Năm 2017, với mục đích gìn giữ và phát triển sản phẩm thổ cẩm dệt từ vải lanh tự nhiên, HTX Dịch vụ tổng hợp nông lâm nghiệp thôn Sà Phìn A (còn gọi là HTX Lanh Trắng), xã Sà Phìn, được thành lập, giúp nhiều phụ nữ kém may mắn khởi nghiệp từ nghề truyền thống của cha ông.

Phát huy nghề truyền thống

Chị Vàng Thị Cầu, người sáng lập đồng thời là Giám đốc HTX Lanh Trắng, cho biết từ nhỏ, chị đã được mẹ truyền dạy cách làm ra những chiếc váy trắng, áo trắng của người Mông bằng sợi lanh. Chị thành thạo gần 40 công đoạn từ trồng lanh, xử lý sợi, nhuộm, vẽ hoa văn, thêu thùa...

Có sẵn kiến thức nghề dệt lanh truyền thống, chị Cầu đã tổ chức các lớp dạy nghề cho nhiều chị em phụ nữ Mông trong huyện, đồng thời sáng lập ra HTX. Chị cũng đứng ra xin huyện cấp gần 200 ha đất để trồng cây lanh, cùng một số vốn vay để khởi nghiệp.

Điểm đặc biệt của HTX Lanh Trắng, ngoại trừ chị Cầu, 19 thành viên còn lại đều là những mảnh đời từng rất bất hạnh, trong đó có 2 chị từng là nạn nhân của nạn buôn bán người qua biên giới, 2 chị là người khuyết tật, 10 chị từng là nạn nhân của bạo lực gia đình.

Từ khi hoạt động đến nay, các thành viên của HTX đã làm ra được hơn 70 loại sản phẩm thủ công mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Mông.

Sản phẩm làm ra được bày bán ngay tại chỗ phục vụ nhu cầu mua sắm hàng lưu niệm của du khách, nhất là du khách nước ngoài. Không dừng lại ở đó, sản phẩm của HTX hiện đã bắt đầu xuất sang Canada, Australia, Italia, Nhật Bản.

Nhờ hoạt động hiệu quả, đời sống của người lao động HTX Lanh Trắng đang ngày càng được nâng lên, với thu nhập bình quân của thành viên chính thức là 5 – 6 triệu đồng/người/tháng, thành viên liên kết là 2 – 3 triệu đồng/người/tháng.

Đối với những thành viên liên kết, HTX đầu tư vốn cho họ trồng lanh, rồi thuê họ đến dệt vải, cứ 1m là 10.000 đồng. Ở huyện Đồng Văn có 19 xã, thị trấn thì có 15 xã tham gia mô hình liên kết với HTX. HTX đang đặt mục tiêu tất cả 19 xã, thị trấn cùng tham gia, trong đó mỗi một xã, thị trấn sẽ có ít nhất 1 nhóm gồm 10 chị em.

Cùng với Lanh Trắng, HTX Nông Lâm nghiệp và Dịch vụ Thương mại tổng hợp Po Mỷ cũng là cái tên đặc biệt trong phong trào phụ nữ liên kết khởi nghiệp trên địa bàn huyện Đồng Văn. HTX hiện có 7 thành viên, cùng 2 cửa hàng phân phối các đặc sản của vùng cao Hà Giang, doanh thu đạt vài trăm triệu đồng mỗi tháng.

Chị Lưu Thị Hòa, dân tộc Cờ Lao, Giám đốc HTX Po Mỷ, cho hay HTX đang phát triển hơn 2.700 m2 nông trại với quy trình khép kín. Giai đoạn đầu từ tháng 12/2018 - 7/2019, HTX tập trung phát triển các sản phẩm đặc trưng như mật ong hoa Bạc hà, lê, đào, mận, củ cải, bắp cải, đậu tằm, cải mèo, gừng đồi…

Giai đoạn hai từ tháng 7/2019 đến nay, HTX tập trung vào khai thác thế mạnh du lịch địa phương kết hợp nông trại đã xây dựng giai đoạn 1, tiến hành hoàn thiện cơ sở vật chất, liên kết đồng bào dân tộc thiểu số trong vùng tham gia vào mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp.

Việc lên kế hoạch phát triển chi tiết, khoa học, cùng sự năng động, nhiệt huyết của các thành viên, đang giúp HTX hoạt động ổn định, liên tục gặt hái thành công, trở thành một trong những đơn vị kinh tế điểm do phụ nữ làm chủ ở Đồng Văn.

Tiếp tục khẳng định vai trò

Rõ ràng, các chính sách hỗ trợ thiết thực của Đảng, Nhà nước, các cấp ngành địa phương, cùng sự chủ động trong phát triển sản xuất, xây dựng mô hình kinh tế, đang giúp nhiều phụ nữ khẳng định vị thế trên cao nguyên đá Đồng Văn, tạo nên nguồn cảm hứng lớn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Bà Vương Thị Xuyến, Chủ tịch Hội Phụ nữ huyện Đồng Văn cho biết, trong thời gian qua, để giúp các chị em phụ nữ phát triển kinh tế, xóa nghèo, làm giàu bền vững, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) huyện đã triển khai đồng loạt nhiều chương trình hỗ trợ thiết thực.

Cụ thể, Hội chỉ đạo các cơ sở hội triển khai vận động, hướng dẫn các hội viên áp dụng khoa học - kĩ thuật vào sản xuất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, xây dựng các mô hình phát triển kinh tế phù hợp điều kiện, tiềm năng của địa phương.

Cùng với việc tuyên truyền vận động, Hội đã phối hợp với Ngân hàng chính sách xã hội huyện tạo điều kiện cho các hội viên vay vốn để phát triển kinh tế.

Từ việc vận động, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn cho các hội viên phát triển kinh tế, trên địa bàn huyện đã xuất hiện nhiều mô hình kinh tế điểm như mô hình trồng hoa hồng ở thị trấn Phố Bảng, mô hình nuôi lợn hàng hóa ở xã Phố Cáo, mô hình trồng bắp cải trái vụ ở xã Sảng Tủng...

Ngoài ra, Hội đã phối hợp với Trung tâm Dạy nghề huyện mở các lớp tập huấn về trồng trọt, chăn nuôi giúp các hội viên có kiến thức để sản xuất. Đặc biệt, Hội đã phối hợp với Trung tâm Dạy nghề Hội LHPN tỉnh mở nhiều lớp dạy nghề thêu dệt thổ cẩm tại xã Lũng Cú, Sảng Tủng.

Chị Lầu Thị Chúa, xã Sảng Tùng, chia sẻ: “Trước kia, gia đình tôi khó khăn lắm, thu hoạch ngô xong không có việc làm, nhưng từ khi được hỗ trợ máy khâu để may quần áo, gia đình tôi bớt khó khăn hơn, mỗi tháng đem hàng ra chợ bán được từ 5 - 6 triệu đồng”.

Trong thời gian tới, bên cạnh tiếp tục phát huy vai trò của các HTX, Tổ hợp tác giúp phụ nữ khởi nghiệp, các ban ngành chức năng huyện Đồng Văn, đặc biệt là Hội LHPN, sẽ đẩy mạnh mở các lớp dạy nghề, tập huấn trồng trọt, chăn nuôi theo hướng hàng hóa để phụ nữ có cơ hội lựa chọn những nghề phù hợp.

Bài cuối: Khơi thông thế mạnh để bứt phá

Hưng Nguyên