Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra sang Hoa Kỳ giảm gần 14% so với cùng kỳ. Riêng tháng 8, kim ngạch xuất khẩu giảm trên 50%.

Sức ép đáng kể đối với doanh nghiệp đến từ các chính sách thuế. Từ ngày 24/2/2026, Hoa Kỳ áp dụng phụ thu nhập khẩu 10% trong 150 ngày. Sau khi biện pháp này kết thúc vào ngày 24/7, hàng hóa Việt Nam tiếp tục chịu mức thuế bổ sung 12,5% theo Điều 301, bên cạnh các nghĩa vụ thuế hiện hành.

Đối với cá tra, thuế chống bán phá giá tiếp tục là một trong những khoản chi phí đáng kể. Tháng 8/2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 21, với mức thuế 1 USD/kg đối với Công ty Biển Đông; 0,38 USD/kg đối với NTSF; 0,84 USD/kg đối với Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủy sản Cần Thơ và Công ty Nam Việt. Mức thuế áp dụng đối với thực thể Việt Nam là 2,39 USD/kg.

Việc các khoản thuế được áp dụng đồng thời làm tăng chi phí đưa cá tra vào thị trường Hoa Kỳ, gây sức ép lên giá bán và biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Bên cạnh chính sách thuế, ngành cá da trơn Việt Nam còn đối mặt với xu hướng thúc đẩy sản xuất trong nước của Hoa Kỳ. Tháng 7/2026, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) công bố kế hoạch mua tới 20 triệu USD cá da trơn nuôi tại Mỹ trong tổng gói mua thực phẩm trị giá 76,5 triệu USD để phục vụ các chương trình hỗ trợ lương thực và dinh dưỡng.

Đáng chú ý, Dự luật S.4945 - Home Market Restoration Act of 2026 - đề xuất áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với philê cá da trơn nhập khẩu. Theo đề xuất, Việt Nam được phân bổ hạn ngạch 84 triệu kg/năm; lượng trong hạn ngạch chịu thuế 50% theo giá trị, trong khi phần vượt hạn ngạch chịu thuế 200%.

Tuy nhiên, đây mới là dự luật được trình và chưa phải quy định có hiệu lực. Nếu được thông qua, cơ chế này có thể tạo thêm áp lực đối với cá da trơn nhập khẩu, trong đó có cá tra Việt Nam.

Xuất khẩu cá tra tự tin vượt 2 tỷ USD năm 2025, Mỹ và EU tiếp tục là thị trường trụ cột

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cá tra tại thị trường Mỹ nhận tin vui về thuế chống bán phá giá

Trong khi các rào cản thương mại gia tăng, nhu cầu nhập khẩu cá tra của Hoa Kỳ cũng được đánh giá thận trọng. Theo VASEP, các nhà nhập khẩu có xu hướng duy trì lượng hàng ở mức vừa phải và hạn chế tồn kho trong bối cảnh chi phí và chính sách thương mại còn nhiều biến động.

Điều này khiến doanh nghiệp khó chuyển toàn bộ chi phí phát sinh từ thuế vào giá bán, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh và hiệu quả xuất khẩu. 

Trước bối cảnh trên, VASEP cho rằng bài toán đối với doanh nghiệp cá tra Việt Nam không còn đơn thuần là giữ đơn hàng tại một thị trường lớn, mà là kiểm soát tổng chi phí, nâng chất lượng, duy trì khả năng cạnh tranh trong một môi trường thương mại nhiều biến động. Đặc biệt, cần đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ.

Hồng Hương