Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính của các công ty chứng khoán (CTCK), số dư tiền gửi khách hàng vào cuối quý III/2026 còn khoảng 72.000 tỷ đồng, giảm khoảng 10.000 tỷ đồng so với cuối quý II, tương đương hơn 12%. Đây là mức thấp nhất kể từ cuối quý II/2023.

Giảm gần một nửa sau một năm

So với mức đỉnh khoảng 131.000 tỷ đồng vào cuối quý III/2025, lượng tiền gửi đã giảm gần 59.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 45% sau một năm. Sự sụt giảm này cho thấy quy mô tiền mặt được ghi nhận tại các CTCK đã thu hẹp đáng kể, trong khi thanh khoản giao dịch trên thị trường cũng đi xuống.

Cụ thể, giá trị khớp lệnh bình quân trên HoSE trong quý III/2026 đạt khoảng 14.100 tỷ đồng mỗi phiên, giảm khoảng 23% so với quý trước đó. Sự suy giảm đồng thời của số dư tiền gửi và thanh khoản đặt ra câu hỏi về khả năng thu hút dòng vốn mới của thị trường, nhất là khi nhà đầu tư có nhiều lựa chọn phân bổ tài sản khác nhau.

Tuy nhiên, số dư tiền gửi tại các CTCK không hoàn toàn đồng nghĩa với lượng tiền đang chờ mua cổ phiếu. Chỉ báo này có thể thay đổi do nhà đầu tư mua chứng khoán, rút tiền hoặc điều chuyển vốn sang những kênh đầu tư khác. Vì vậy, mức giảm phản ánh sự thu hẹp của số dư tiền mặt được ghi nhận tại các CTCK, nhưng chưa đủ để kết luận toàn bộ phần tiền sụt giảm đã rời khỏi thị trường.

Trong khi tiền gửi khách hàng giảm, dư nợ cho vay tại các CTCK, bao gồm cho vay ký quỹ (margin) và ứng trước tiền bán ước đạt khoảng 455.000 tỷ đồng vào cuối quý III, tăng so với quý trước và lập mức cao nhất lịch sử.

Diễn biến trái chiều này cho thấy số dư tiền mặt và dư nợ cho vay không nhất thiết biến động cùng chiều. Dù vậy, dư nợ tăng cũng không đồng nghĩa nhà đầu tư cá nhân đồng loạt gia tăng sử dụng đòn bẩy, bởi số liệu tổng hợp có thể bao gồm những khoản cấp vốn với mục đích và đối tượng khác nhau.

Một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyết định giải ngân là tương quan giữa lợi nhuận kỳ vọng và mức độ rủi ro của cổ phiếu so với các kênh đầu tư khác.

Ông Nguyễn Đức Anh, chuyên gia phân tích tại Chứng khoán Pinetree, cho rằng cổ phiếu có định giá thấp chưa chắc đã đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền.

Theo phân tích, nếu loại nhóm Vingroup, hệ số P/E của phần còn lại thị trường ở khoảng 10,4 lần, tương ứng mức sinh lời theo lợi nhuận trên giá khoảng 9,6%/năm. Trong khi đó, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại nhiều ngân hàng tư nhân ở mức khoảng 7–7,5%.

Khoảng chênh lệch này có thể chưa đủ lớn để khiến nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro biến động giá cổ phiếu. Tuy nhiên, P/E và lợi nhuận trên giá chỉ là những chỉ báo tham khảo, không phải cam kết về mức sinh lời thực tế. Quyết định giải ngân còn phụ thuộc vào triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp, lãi suất và kỳ vọng về diễn biến thị trường.

Ở góc độ tâm lý, ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi, nhận định thị trường vẫn trong quá trình tìm kiếm điểm cân bằng, chưa đủ cơ sở xác nhận đã tạo đáy. Thanh khoản thấp và thiếu dòng tiền lan tỏa khiến nhịp hồi phục chưa thực sự thuyết phục; một phần dòng vốn có xu hướng chuyển sang tiền gửi, trong khi phần còn lại đứng ngoài quan sát để chờ tín hiệu rõ ràng hơn.

Những nhận định này cho thấy việc khơi thông dòng tiền không chỉ phụ thuộc vào mức định giá cổ phiếu. Nhà đầu tư còn cần cơ sở để tin rằng lợi nhuận kỳ vọng đủ hấp dẫn và xu hướng thị trường có khả năng duy trì trước khi đưa tiền trở lại thị trường.

Dòng tiền cần thêm động lực để quay lại

Sự thận trọng của nhà đầu tư thể hiện trong bối cảnh thị trường vẫn có những nhịp phục hồi mạnh, nhưng mức tăng chưa lan tỏa đồng đều giữa các nhóm cổ phiếu.

Chẳng hạn, trong phiên 22/10, HoSE ghi nhận 164 mã giảm giá, nhiều hơn 147 mã tăng; giá trị giao dịch đạt khoảng 15.300 tỷ đồng, giảm gần 25% so với phiên trước đó.

Động lực tăng điểm tập trung đáng kể ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là các mã thuộc hệ sinh thái Vingroup. Một số cổ phiếu dầu khí và công nghiệp cũng diễn biến tích cực, trong khi nhiều mã ngân hàng và công nghệ vẫn chịu áp lực điều chỉnh.

Công ty chứng khoán thành ‘nhà băng’, cuộc đua margin nóng lên

Sự phân hóa cho thấy diễn biến của chỉ số chưa phản ánh đầy đủ trạng thái của phần lớn cổ phiếu. Với nhà đầu tư nắm giữ những mã không thuộc nhóm dẫn dắt, sự phục hồi của thị trường chưa chắc đã chuyển hóa thành mức cải thiện tương ứng trong giá trị danh mục.

Trong bối cảnh đó, số dư tiền gửi xuống mức thấp nhất 3 năm là chỉ báo đáng chú ý, nhưng không nên được xem là bằng chứng duy nhất cho thấy nhà đầu tư đã mất niềm tin.

Lượng tiền có thể quay lại khi triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp, định giá cổ phiếu và điều kiện vĩ mô trở nên hấp dẫn hơn. Vấn đề là sự trở lại đó cần được xác nhận bằng thanh khoản cải thiện và sự lan tỏa rộng hơn giữa các nhóm ngành.

Theo các chuyên gia, thanh khoản và khả năng duy trì xu hướng tăng là những yếu tố quan trọng để đánh giá liệu thị trường đã tìm được điểm cân bằng hay chưa. Nếu giá cổ phiếu phục hồi nhưng giá trị giao dịch không cải thiện, dòng tiền mới chưa xuất hiện rõ rệt, khả năng duy trì đà tăng vẫn cần được kiểm chứng.

Ngược lại, khi thanh khoản gia tăng cùng sự đồng thuận giữa nhiều nhóm ngành, thị trường sẽ có thêm cơ sở để thu hút lượng tiền đang đứng ngoài.

Hải Giang