Công ty CP Than Cao Sơn - TKV (mã chứng khoán: CST) ghi nhận khoản dự phòng phải trả ngắn hạn 333,5 tỷ đồng tại ngày 30/09/2026, cao gấp gần 21 lần lợi nhuận sau thuế lũy kế 9 tháng đầu năm. Đáng chú ý, tại thời điểm đầu năm, doanh nghiệp chưa ghi nhận số dư ở khoản mục này. Diễn biến trên xuất hiện trong bối cảnh doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp khai thác than đều suy giảm so với cùng kỳ năm trước.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính quý III/2026, phần lớn khoản dự phòng liên quan đến đất bóc không đạt hệ số kế hoạch, với giá trị 260,8 tỷ đồng, chiếm hơn 78% tổng dự phòng phải trả ngắn hạn. Riêng khoản dự phòng liên quan đến đất bóc đã lớn gấp hơn 16 lần lợi nhuận sau thuế 9 tháng của doanh nghiệp.

Ngoài ra, Than Cao Sơn ghi nhận 39,5 tỷ đồng dự phòng đối với cung độ vận tải không đạt kế hoạch giao và 33,3 tỷ đồng dự phòng chi phí sản xuất theo kế hoạch. Tuy nhiên, số dư dự phòng phải trả tại thời điểm cuối tháng 9 không đồng nghĩa toàn bộ 333,5 tỷ đồng đã được ghi nhận vào chi phí trong riêng quý III.

Về hoạt động kinh doanh, Than Cao Sơn ghi nhận doanh thu thuần quý III/2026 đạt 1.039,2 tỷ đồng, giảm 47,7% so với mức 1.987,5 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Giá vốn hàng bán giảm từ 1.949,6 tỷ đồng xuống còn 1.011,2 tỷ đồng, đưa lợi nhuận gộp về 28 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 26% so với cùng kỳ.

Dù doanh thu giảm mạnh, biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp vẫn cải thiện từ khoảng 1,9% lên 2,7%, do tốc độ giảm của giá vốn và doanh thu không giống nhau. Tuy nhiên, mức cải thiện về tỷ suất chưa đủ bù đắp sự thu hẹp của quy mô doanh thu, khiến lợi nhuận gộp tiếp tục đi xuống.

Trong quý III, chi phí tài chính giảm từ 8 tỷ đồng xuống còn 2,8 tỷ đồng, chủ yếu nhờ chi phí lãi vay giảm. Chi phí bán hàng còn gần 650 triệu đồng, trong khi chi phí quản lý doanh nghiệp giảm từ 37,1 tỷ đồng xuống 32,3 tỷ đồng. Dù nhiều khoản chi phí được tiết giảm, hoạt động kinh doanh chính vẫn ghi nhận lỗ thuần gần 5 tỷ đồng.

Kết thúc quý III/2026, Than Cao Sơn báo lỗ sau thuế gần 4,4 tỷ đồng, thấp hơn mức lỗ khoảng 4,9 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Như vậy, doanh nghiệp tiếp tục thua lỗ trong quý thứ ba, dù mức lỗ đã thu hẹp khoảng 11%.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu thuần đạt 5.566,7 tỷ đồng, giảm 16,5% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận gộp còn 123,4 tỷ đồng, giảm hơn 52%; lợi nhuận trước thuế đạt 20,6 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế ở mức 15,9 tỷ đồng, giảm khoảng 32,1%.

Với mức doanh thu hơn 5.500 tỷ đồng, biên lợi nhuận sau thuế của Than Cao Sơn chỉ đạt khoảng 0,29%. Điều này cho thấy khả năng chuyển hóa doanh thu thành lợi nhuận còn hạn chế, khiến kết quả kinh doanh dễ chịu tác động khi chi phí sản xuất hoặc các yếu tố vận hành biến động.

Ở chiều ngược lại, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong 9 tháng đạt khoảng 583,3 tỷ đồng, gấp hơn 5 lần mức 113,6 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Động lực đáng kể đến từ việc hàng tồn kho giảm gần 396 tỷ đồng, từ 692,7 tỷ đồng đầu năm xuống còn 296,7 tỷ đồng vào cuối tháng 9, qua đó giải phóng một lượng vốn lưu động lớn.

Tiền và tương đương tiền của doanh nghiệp tăng từ 1,9 tỷ đồng lên 195,9 tỷ đồng. Trong khi đó, tổng tài sản cuối kỳ đạt 2.289,4 tỷ đồng, giảm hơn 204 tỷ đồng so với đầu năm; tổng nợ phải trả ở mức 1.328 tỷ đồng, thấp hơn gần 138 tỷ đồng.

Một điểm đáng chú ý khác là dư nợ vay và thuê tài chính giảm từ 485,1 tỷ đồng đầu năm xuống còn 129,5 tỷ đồng vào cuối tháng 9, tương đương giảm 73,3%. Doanh nghiệp cũng không còn dư nợ vay ngắn hạn, trong khi dòng tiền từ hoạt động tài chính âm 385,5 tỷ đồng, chủ yếu do chi trả nợ gốc vay và cổ tức.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu CST của Than Cao Sơn chốt phiên 23/10/2026 ở mức 12.200 đồng/cổ phiếu, giảm 0,81% so với giá tham chiếu, với khối lượng giao dịch đạt 19.600 cổ phiếu. Sau nhịp tăng mạnh từ vùng giá quanh 10.000 đồng lên trên 12.000 đồng trong tháng 10, thị giá CST đang có dấu hiệu chững lại và dao động quanh vùng giá cao mới.

Xuân Bắc