kê, nhấn mạnh giá năng lượng là biến số quan trọng nhất cần theo dõi chặt chẽ vì xăng dầu thẩm thấu rất nhanh vào cả sản xuất lẫn đời sống nhân dân. Ông khẳng định nếu cơ quan quản lý sử dụng linh hoạt các công cụ điều hành để kiểm soát tốt giá nhiên liệu và các yếu tố đầu vào nhập khẩu, mục tiêu kiểm soát lạm phát trong khoảng 4,5 - 5% của năm nay vẫn hoàn toàn có cơ sở đạt được.

Thanh Hoa