Tại đại hội cổ đông thường niên 2026 của CTCP Gỗ An Cường (ACG) diễn ra hôm 7/5, Chủ tịch HĐQT Lê Đức Nghĩa thẳng thắn chia sẻ với cổ đông: “Thực ra ông Trump chỉ dọa thôi! Nếu Mỹ không mua nội thất từ Việt Nam thì họ sẽ mua ở đâu? Làm sao người Mỹ có thể sản xuất nội thất? Họ lấy đâu ra nhân lực để làm?”.

Người tự tin, kẻ dè dặt

Đây không phải lời nói cho vui. Ông Nghĩa đưa ra số liệu cụ thể: xuất khẩu (XK) sang Mỹ hiện chỉ chiếm 12–13% tổng doanh thu của ACG, phần còn lại không phụ thuộc vào thị trường này. Thêm vào đó, các đối tác của công ty tại Mỹ đã được hoàn thuế theo chính sách của Tổng thống Trump, và ACG đặt mục tiêu XK sang Mỹ trong năm 2026 sẽ còn cao hơn năm 2025.

Sự tự tin của ông Nghĩa càng có cơ sở khi nhìn vào thực tế vận hành. Kinh doanh quý I/2026 của ACG diễn ra thuận lợi, tháng 4 và 5 có nhiều đơn hàng đến mức công ty “làm tối mặt”.

Về nguyên liệu, Chủ tịch ACG cho biết giá phần lớn nguyên vật liệu cơ bản chỉ tăng 5–10%, chỉ một số ít loại đặc biệt tăng mạnh 50–70%, trong khi vật liệu xây dựng "tăng dữ hơn". Tuy nhiên, mọi thứ đang dần trở lại bình thường.

“Chi phí vận chuyển và giá nguyên liệu tăng cao trong vài năm gần đây chỉ là vấn đề ngắn hạn, giờ đã giảm xuống. Bản thân tôi cho rằng tình hình thế giới không quá phức tạp,” ông Nghĩa nhận định.

Nhìn xa hơn, ông dự báo nhiều khả năng vào tháng 6–7, các ngân hàng sẽ giảm lãi suất. Lãi suất năm 2026 sẽ thuận lợi hơn so với 2024–2025. Thị trường bất động sản cũng sẽ bước vào chu kỳ mới tích cực, nên doanh nghiệp (DN) không có gì phải lo ngại.

Lỗ lũy kế hơn 3.250 tỷ đồng, Gỗ Trường Thành vẫn đặt mục tiêu có lãi

Rào cản mới năm 2026 ở thị trường Mỹ sẽ tiếp tục đè nặng ngành đồ gỗ và thủy sản

Làm gì để thủy sản và đồ gỗ ‘thoát nguy’ với rào cản thương mại?

Thế nhưng không phải doanh nghiệp nào trong ngành gỗ cũng nhìn thấy bức tranh tươi sáng như vậy. Trong tài liệu chuẩn bị cho đại hội cổ đông 2026 (sẽ diễn ra ngày 9/5), bà Lê Hải Liễu, Chủ tịch HĐQT của CTCP Chế biến Gỗ Đức Thành (GDT) thừa nhận năm 2026, do xung đột Mỹ, Israel với Iran làm ảnh hưởng đến tất cả các hoạt động, nhất là chi phí vận chuyển, nguyên vật liệu,…đều tăng.

Trên cơ sở đó, theo bà Liễu, HĐQT của GDT “cẩn trọng, dè dặt” trình đại hội đồng cổ đông phê duyệt chỉ tiêu kế hoạch doanh thu tăng 12% so với cùng kỳ, lợi nhuận sau thuế hợp nhất chỉ tăng 5%.

Dù vậy, GDT không hoàn toàn bi quan. Công ty vẫn giữ biên lợi nhuận ở mức cao, khoảng 27% trên doanh thu, nhờ kiên định không cạnh tranh bằng giá thấp mà bằng chất lượng và tốc độ giao hàng. GDT khẳng định luôn đáp ứng được cả đơn hàng gấp lẫn đơn hàng lớn, đồng thời vẫn nhận các đơn nhỏ nhưng giá trị cao để khai thác tối đa năng lực sản xuất.

Còn với CTCP Chế biến gỗ Thuận An (GTA), sự thận trọng hơn rõ rệt. Trong tài liệu đại hội cổ đông 2026 dự kiến diễn vào hạ tuần tháng 5, GTA nhìn nhận thị trường ngành chế biến gỗ 2026 “vẫn còn nhiều khó khăn, dù có những tín hiệu phục hồi nhất định”. 

Công ty này xác định phải chủ động tìm kiếm và đa dạng hóa thị trường, cải tiến quy trình sản xuất, tiết giảm chi phí, đồng thời tăng cường tiếp thị để cải thiện tình trạng thiếu hụt đơn hàng.

Sự khác biệt giữa 3 DN kể trên phản ánh rõ rệt sự phân hóa trong ngành gỗ. Những đơn vị lớn, có thương hiệu và thị trường XK đa dạng đang thở phào nhẹ nhõm. Ngược lại, các DN nhỏ hơn, phụ thuộc nhiều vào một vài thị trường hoặc phân khúc hẹp, vẫn đang phải vật lộn để duy trì hoạt động.

Nỗi lo vẫn chưa hết

Dù góc nhìn của từng DN có khác nhau, tình hình toàn ngành gỗ lại đang phát đi một tín hiệu đáng lo hơn. Trong 4 tháng đầu năm 2026, cơ cấu XK gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đang dịch chuyển theo chiều hướng không mong muốn: từ các sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng cao như đồ nội thất thành phẩm, sang nhóm nguyên liệu và bán thành phẩm như dăm gỗ, ván, ván sàn và gỗ viên nén.

Nguyên nhân trực tiếp là người tiêu dùng tại các thị trường lớn đang thắt chặt chi tiêu với hàng không thiết yếu, trong đó có đồ nội thất phòng khách, phòng ngủ, nhà bếp. 

Các DN buộc phải xoay trục sang nhóm nguyên liệu để duy trì sản lượng và kim ngạch. Đây là giải pháp tình thế có thể chấp nhận trong ngắn hạn, nhưng nếu kéo dài, giá trị thặng dư và hiệu quả sản xuất kinh doanh của cả ngành sẽ bị bào mòn.

Nhìn lại hồi quý I/2026, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định thẳng: Mặc dù trị giá XK gỗ và sản phẩm gỗ ghi nhận mức tăng trưởng khả quan, song sự sụt giảm ở phân khúc đồ nội thất bằng gỗ đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc điều chỉnh chiến lược sản phẩm nhằm bảo toàn biên lợi nhuận cho DN.

Nói nôm na, XK đang nhiều hơn nhưng đang “rẻ đi”. Đây là một nghịch lý cần được xử lý trước khi trở thành xu hướng không thể đảo ngược.

Dẫu vậy, không phải không có lý do để kỳ vọng. Cục Xuất nhập khẩu dự báo từ giữa quý II/2026, thị trường đồ nội thất có thể khởi sắc khi áp lực tồn kho tại Mỹ và EU hạ nhiệt, kết hợp với hiệu ứng kích cầu mua sắm mùa hè. Nhóm hàng dăm gỗ và gỗ viên nén tiếp tục được hưởng lợi từ làn sóng chuyển đổi năng lượng sinh khối tại Đông Bắc Á và châu Âu.

Tuy nhiên, theo Cục Xuất nhập khẩu, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp khiến chi phí logistics leo thang. Điều này đặt ra thách thức lớn về biên lợi nhuận cho các DN đồ nội thất, bởi đặc thù hàng hóa cồng kềnh so với các nhóm hàng gỗ nguyên liệu.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm, Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị DN cải tiến thiết kế và tinh gọn chi phí với các mặt hàng chiếm thị phần cao, tập trung vào ván sàn kỹ thuật cao thay vì gỗ sơ chế để tăng giá trị XK. Đồng thời, các DN cần minh bạch nguồn nguyên liệu và giảm phát thải, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, hướng tới phát triển bền vững.

Đây không chỉ là yêu cầu tăng trưởng, mà còn là điều kiện tồn tại trong thị trường toàn cầu siết chặt tiêu chuẩn môi trường và truy xuất nguồn gốc. 

Đặc biệt, khi ngành gỗ Việt vừa tưởng có thể thở phào, một mối lo mới xuất hiện. Hôm 4/5, Canada thông báo khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu với một số sản phẩm gỗ nhập khẩu. Nếu Tòa án Thương mại Canada (CITT) xác định có thiệt hại, thuế bổ sung hoặc hạn ngạch sẽ áp dụng cho tất cả các nước, không riêng Việt Nam. 

Việt Nam, với vai trò là một trong những nước XK gỗ lớn và tăng trưởng mạnh sang Canada, sẽ chịu áp lực lớn. Nếu áp thuế hay hạn ngạch, lợi thế giá của gỗ Việt tại thị trường này sẽ bị thu hẹp, đúng lúc nhiều DN xem Canada là thị trường thay thế.

Nhìn chung, ngành gỗ Việt đã qua giai đoạn khó khăn nhất, nhưng chưa hẳn an toàn. Thách thức là sau “tâm bão”, DN sẽ mạnh lên hay yếu đi, phụ thuộc vào việc nâng cấp sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng giá trị thay vì chỉ xuất nhiều, giá rẻ. Bớt lo là đúng, nhưng hết lo thì chưa.

                                                                                 Thế Vinh