Làng Khóng (xã Đức Yên) là “thủ phủ” làm nên thương hiệu bánh gai Đức Thọ. Trước đây, người dân sản xuất nhỏ lẻ bán trong xã, trong huyện rồi lên tỉnh, nhưng để phát triển sản phẩm thành hàng hóa quy mô lớn và được nhiều người biết đến thì phải kể đến sự ra đời và hoạt động của HTX sản xuất bánh gai Đức Yên.

Sản phẩm truyền thống vững vàng trên thị trường

Theo các thành viên, gắn bó với nghề làm bánh gai tuy không giàu nhưng không bao giờ lo thất nghiệp vì dù mưa hay nắng đều có thể làm được.

Để có được những chiếc bánh gai thơm ngon, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, các thành viên trong HTX phải cam kết lấy lá gai trồng trên địa bàn huyện theo quy trình “sạch”. Các nguyên liệu như bột nếp, đậu xanh, mật mía… cũng nhập từ các cơ sở sản xuất nội huyện.

“Chúng tôi cam kết không sử dụng các phụ gia bảo quản sản phẩm và các chất tạo màu, tạo hương vị cho bánh”, một thành viên trong HTX nhấn mạnh.

Làm bánh gai phải trải qua nhiều công đoạn, từ việc ngâm nếp, chuẩn bị lá chuối, dây buộc, nấu bánh… do đó, HTX phân công mỗi thành viên sẽ phụ trách một việc để bảo đảm quy trình.

Bánh gai ngon phụ thuộc vào tỷ lệ nguyên phụ liệu. Thông thường, mỗi gia đình có một bí quyết làm bánh để tạo thương hiệu riêng nhưng tại HTX sẽ thống nhất tỷ lệ nguyên liệu đồng thời đảm bảo nguyên tắc về vệ sinh an toàn thực phẩm. Ngay lá gai cũng phải tuân thủ phơi hai nắng thì lúc nấu chín bánh mới có mùi thơm đặc trưng. Khi kết hợp các nguyên liệu của bánh hòa lẫn với nhau, các thợ làm bánh sẽ dùng lá chuối khô gói rồi lấy dây buộc chặt lại.

Trong vòng một ngày, một thành viên có thể gói 400 bánh gai. Tuy nhiên, để bảo đảm đầu ra, HTX sẽ xem xét đơn hàng để thuê thêm nhân lực, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nhằm giảm bớt công lao động cũng như bảo đảm vệ sinh, HTX mạnh dạn đầu tư hàng trăm triệu đồng mua máy nghiền, ép bột, nồi xôi bánh bằng điện, máy rửa lá, máy đảo trộn nhân bánh, máy nạo dừa...

Đến nay, hầu hết các khâu làm bánh thủ công nặng nhọc đã được thay thế bằng máy móc. Nhờ đó, năng suất làm bánh tăng lên, đáp ứng các mối hàng với số lượng lớn. HTX cũng có thời gian tập trung mở rộng thị trường tiêu thụ và thuê thêm lao động nặn bánh, gói bánh.

Theo Ban giám đốc HTX, hiện nay, thị trường có nhiều loại bánh kẹo phong phú nên bánh gai cũng phải cạnh tranh gay gắt để tồn tại. Bên cạnh việc đầu tư máy móc, HTX luôn nhắc nhở thành viên, người lao động tuân thủ nghiêm các nguyên tắc sản xuất, không cần chạy đua theo số lượng mà phải làm cẩn thận như chính mình sử dụng.

Mặc dù phải cạnh tranh khá gay gắt trên thị trường nhưng mỗi ngày qua đi, sản phẩm bánh gai của HTX lại thêm vững vàng trên thị trường nhờ có chất lượng tốt, giữ được hương vị truyền thống.

Lực đẩy xây dựng NTM

Hiện, HTX Đức Yên là đơn vị có quy mô sản xuất bánh gai lớn nhất xã. Tuy nhiên, với mong muốn sản phẩm có thể tiếp cận được các doanh nghiệp, cuối năm 2018, được sự hỗ trợ của tỉnh Hà Tĩnh và huyện Đức Thọ, HTX tham gia chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Là sản phẩm đặcc trưng và bảo đảm được các yếu tố về chất lượng và xuất xứ, bao bì, bánh gai Đức Yên đã được xếp hạng OCOP 3 sao. Kể từ đó, sản phẩm có cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính như: Đà Nẵng, Bình Dương, Vũng Tàu, các siêu thị… thông qua các hội chợ, hội nghị.

Trung bình mỗi ngày, HTX cung ứng ra thị trường 1.500 chiếc (mùa đông) và 700 - 1.000 chiếc bánh (mùa hè). Giá bán mỗi chiếc bánh là 3.000 – 5.000 đồng. Nếu tính về hiệu quả kinh tế so với các ngành nghề khác thì làm bánh gai nhàn hơn và cho thu nhập ổn định nên thu hút được thành viên và một số lao động gắn bó.

Hoạt động của HTX Đức Yên là minh chứng cho những nỗ lực của địa phương trong xây dựng nông thôn mới nâng cao. Đây chính là nỗ lực làm thay đổi diện mạo nông thôn từ bên trong chứ không chỉ là hệ thống cơ sở hạ tầng.

Hiện, xã có 9 tổ hợp tác, 5 HTX và 3 doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, tạo việc làm cho lao động địa phương. Đặc biệt, xã đưa sản phẩm bánh gai truyền thống trở thành sản phẩm chủ lực và được công nhận thương hiệu OCOP. Đây là một trong những “mắt xích” quan trọng, giúp xã hoàn thiện một số tiêu chí khác như an toàn thực phẩm, nâng cao thu nhập, tạo việc làm…

Tính đến cuối năm 2019, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt 43,2 triệu đồng. Toàn xã chỉ còn 49 hộ nghèo (đều thuộc diện đối tượng bảo trợ xã hội theo quy định, bị tai nạn rủi ro bất khả kháng và bị bệnh hiểm nghèo).

Hiện, xã có 5/5 khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, trong đó, thôn Đại Nghĩa đạt 10/10 tiêu chí năm 2016. Còn khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu Đại Lợi, Đại Thành, Tân Định, Hùng Dũng hoàn thành các tiêu chí vào cuối năm 2019.

Như Yến