Kết thúc phiên họp chính sách kéo dài 2 ngày (28/1), Fed quyết định giữ nguyên lãi suất tham chiếu tại biên độ 3,5-3,75%. Đây là động thái thận trọng sau khi cơ quan này đã có 3 lần điều chỉnh giảm trong năm ngoái. Các quan chức Fed cho biết cần thêm thời gian để đánh giá tác động của các đợt nới lỏng trước đó.

Quyết định này lập tức khiến đồng bạc xanh trên thị trường quốc tế suy yếu. Chỉ số DXY (đo lường sức mạnh đồng USD) đã rơi từ vùng 99 điểm xuống còn 96,06 điểm (-3,1%). Diễn biến này đã giảm tải đáng kể áp lực lên tỷ giá trong nước.

Cụ thể, sáng 29/1, Ngân hàng Nhà nước niêm yết tỷ giá trung tâm ở mức 25.083 VND/USD, giảm 5 đồng so với phiên trước, nối dài chuỗi giảm giá ngày thứ 5 liên tiếp. Tại các ngân hàng thương mại, giá USD cũng lao dốc không phanh: Vietcombank niêm yết 25.880 - 26.240 VND/USD (giảm 60 đồng cả hai chiều). BIDV niêm yết 25.910 - 26.210 VND/USD (giảm 30-90 đồng).

Tính chung trong vài ngày qua, mỗi USD trong ngân hàng đã "bốc hơi" khoảng 120 đồng.

Trái ngược với đà giảm từ tốn của ngân hàng (giảm khoảng 0,4% từ đầu năm), thị trường tự do ghi nhận mức sụt giảm mạnh mẽ hơn nhiều: giảm 1,5% chiều mua và 1,6% chiều bán. Hiện tại, chênh lệch giá giữa hai thị trường chỉ còn khoảng 200 đồng, thu hẹp rất nhiều so với mức 1.500 đồng hồi cuối năm ngoái.

Dù trong phiên 29/1, giá USD chợ đen có nhích nhẹ 48 đồng (quanh mốc 26.380 - 26.500 VND/USD), nhưng xu hướng chung vẫn là giảm sâu. Giới phân tích chỉ ra 2 nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này là do tác động kép từ giá vàng và các quy định siết chặt quản lý sắp có hiệu lực.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích Công ty chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhận định cầu ngoại tệ tự do chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá vàng. Khi giá vàng liên tục lập đỉnh mới, tâm lý phòng thủ và nhu cầu gom USD để nhập vàng (thường qua đường phi chính thức) biến động mạnh. Tuy nhiên, khi giá vàng chững lại hoặc biến động khó lường, dòng tiền đầu cơ ngoại tệ cũng e dè hơn.

Tuy nhiên, một nguyên nhân chính khiến thị trường tự do co cụm đó là Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 9/2/2026.

Nghị định này quy định các mức xử phạt hành chính vô cùng nghiêm khắc đối với hành vi mua bán ngoại tệ trái phép. Đặc biệt, chế tài tịch thu ngoại tệ vi phạm đối với các giao dịch ngoài hệ thống ngân hàng đã tạo ra tâm lý lo ngại lớn cho các điểm kinh doanh tự do và người dân, khiến thanh khoản và giá trên thị trường này sụt giảm mạnh.

Ông Tim Leelahaphan, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Standard Chartered, cho rằng trong bối cảnh Chính phủ Việt Nam ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng, chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục được duy trì ở mức hỗ trợ trong ngắn hạn. Tuy nhiên, rủi ro từ các điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt và diễn biến thương mại vẫn là biến số cần theo dõi. Standard Chartered dự báo tỷ giá USD/VND có thể ở mức 26.750 đồng vào cuối năm 2026.

Trong báo cáo thị trường tiền tệ của Công ty Chứng khoán MBS, các chuyên gia nhận định yếu tố hỗ trợ cho tỷ giá VND đến từ xu hướng suy yếu của USD trong trung hạn. Các dự báo cho rằng, chỉ số DXY có thể giảm xuống ngưỡng 95 từ giữa năm 2026, khi chính sách tiền tệ giữa Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn tiếp tục phân hóa.

Phần lớn các đồng tiền chủ chốt như Yên Nhật, Bảng Anh và Euro được kỳ vọng tăng giá, qua đó tạo dư địa thuận lợi hơn cho các đồng tiền của nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam, khi chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và các quốc gia này dần thu hẹp.

Trên cơ sở cân bằng các yếu tố thuận - nghịch, nhiều tổ chức phân tích dự báo tỷ giá USD/VND trong năm 2026 sẽ ổn định hơn, với mức tăng khoảng 2,5 - 3% so với năm 2025.

Thanh Hoa