Nhiều địa phương đang tiến rất gần đích nông thôn mới với tỷ lệ tiêu chí đạt được cao… Nhưng khó khăn thường dồn về chặng cuối. Đặc biệt với một số tiêu chí vốn được xem là thách thức chung của cả nước như môi trường, sản xuất, giảm nghèo..., không ít địa phương lộ rõ lúng túng.

Vẫn nhiều khó khăn

Xã Châu Thái, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An đã có nhiều nỗ lực trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tuy nhiên để đến đích, xã còn gặp nhiều khó khăn.

Xã Châu Thái từng được mệnh danh là xã nhiều không: không điện, không trường, không thông tin liên lạc. Tỷ lệ hộ nghèo của xã từng lên đến 74,6%. Tuy đã được các cấp, các đơn vị đầu tư, hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, kinh tế xã hội, nhưng đến năm 2017, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn 27,3%. Nhiều hộ vẫn chưa có nhà ở hoặc nhà tạm bợ, dột nát, xuống cấp. Nhiều hộ thiếu vốn làm ăn, thường xuyên đau ốm và không có việc làm ổn định.

Để Châu Thái cán đích nông thôn mới có lẽ là cả chặng đường dài, cần sự vào cuộc của Nhà nước, sự đồng lòng của nhân dân, tập trung phát triển kinh tế, từ đó làm nền tảng thúc đẩy văn hóa, xã hội.

Không như xã Châu Thái, xã Tam Thăng, TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam tuy đã về đích nông thôn mới vào cuối năm 2015, nhưng thời gian gần đây, qua rà soát, Tam Thăng không giữ vững, phát triển được tiêu chuẩn số 2 - an ninh trật tự và đảm bảo bình yên trong tiêu chí 19 vì rất nhiều trường hợp đánh nhau, gây rối trật tự an ninh.

Ngoài ra, xã cũng có 4/9 thôn không đạt thôn văn hóa nên tiêu chí 16 về văn hóa cũng bị rớt. Tiêu chí 18, xã cũng không giữ vững vì hệ thống trị không trong sạch, nhiều cán bộ vi phạm và bị kỷ luật.

Không chỉ vậy, với quá trình phát triển, xã đang gặp khó khăn về quy hoạch đô thị. Tiêu chí vệ sinh môi trường cũng đang đứng trước nhiều thách thức vì chưa xây dựng được lò mổ tập trung.

Xã Tả Phời, TP Lào Cai, tỉnh Lào Cai đạt chuẩn NTM năm 2015. Tuy nhiên, sau khi áp dụng phương thức điều tra hộ nghèo đa chiều, nhiều hộ lại lâm cảnh tái nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo xã nông thôn mới Tả Phời tăng đột biến lên 23,4% với 331 hộ. Theo chuẩn mới, người dân phải có thu nhập 400.000 đồng/tháng (gấp 2 mức cũ) nên nhiều hộ tái nghèo.

Chậm nhưng chắc

Nhiều địa phương đang đứng trước những khó khăn để giữ vũng các tiêu chí chuẩn nông thôn mới. Điều đó cho thấy về đích nông thôn mới đã khó, giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí còn khó khăn hơn nhiều. Theo Quyết định 372 của Thủ tướng Chính phủ về việc sau khi về đích nông thôn mới 5 năm, các xã phải xét công nhận lại tất cả các tiêu chí.

Nếu xã nào đã đạt chuẩn nông thôn mới, nhưng qua xét duyệt lại, xã bị rớt từ 5 tiêu chí trở lên sẽ xem xét thu hồi danh hiệu xã đạt chuẩn nông thôn mới, xem xét sự chỉ đạo của từng người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương (huyện, xã).

Nếu rớt 3-4 tiêu chí, những cá nhân đứng đầu xã đó sẽ không được xét thi đua trong năm. Xã rớt 1-2 tiêu chí sẽ xem xét kiểm điểm và rút kinh nghiệm, cùng nhau tìm hướng giải quyết.

Theo bà Vi Thị Hời, Chủ tịch UBND xã Tả Phời, xã đang vận động, tạo mọi điều kiện cho bà con vay vốn ngân hàng phát triển lâm nghiệp, nông nghiệp và kêu gọi sự đầu tư, liên kết của các doanh nghiệp, các đơn vị cùng địa phương phát triển kinh tế, tăng thu nhập cho các hộ gia đình, từng bước giữ vững các tiêu chí trong chuẩn nông thôn mới.

Muốn vậy, các địa phương phải có những bước đi cụ thể, vững chắc, không nóng vội lấy thành tích. Nếu không, danh hiệu nông thôn mới chỉ là hữu danh vô thực và chịu hậu quả chính là người dân.

Như Yến